Tom jest pokłosiem IV międzynarodowej konferencji naukowej z cyklu Słowo – z perspektywy językoznawcy i tłumacza, zorganizowanej przez Zakład Translatoryki i Komunikacji Międzykulturowej Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Różnorodność treści oraz form składających się na tom prac uzasadnia zatem nie tylko szeroka tematyka, ale przede wszystkim formuła konferencji – otwarta, jak poprzednie, na różnorodne zainteresowania badawcze. Układ tomu w przybliżeniu odzwierciedla podział tematyczny – trzy kręgi zagadnień tworzą bowiem dominantę tomu. Są to konteksty międzyjęzykowe i międzykulturowe, językowe i kulturowe problemy ekwiwalencji przekładowej oraz problemy przekładu literackiego. Poszczególne części – zgodnie z zamierzeniami organizatorów konferencji – prezentując różne aspekty, składają się na opracowanie monograficzne. W części pierwszej zostały umieszczone artykuły traktujące o problemach ogólnych, w których autorzy poprzez prezentację zagadnień szczegółowych wskazują na problemy ważkie, wprowadzając do kolejnych części tomu, ściśle już związanych z przekładem. Z szerokiego spektrum problematyki ekwiwalencji przekładowej (w obrębie różnych par języków) jako odrębna część wydzielone zostały teksty traktujące o przekładzie literackim.

Słowo wstępne (Alicja Pstyga) 9 KONTEKSTY MIĘDZYJĘZYKOWE I MIĘDZYKULTUROWE 11 Jolanta Maćkiewicz. Okrągły stół i the Round Table, czyli metonimia w komunikacji międzykulturowej 13 Viara Maldjieva. Chrześcijanin / христианин / християнин. Zakres znaczeniowy leksemów w języku polskim, rosyjskim i bułgarskim 23 Михаил Юрьевич Федосюк Добродушные, но безалаберные: Концепт русского обыденного сознания «русские» по данным Национального корпуса русского языка 35 Krystyna Szcześniak. Dąb w zamowach i lekarowaniu białoruskim 47 Исаму ямада. К вопросу о выражении актуального членения в японском языке и способах его выражения при переводе на польский язык 63 Зоя Новоженова. Польские вкрапления в русском дискурсе 73 Tatiana Siniawska‑Sujkowska. Obcość w dialogu kultur: Polska i Rosja 81 Maria Mocarz. Intertekst w kulturze – z perspektywy przekładu przewodników turystycznych 87 Artur Bracki. Pragmatyka językowa a typ interferencji w obrębie języków blisko spokrewnionych – sposoby realizacji skrótów myślowych w wypowiedziach osób bilingwalnych 95 Юлиа Водимовна Николаева. Пособие Pоссия – италия: диалог культур: чему и как учить в процессе межкультурной коммуникации 105 Ана Матусевич. Советизмы в актуальном публичном дискурсе – на материале современной русской прессы 113 JĘZYKOWE I KULTUROWE PROBLEMY EKWIWALENCJI PRZEKŁADOWEJ 119 Adam Szeluga. Kod kulturowy jako wyznacznik poziomu ekwiwalencji w procesie translacji w perspektywie lingwistyki kognitywnej 121 Ирина Владимировна Островерхая, Светлана Сергеевна. Ваулина Особенности экспликации модального глагола мочь в английском переводе (на материале романа Л.Н. Толстого Анна Каренина) 129 Ewa Rogowska‑Cybulska. Rola derywatów słowotwórczych w przekładzie z języka polskiego na kaszubski (na przykładzie i księgi Pana Tadeusza) 137 Alicja Pstyga. Z badań nad przekładem tekstów medialnych 147 Iwona Nowakowska-Kempna. Nowe zjawiska w bułgarskiej translacji 155 Hanna Urszula Wadas-Woźny. Лингвистические трудности перевода: номинативное переиначивание (перифраза) 163 Hanna Dymel‑Trzebiatowska. Inne życie inaczej, czyli o przymusie naturalizacji na przykładzie tłumaczenia szwedzkiej książki obrazkowej 171 Regina Wyżkiewicz‑Maksimow. Tłumaczenie przysłów motywowanych kulturowo (na przykładzie języka serbskiego i chorwackiego) 179 Katarzyna Bednarska. Przekład słoweńskich, czeskich i polskich związków frazeologicznych na przykładzie frazeologizmów zawierających zoonimy i fitonimy 187 Małgorzata Wideł-Ignaszczak. Religionim jako jednostka języka religijnego – zagadnienia przekładu z języka polskiego na język rosyjski 195 Maryla Potrzyszcz‑Doraczyńska. Конституция российской федерации в переводе на польский язык. Терминологические вопросы 203 Joanna Pamięta‑Borkowska. Problematyka przekładu terminologii infernalnej na podstawie tłumaczenia własnego fragmentów słownika Hortus daemonum – ogród demonów. Słownik mitologii infernalnej średniowiecza i renesansu A.Je. Makhova 211 Wanda Stec. Nazwy roślin w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła A. Bułhakowa: uwagi terminologiczno‑przekładowe 219 Marcin Zabawa. W tradycyjnym domu żona sprząta i gotuje vs. He cooked lunch for me: o (nie)stereotypowym postrzeganiu świata w polskich i angielskich słownikach 225 Tomasz Szutkowski. O projekcie rosyjsko‑polskiego słownika frazeologii onomastycznej 233 PROBLEMY PRZEKŁADU LITERACKIEGO 241 Jerzy Treder. tłumaczenia na kaszubski i z kaszubskiego (w przeszłości i dziś) 243 Ольга Десюкевич. Переводы алеся рязанова на польский язык 255 Anna Bednarczyk. Brzmienie, znaczenie i skojarzenia (Krzysztof Kamil Baczyński – Deszcze i Дожди) 265 Grzegorz Ojcewicz. Inicjalne Да / Так jako impulsy kontemplacyjne w twórczości poetyckiej Matki Marii (Skobcowej) 277 Dorota Rojszczak‑Robińska. Słowo z perspektywy twórcy Rozmyślania przemyskiego – tłumacza, kompilatora, autora, teologa 291 Jarosław Karzarnowicz. Najdawniejsze wschodniosłowiańskie przekłady Legendy o św. Aleksym 299 Klaudia Koczur‑Lejk. Jeszcze raz o Warwasie Mikołaja Reja 307 Claudio Salmeri. Przekład idealny – między mitem a rzeczywistością. Refleksje nad polskim tłumaczeniem powieści Imię Róży 315 Jacek Duda. Stylizacja dialektalna w serbsko‑chorwackim tłumaczeniu Chłopów W.S. Reymonta 323 Paulina Boguta. Kobiecy sposób opisania świata w prozie Tatiany Tołstoj. Problemy przekładu 329 Monika Krajewska. Sidorow na wiosnę, jesień na podsumowanie (refleksja translatoryczna) 335 Magdalena Zaorska. Tłumaczenie tekstu dramatycznego na język sceny (z doświadczenia rosyjskiej myśli teatrologicznej) 347

Koszyk

Słowo z perspektywy językoznawcy i tłumacza - tom IV