Dzieje kultury japońskiej

Fascynująca kultura Japonii Od prehistorii do współczesności W Dziejach kultury japońskiej profesor Ewa Pałasz-Rutkowska zabiera czytelników w podróż po fascynującej kulturze Japonii. Przedstawia sposób życia jej mieszkańców, ich język, wierzenia oraz zwyczaje i obyczaje. Prezentuje największe osiągnięcia naukowe i kulturalne Japończyków – począwszy od literatury, przez malarstwo, rzemiosło i architekturę, aż po sztukę widowiskową. Wskazuje również najważniejsze procesy dziejowe, które miały zasadniczy wpływ na kształtowanie się kultury japońskiej. Autorka, korzystając ze swojego wieloletniego dorobku badawczego i dydaktycznego, a także bazując na rozmowach ze specjalistami i japonistami oraz swoich doświadczeniach z licznych podróży do Japonii, tworzy prawdziwe kompendium wiedzy o jej kulturze. Dzieje kultury japońskiej to książka, która zachwyci pasjonatów historii i kultury Japonii i zafascynuje tych, którzy dopiero planują odkryć ten niezwykły kraj.

UWAGI REDAKCYJNE 15 WPROWADZENIE 17 Kultura japońska – założenia pracy 17 Podziękowania 22 Nihon bunkaron, Nihonjinron 23 Warunki naturalne 32 Język i pismo japońskie 34 Rozdział I. POCZĄTKI (do połowy III w. n.e.) 37 Początki mitologiczne 37 Kroniki Kojiki i Nihon shoki 38 Panteon bóstw 40 Bóstwa niebiańskie schodzą na ziemię. Pierwsi (mitologiczni) władcy 43 Początki historyczne 47 Kim są Japończycy? 47 Zbieracze – łowcy i pierwsi rolnicy 48 Kultura materialna 52 Wierzenia 53 Centralizacja władzy 55 Kontakty z kontynentem i nowe wpływy kulturowe 55 Społeczeństwo rolników i stratyfikacja społeczna 56 Kraj Wo i jego ośrodki polityczno-ekonomiczne. Problem Yamatai 59 Kultura materialna 62 Wierzenia 63 Rozdział II. POWSTAJE JAPONIA I CESARSTWO (III–VIII w.) 67 Od ōkimi do cesarza – ostatni etap konsolidacji władzy 67 Kofuny 68 Teorie na temat dynastii. Kolejni władcy 70 Umacnianie ośrodka władzy Yamato. Rody możnych i społeczeństwo 73 Sintoizm a buddyzm 75 Kobiety na tronie i zasady sukcesji 78 Pojawia się „cesarz” i „Japonia” 81 Japonia państwem prawa z cesarzem na czele 82 Tenmu i Jitō 82 Pierwsza stała stolica 83 Kodeksy ery Taihō 85 Społeczeństwo 87 Heijōkyō – Stolica Pokoju 89 Od Genmei do Kanmu 92 Kultura cesarstwa. Sinizacja 95 Architektura, rzeźba, rzemiosło 98 Malarstwo i kaligrafia 110 Sztuki widowiskowe 112 Piśmiennictwo 114 Kultura kulinarna 115 Rozdział III. CZAS CESARZY, ARYSTOKRACJI DWORSKIEJ I CESARZY PO ABDYKACJI (IX–XII w.) 116 Od władzy cesarzy do władzy arystokracji dworskiej 116 Heian – Stolica Spokoju i Pokoju 117 Społeczeństwo 120 Rozkład systemu ritsuryō 121 Ród Fujiwara 123 Od władzy arystokracji dworskiej do władzy cesarzy po abdykacji 127 Insei 128 Wojownicy na scenie politycznej 129 Stosunki z zagranicą 132 Religie 133 Kultura dworska. Japonizacja 135 Literatura 136 Malarstwo i kaligrafia 139 Architektura, rzeźba, rzemiosło 141 Sztuki widowiskowe 147 Kultura kulinarna 148 Rozdział IV. CZAS WOJOWNIKÓW I (XIII–połowa XVI w.) 150 Rząd wojskowy w Kamakurze a dwór cesarski 152 Minamoto Yoritomo. Struktura władzy 152 Ród Hōjō. Rola shikkena 154 Kryzys w domu cesarskim 157 Schyłek 158 Próba restauracji władzy cesarskiej. Dwa dwory 159 Rząd wojskowy w Muromachi a dwór cesarski 162 Ashikaga Takauji. Struktura władzy 162 Przetasowania w prowincjach 163 Wojna ery Ōnin. Schyłek 164 Gospodarka, handel, miasta 167 Stosunki z zagranicą 170 Najazdy mongolskie 170 Korea i Chiny. Problem wakō 171 Królestwo Riukiu i Ezochi 173 „Południowi barbarzyńcy” 174 Religie 175 Kultura wojowników, kultura dworska 178 Kultura Kitayamy, kultura Higashiyamy 180 Literatura 182 Architektura, rzeźba, ogrody 184 Droga herbaty 191 Malarstwo i kaligrafia 194 Rzemiosło artystyczne 196 Sztuki widowiskowe 199 Kultura kulinarna 200 Rozdział V. CZAS WOJOWNIKÓW II (połowa XVI–połowa XIX w.) 202 Proces jednoczenia Japonii a dwór cesarski 202 Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi, Tokugawa Ieyasu 202 Rząd wojskowy w Edo a dwór cesarski 208 Tokugawa Ieyasu. Struktura władzy 208 Społeczeństwo i miasta 214 Kryzys i schyłek 217 Stosunki z zagranicą 221 Joseon, Chiny, Azja Południowo-Wschodnia 221 Królestwo Riukiu, Ezochi 224 „Południowi barbarzyńcy”, „czerwonowłosi” i chrześcijaństwo 224 Izolacja i „otwieranie” Japonii 228 Prądy filozoficzne i umysłowe. Edukacja 232 Konfucjanizm i neokonfucjanizm 232 Nauki narodowe, nauki holenderskie, edukacja 233 Kultura wojowników, kultura mieszczan 238 Literatura 244 Architektura, rzeźba, ogrody 250 Droga herbaty 259 Malarstwo, kaligrafia, drzeworyt 262 Rzemiosło artystyczne 268 Sztuki widowiskowe 273 Kultura kulinarna 279 Rozdział VI. CZAS „BOSKIEGO CESARZA” (połowa XIX–połowa XX w.) 282 „Czcić cesarza!”, „wypędzić barbarzyńców!”, „obalić siogunat!” 282 Cesarz Mutsuhito i oligarchia. Od-nowa Meiji 286 Władca tradycyjny i nowoczesny 288 Modernizacja 293 Droga do mocarstwowości 297 Poszerzanie granic i rewizja nierównoprawnych traktatów 297 Wojny 299 Cesarze Yoshihito i Hirohito 301 „Demokracja” i nacjonalizm 303 Stosunki z zagranicą 306 Wojny 307 Społeczeństwo 309 Prądy umysłowe. Nauka i edukacja 314 Kultura nowoczesności 322 Literatura 323 Prasa i inne media 335 Architektura 340 Malarstwo i rzeźba 355 Rzemiosło artystyczne i ludowe 366 Sztuki widowiskowe 370 Kultura kulinarna 385 Rozdział VII. CZAS „CESARZA-SYMBOLU” (od połowy XX w.) 387 Okupacja 387 Demilitaryzacja i demokratyzacja 387 Problem zachowania instytucji cesarza 389 „Kurs zwrotny” 392 Pokój 393 Wzrost gospodarczy 393 Stracona dekada i reformy Abe 395 Społeczeństwo 398 Stosunki z zagranicą 402 Soft power i Cool Japan 403 Stany Zjednoczone 403 Związek Sowiecki, Federacja Rosyjska 404 Chińska Republika Ludowa i Republika Chińska 405 Republika Korei i Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna 406 Polska 406 Współczesny dom cesarski 407 Cesarz po abdykacji Akihito i cesarzowa Michiko 408 Cesarz Naruhito i cesarzowa Masako 409 Rodzina cesarska 410 Kultura współczesności 412 Architektura 415 Inne sztuki plastyczne 422 Literatura 427 Manga, anime, gēmu 434 Sztuki widowiskowe 439 Kultura kulinarna 463 Rozdział VIII. PODSTAWOWE ELEMENTY TRADYCJI DOMU CESARSKIEGO 464 Imiona i tytuły cesarskie 464 Liczba cesarzy – oficjalne listy 465 Regalia 466 Intronizacja i Wielkie Święto Dziękczynienia 468 Święta religijne na dworze cesarskim 473 Rody książęce 475 Rozdział IX. WYBRANE ELEMENTY KULTURY JAPOŃSKIEJ 477 Kalendarz 477 Symbole narodowe 478 Flaga Japonii 478 Hymn Japonii 479 Herb cesarski i godło państwowe 479 Pieczęć cesarska i pieczęć państwowa 480 Święta matsuri 481 Święta narodowe 483 Kimono 485 Sumo 488 Dziedzictwo kulturowe 490 Zabytki kultury, skarby narodowe 490 Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO 491 Lista Reprezentatywna Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości 493 BIBLIOGRAFIA – PRACE NA TEMAT KULTURY JAPONII (wybór) 496 ANEKSY 508 Aneks 1. Periodyzacja dziejów Japonii 508 Aneks 2. Podziały administracyjne Japonii – w perspektywie historycznej 510 Aneks 3. Lista cesarzy 512 Aneks 4. Lista siogunów – przywódców rządów wojskowych 517 INDEKS OSÓB 519 ŹRÓDŁA ILUSTRACJI 529