Od nauk wojskowych do nauk o bezpieczeństwie

Nauki o bezpieczeństwie przeżywają ogromny rozkwit. Niestety, pojawiają się niemal bez przerwy nowe zagrożenia i wyzwania godzące w bezpieczeństwo. Te, określane mianem „starych” przeżywają renesans. Tym samym rośnie zapotrzebowanie na naukowo uzasadnioną wiedzę w przywołanej dyscyplinie naukowej. Wynika to z nieodzowności naukowej eksploracji źródeł zagrożeń (i ich konsekwencji) dla człowieka i środowiska, w którym on żyje. Wynika to także z konieczności przeciwdziałania im oraz minimalizacji skutków ich wystąpienia. Wynika to również z potrzeby tworzenia warunków do rozwoju, dla którego bezpieczeństwo jest warunkiem określanym mianem sine qua non. Myślą przewodnią niniejszego opracowania było wskazanie zakresów zainteresowań związanych z bezpiecznym funkcjonowaniem człowieka i organizacji, które tworzy — w kontekście zmian zachodzących w ich środowisku oraz ewolucji nauki zajmującej się rozlegle rozumianym bezpieczeństwem. Układ i treść niniejszej pracy dokumentuje z jednej strony rozległość wielu dyscyplin naukowych zajmujących się bezpośrednio bądź pośrednio tymże bezpieczeństwem. Z drugiej zaś odzwierciedla złożoność materii bezpieczeństwa, by z trzeciej strony wskazać drogę, jaką pokonali w ostatnich latach ludzie naukowo zajmujący się problematyką odzwierciedloną tytułem opracowania. Oddawane do rąk Czytelników opracowanie jest efektem wieloletnich badań jego autorów i wcześniejszych ich publikacji. Złożyło się na nie dwadzieścia wypowiedzi ujętych w ramy pięciu części, odnoszących się do wybranych zagadnień z zakresu: sił zbrojnych, organizacji i zarządzania, obronności, bezpieczeństwa oraz badań bezpieczeństwa. Praca ta ze względu na przyjęte ograniczenia nie aspiruje do postrzegania jej w kategoriach dzieła wyczerpującego dyskusję poświęconą problemom, których istotę odzwierciedlono jej tytułem. Intencją jej autorów bowiem było wskazanie roli bezpieczeństwa w życiu człowieka, złożoności naukowej eksploracji tegoż bezpieczeństwa oraz wysiłku, jaki w nią wkładają naukowcy.

Wprowadzenie 7 Nota biograficzna płk. rez. prof. dr. hab. Zbigniewa Ścibiorka 11 Część I NAUKI WOJSKOWE Jarosław Wołejszo Zmierzch czy rozwój broni pancernej? 19 Waldemar Kaczmarek Ewolucja nauk wojskowych w ujęciu prognostycznym 39 Ryszard Jakubczak Wojska obrony terytorialnej a wojska operacyjne 59 Stanisław Kowalkowski Kierowanie ruchem wojsk 83 Część II ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Bolesław Rafał Kuc Prakseologiczna teoria organizacji i zarządzania 105 Arkadiusz Letkiewicz Zarządzanie zasobami ludzkimi 125 Zenon Zamiar Podstawy zarządzania kryzysowego 143 Janusz Kręcikij Podejmowanie decyzji w środowisku sieciocentrycznym 163 Część III OBRONNOŚĆ I JEJ KONTEKSTY Andrzej Czupryński Współczesna sztuka wojenna 183 Ryszard Olszewski Odstraszanie w kształtowaniu bezpieczeństwa i obronności 203 Agata Tyburska Organizacja ochrony infrastruktury krytycznej na czas zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa i wojny 223 Janusz Chełchowski Służba zdrowia resortu spraw wewnętrznych a potrzeby obronne państwa 245 Część IV WYBRANE PROBLEMY BEZPIECZEŃSTWA Sławomir Zalewski Bezpieczeństwo polityczne 271 Bernard Wiśniewski Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa — pojęcie, istota, system, konteksty 291 Waldemar Zubrzycki Współczesny wymiar terroryzmu 311 Andrzej Urban Przestrzeń publiczna a bezpieczeństwo społeczności lokalnych 331 Część V BADANIA NAD BEZPIECZEŃSTWEM I OBRONNOŚCIĄ Marian Cieślarczyk Miejsce nauk o bezpieczeństwie i obronności wśród innych dyscyplin naukowych — ujęcie teoretyczno-metodologiczne i formalne 353 Andrzej Dawidczyk Istota badań dotyczących strategii rozwoju sił zbrojnych 367 Tomasz Majewski Metoda sondażu diagnostycznego w badaniach bezpieczeństwa 389 Jarosław Prońko Szacowanie ryzyka w naukach o bezpieczeństwie 409 Bibliografia 431