W tomie, który oddajemy do rąk Czytelnika, metafora palimpsestu jest kluczem interpretacyjnym, otwierającym refleksję badaczy nad kategoriami miejsca i przestrzeni w różnych obszarach i wytworach kultury. Miejsca, noszące ślady kolejnych zapisów ludzkiej historii, podobnie jak palimpsesty, odsyłają do znaczeń zarówno oczywistych, jak i zatartych. Palimpsest budzi ciekawość inaczej niż strona raz tylko zapisana. Pozornie ukrywa, bo to, co pod spodem (nawet jeśli zamazane czy częściowo zdrapane) – prześwituje. Im bardziej nieczytelne, tym bardziej frapujące, otwierające, potencjalne. Palimpsest uczula na niewidzialne i podkreśla jego wagę. Elżbieta Dutka (jedna z autorek tomu) pisze, iż palimpsest jest kategorią „niewystraczającą i niezastąpioną zarazem”. Autorki kolejnych szkiców zdają się potwierdzać tę tezę, poszukując znaczeń miejsc i przestrzeni w literaturze, teatrze, muzyce czy współczesnych mediach. Książka adresowana jest do tych, których zainteresuje poszukiwanie nieoczywistych znaczeń i zapomnianych odniesień.

Spis treści Anna Gomóła, Anna Szawerna‑Dyrszka: Poza geografią i historią. Palimpsest: miejsce i przestrzeń / 7 Elżbieta Dutka: „Za, a nawet przeciw”, czyli parę uwag i pytań o palimpsestowość miejsc i przestrzeni / 17 Antonina Szybowska: Miasto i czarownica. W poszukiwaniu tożsamości miejsca / 33 Beata Nowacka: Ćwiczenia pamięci. Na marginesie Bitwy o Monte Cassino Melchiora Wańkowicza / 51 Katarzyna Niesporek: Śląskie wzgórza. Poetyckie i symboliczne reprezentacje hałdy – zarys / 65 Bożena Szałasta‑Rogowska: „Wynoszone z ciemności szkice węglem na skórze wydrapane”. O twórczości literackiej Romana Sabo / 81 Krystyna Kossakowska‑Jarosz: Cieszyn i okolice w geografii wyobrażonej Renaty Putzlacher‑Buchtovej / 99 Ewa Kosowska: Instytucja kulturalna a tożsamość narodowa / 119 Elżbieta Grodzka‑Łopuszyńska: Kajze mi sie podzioł – temat zgubiony, znaleziony, żywy. Muzyczne ślady i znamiona / 131 Dorota Fox: Przestrzeń teatralna jako palimpsest. Kilka odsłon / 145 Kamila Czaja: Wszędzie źle, gdzie jesteśmy. Przestrzenie w reportażach Marcina Kołodziejczyka / 161 Magdalena Piotrowska‑Grot: „Po drugiej stronie czasu”. Powrót jako kategoria negatywna (?) w poezji roczników siedemdziesiątych / 177 Karina Banaszkiewicz: Obraz w epoce przekaźników cyfrowo‑falowych. Między palimpsestem a hybrydą / 195 Galina Kurylenka: Parki w Nieświeżu. Palimpsestowe sploty natury i historii / 211 Indeks osobowy / 223

Koszyk

Palimpsest. Miejsca i przestrzenie