Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa. Wybór źródeł

Celem publikacji jest zebranie w jeden zbiór i opatrzenie komentarzem wybranych źródeł prawa tak powszechnego, jak polskiego, mających fundamentalne znaczenie dla kształtowania się instytucji odpowiedzialności majątkowej państwa i innych podmiotów władzy publicznej za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działania i zaniechania urzędników, a także źródeł prawa obecnie obowiązującego w tej dziedzinie w Polsce. Przedstawiono akty o precedensowym znaczeniu dla dalszego rozwoju prawodawstwa (taką rolę na gruncie niemieckim odegrały np. ustawa bawarska z 9 czerwca 1899 r. i pruska ustawa z 1 sierpnia 1909 r. o odpowiedzialności odszkodowawczej państwa i innych związków za naruszenia obowiązków służbowych urzędników przy wykonywaniu władzy publicznej czy Crown Proceedings Act z 1947 r. dla prawa angielskiego). Pomimo dużego zainteresowania doktryny zagadnieniem odpowiedzialności odszkodowawczej państwa nie opracowano jak dotąd wyboru źródeł o pierwszorzędnym znaczeniu dla rozważań historycznoprawnych. Część źródeł prawa zostało przedrukowanych w oparciu o dostępne, choć bardzo rozproszone publikacje polskie (dotyczy to zwłaszcza źródeł prawa niemieckiego i austriackiego obowiązujących na ziemiach polskich), część zaś przetłumaczona z języka niemieckiego i angielskiego (dotyczy to zwłaszcza źródeł prawa anglosaskiego). Publikacja powinna zainteresować historyków prawa oraz historyków administracji. Stanowi też materiał dydaktyczny dla studentów prawa i administracji.

Spis treści Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rozdział I System odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej 1. Źródła prawa regulujące odpowiedzialność odszkodowawczą państwa w Polsce w ujęciu historycznym (Andrzej Adamczyk) . . . . . . . . . . . 11 2. Podstawy prawne odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej (Monika Adamczyk) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Rozdział II Akty historyczne 1. Spuścizna zaborów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.1. Pruskie Prawo Krajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.2. Ustawa z dnia 21 marca 1804 r. – Kodeks Napoleona . . . . . . . . . . 33 1.3. Zwód Praw b. Cesarstwa Rosyjskiego t. X cz. 1 . . . . . . . . . . . . . . 34 1.4. Austriacki kodeks cywilny (ABGB) z 1 czerwca 1811 r. . . . . . . . . 35 1.5. Zasadnicza Ustawa Państwowa z dnia 21 grudnia 1867 r. o sprawowaniu władzy rządowej i wykonawczej . . . . . . . . . . . . . . 35 1.6. Zasadnicza Ustawa Państwowa z dnia 21 grudnia 1867 r. o władzy sędziowskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1.7. Ustawa z dnia 12 lipca 1872 r. o prawie powództwa stron z tytułu naruszenia prawa przez urzędników sędziowskich przy wykonywaniu czynności urzędowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 1.8. Ustawa z dnia 16 marca 1892 r. o odszkodowaniu za niewinne zasądzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1.9. Niemiecki kodeks cywilny (BGB) z dnia 18 sierpnia 1896 r. . . . . 39 1.10. Artykuł 77 ustawy wprowadzającej BGB (EG BGB) z dnia 18 sierpnia 1896 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 6 1.11. Ustawa Rzeszy Niemieckiej nr 2480 z dnia 20 maja 1898 r. dotycząca odszkodowania osób uniewinnionych w postępowaniu wznowionym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 1.12. Ustawa Rzeszy Niemieckiej nr 3069 z dnia 14 lipca 1904 r. dotycząca odszkodowania za niewinnie odbyty areszt . . . . . . . . . 48 1.13. Ustawa pruska z dnia 1 sierpnia 1909 r. o odpowiedzialności Państwa i innych związków za naruszenie obowiązków urzędowych przez urzędnika przy wykonywaniu władzy publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 1.14. Ustawa Rzeszy Niemieckiej z dnia 22 maja 1910 r. o odpowiedzialności Rzeszy za jej urzędników . . . . . . . . . . . . . . 52 1.15. Ustawa austriacka z dnia 21 marca 1918 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 1.16. Ustawa z dnia 18 sierpnia 1918 r. o odszkodowaniu za areszt śledczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2. Regulacje prawne II Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.1. Ustawa z dnia 17 marca 1921 roku Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 marca 1928 r. – Kodeks postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 2.3. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 19 marca 1928 r. Przepisy wprowadzające kodeks postępowania karnego . . 61 2.4. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks Postępowania Cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 2.5. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932 r. – Prawo o sądowem postępowaniu egzekucyjnem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 2.6. Kodeks Postępowania Cywilnego z dnia 29 listopada 1930 r. . . . . 63 2.7. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań . . . . . . . . . . . . . . . 64 3. Regulacje prawne w okresie Polski Ludowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.1. Dekret z dnia 12 listopada 1946 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.2. Ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy wprowadzające przepisy ogólne prawa cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 3.3. Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 3.4. Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych . . . . 72 3.5. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny . . . . . . . . . . 75 3.6. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 3.7. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 7 3.8. Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 3.9. Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 3.10. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3.11. Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 3.12. Ustawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 Rozdział III Akty obowiązujące 1. Prawo materialne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 1.1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. 89 1.2. Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r. . . . . 91 1.3. Protokół nr 7 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zmieniony Protokołem Nr 11, Strasburg 22 listopada 1984 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 1.4. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny . . . . . . . . . 93 1.5. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 1.6. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy . . 98 1.7. Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 1.8. Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach . . . . . . . . . . 100 1.9. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 1.10. Ustawa z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela . . . . . . . 101 1.11. Ustawa z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 1.12. Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956–1989 . . . . 107 2. Prawo procesowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2.1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2.2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 2.3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa . . . . . . 129 2.4. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 2.5. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki . . . . . . . . . 141 2.6. Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym . . . . . . .