Wielkie Pomorze. Gryfici oraz ich dziedzictwo

Międzynarodowe Konfrontacje Kulturowe „Wielkie Pomorze“ zawierają w sobie cykliczne interdyscyplinarne sympozjum, podczas którego podejmowana jest problematyka tożsamości kulturowej, regionalnej i narodowej. Pierwsza edycja Konfrontacji poświęcona była problematyce mitu przestrzeni Pomorza (2007), druga tożsamości kulturowej (2009), trzecia nakreśleniu najciekawszych ośrodków pomorskiej kultury artystycznej (2011), czwarta problematyce konfesji religijnej mieszkańców Pomorza (2013). Piąta określała zjawiska socjologiczno-literackie, które wyrażane były w artystycznych aktach poszczególnych etnosów (2015), szósta dotyczyła pomorskiej problematyki konfliktów i wojen oraz zawieranych ugód i pokojów (2017). Siódma edycja Konfrontacji (w 2019 r.) poświęcona była Gryfitom i stworzonemu przez nich Księstwu Pomorskiemu. Podejmowanie tego tematu w słupskim kręgu akademickim najpierw w formie dyskusji, potem zaś wypowiedzi artykułowych, wiąże się z chęcią przedstawienia tak historii, jak i dziedzictwa Gryfitów z różnych perspektyw badawczych i z odmiennych kulturowo punktów widzenia. Owe różnice wynikają przede wszystkim z akcentowania polskiego, niemieckiego, kaszubskiego, czy też szwedzkiego medium językowego, przedstawiającego poszczególne wydarzenia, ludzi i procesy. Najbardziej w niniejszym tomie interesują nas Gryfici widziani z polskiej perspektywy, ich otoczenie społeczno-polityczne oraz kulturowo-językowe, przy czym ukazujemy skomplikowane relacje nie tylko na terytorium Księstwa Pomorskiego, które stworzyła ta rodzima dynastia, ale niekiedy także w przestrzeni pomiędzy ujściem Wisły a rzeką Reknitz. A zatem nawiązujemy do koncepcji Wielkiego Pomorza, sformułowanej wiele lat temu przez Gerarda Labudę. Ponadto, opisując znaczenie i dziedzictwo Gryfitów, ukazujemy wybranych wybitnych przedstawicieli tego rodu, nadających ton stylu myślenia nie tylko na Pomorzu, ale i na dworach królewskich oraz książęcych Europy. Nie mamy ambicji, aby zająć się wszystkimi okresami istnienia Gryfitów, lecz wywołanie choć kilku władców z tego rodu ma na celu wskazać szczególnie wyraziste postacie i zachęcić do dalszych, bardziej kompletnych rozważań, być może nie tylko na forum polskim, ale i w wymiarze międzynarodowym. (Ze Wstępu). Współwydawca tomu: Instytut Kaszubski ISBN 978-83-65826-58-9

Daniel Kalinowski Słowo wstępne 5 Dukt historii Rafał Foltyn Na styku politeizmu i chrześcijaństwa za pierwszych Gryfitów 13 Agnieszka Teterycz-Puzio Wzorzec ustrojowy na ziemiach Gryfitów (koniec XII – początek XIII w.) i jego oddziaływanie na organizację księstw piastowskich 35 Miloš Řezník Elżbieta Pomorska: cesarzowa z dynastii Gryfitów w czeskiej kulturze i pamięci 51 Marzena Głodek Sztuka i nauka na dworze Gryfitów wołogoskich (1532–1625) 77 Kazimierz Kozłowski Znaczenie tradycji państwa Gryfitów w budowaniu niemieckiego i polskiego regionu 97Dukt literat ury Elwira Buszewicz „Tragicocomedia ” i humanistyczna dydaktyka Jana Kitschera oraz jej kontynuacje 115 Joanna Flinik Gryfici w literaturze niemieckojęzycznej 139 Barbara Gawrońska Pettersson Eryk Pomorski w oczach Szwedów – współczesnych jemu i współczesnych nam 153 Daniel Kalinowski Gryfici w polskiej literaturze pięknej 173 Elżbieta Broda Bogusław X i Gryfici w twórczości Czesława Kuriaty 207 Dorota Śmietana-Bołwako Rozpustny Barnim, skąpa Zofia i mściwy Bogusław – Gryfici w legendach literackich Pomorza 223 Elżbieta Bugajna Obrazy Gryfitów w literaturze kaszubskiej (na przykładzie powieści Aleksandra Majkowskiego „Żëcé i przigòdë Remùsa”) 239 Dukt języka Marek Kaszewski Uwagi o charakterystyce językowej „Perykop smołdzińskich” w świetle ich domniemanego autorstwa 253 Andrzej Chludziński Mitonim „gryf” w polskich nazwach osobowych 271 Artyści i praktycy regionalizmu Inge Götze Moje spotkania z „oponą Croya” i pomorską historią 283 Mariusz Zygmunt Sztuka muzyczna na zamku szczecińskim w państwie pomorskim 299 Bożena Wołowczyk Szlak Gryfitów – turystyczny szlak dziedzictwa kulturowego 311 Bibliografia 335 Indeks nazwisk 365