Książka poświęcona jest kibicowskiej mowie pogardy na oficjalnych forach internetowych fanów dwóch łódzkich klubów: ŁKS-u i Widzewa. W części teoretycznej przybliżono agresywne zachowania językowe (mowę agresji, mowę nienawiści, hejt, dyskurs wykluczenia, mowę pogardy, język wrogości), przedstawiono różne klasyfikacje środków mających na celu obniżenie wartości przeciwnika, a także przeprowadzono rozważania na temat języka kibiców i jego usytuowania w obrębie języka sportu, wspólnoty kibiców, roli forum internetowego w budowaniu wspólnotowości czy fandomu. Część analityczna obejmuje takie przejawy mowy pogardy, jak: atakowanie wartości kibicowskich, antysemityzm kibicowski, animalizacja, eksponowanie braku tradycyjnie pojmowanej męskości poprzez odniesienia do homoseksualności oraz feminizację rywala, pozostałe sposoby dyskredytacji. Zaprezentowano także pozawerbalne sposoby poniżania przeciwnika sportowego.
Na szczególne podkreślenie zasługuje umiejętność połączenia precyzyjnej analizy językoznawczej z szerszym kontekstem kulturowym i społecznym. Autorka nie ogranicza się do rejestrowania inwektyw, lecz rekonstruuje mechanizmy dyskredytacji, pokazując ich funkcje tożsamościowe, integracyjne i wykluczające. Trafnie uchwycona zostaje specyfika dyskursu kibicowskiego, w którym agresja językowa jest elementem rytuału wspólnotowego oraz narzędziem budowania granic symbolicznych. Jednocześnie wywód pozostaje wyważony, wolny od publicystycznego tonu i nadmiernych uogólnień.
Publikacja wyróżnia się także bogactwem materiału, systematycznością klasyfikacji oraz dbałością o szczegół analityczny, zwłaszcza w zakresie procesów słowotwórczych i przekształceń nazw własnych. Wnioski są logicznie wyprowadzone i stanowią naturalne zwieńczenie przeprowadzonych analiz. To opracowanie dojrzałe, rzetelne i wartościowe poznawczo, które może stanowić istotny punkt odniesienia w dalszych badaniach nad językiem agresji, dyskursem internetowym oraz komunikacją środowisk kibicowskich.
Z recenzji prof. dr hab. Magdaleny Steciąg
Autorka jest językoznawczynią, zajmuje się językiem sportu (tu: językiem pogardy w postaci kibiców łódzkich klubów). Adresatami są specjaliści: językoznawcy reprezentujący różne perspektywy, takie jak na przykład komunikacja językowa, komunikacja w internecie, etyka komunikacji, aksjologia, kultura komunikacji językowej, badania nad tabu i inne domeny lingwistyki otwartej. To z kolei wymaga stosowania języka specjalistycznego bez żadnych koncesji, ale jednocześnie przystępnego, dzięki czemu książka dotycząca bardzo wrażliwego aspektu komunikacyjnego [...] może trafić także do niespecjalistów zainteresowanych problemem. Czytelnik specjalista i czytelnik laik – dzięki autorce i jej umiejętności klarownej prezentacji teorii oraz wnikliwym, wieloaspektowym analizom – zyskają wiedzę o możliwościach werbalizacji pogardy.
[...] Sam pomysł na naukowe opisanie tego typu działań językowych kibiców piłkarskich budzi uznanie, a jego rzetelna, szeroko zakrojona, kompetentna analiza z wykorzystaniem narzędzi oferowanych przez współczesną lingwistykę to uznanie potęguje.
Z recenzji prof. dr hab. Małgorzaty Kity
Wstęp 11
CZĘŚĆ TEORETYCZNA
1. Cel, metody i założenia badawcze 17
2. Stan badań 21
2.1. Deprecjacja, dyskredytacja, agresja w języku sportu 21
2.2. Internet a szerzenie agresji 25
2.3. Forum internetowe 27
3. Zachowania językowe o charakterze degradującym 35
3.1. Mowa agresji, język agresji i agresja językowa 36
3.2. Mowa nienawiści 42
3.3. Dyskurs wykluczenia 51
3.4. Mowa pogardy 53
3.5. Język wrogości 55
3.6. Hejt 57
3.7. Odróżnianie zachowań językowych o charakterze degradującym 62
4. Agresywne zachowania językowe kibiców jako przykład mowy pogardy 69
5. Dyskredytacja jako element mowy pogardy 77
6. Typologie środków poniżających – przegląd opracowań 85
7. Język kibiców jako element języka sportu 105
8. Język kibiców jako przedmiot badań 111
9. Kibice jako wspólnota 125
9.1. Sympatie i antypatie kibicowskie 125
9.2. Forum internetowe jako element budowania wspólnoty 128
9.3. Zbiorowa tożsamość kibiców 130
9.4. Kibice jako społeczność (nie tylko) wirtualna 132
9.5. Kibic a fan i sympatyk 134
9.6. Typologie kibiców 138
9.7. Wspólnota kibiców a fandom 148
10. Charakterystyka korpusu i opis procedury badawczej 153
11. Zarys historii klubów 169
11.1. ŁKS Łódź 169
11.2. Widzew Łódź 172
11.3. Konfrontacje ŁKS – Widzew na płaszczyznach piłkarskiej i kibicowskiej 175
CZĘŚĆ ANALITYCZNA
1. Udzielanie się na forach w oczach internautów 179
2. Analiza listy frekwencyjnej 183
2.1. Nazwy własne 185
2.2. Wyrazy pospolite 189
3. Atakowanie wartości kibicowskich 195
3.1. Nazwa klubu 195
3.2. Data założenia 227
3.3. Herb 229
3.4. Nieoficjalne nazwy klubu 234
3.5. Barwy 242
3.6. Stadion 249
3.7. Postaci 261
4. Antysemityzm kibicowski 285
5. Eksponowanie braku tradycyjnie pojmowanej męskości 335
5.1. Odniesienia do homoseksualności 336
5.2. Feminizacja 346
6. Animalizacja 375
7. Inne sposoby degradowania przeciwnika 409
7.1. Określenia odnoszące się do realiów piłkarskich 409
7.2. Określenia nawiązujące do realiów wiejskich 432
7.3. Określenia osób chorych i nazwy chorób 443
7.4. Określenia wskazujące na niski poziom intelektualny 446
7.5. Określenia wskazujące na niski status społeczny i/lub poziom moralny 455
7.6. Nazwy wybranych zawodów 464
7.7. Określenia odnoszące się do świata roślin 466
7.8. Określenia odnoszące się do miejsc 470
7.9. Określenia odnoszące się do sfery fekalnej 474
7.10. Określenia męskich narządów płciowych 480
7.11. Określenia eksponujące nieuzasadnione przekonanie o własnej wyjątkowości 487
7.12. Pozostałe określenia poniżające 493
8. Pozawerbalne sposoby poniżania przeciwnika 507
8.1. Emotikony i elementy graficzne 507
8.2. Inne elementy wizualne 525
9. Studia przypadków 529
9.1. Poniżanie przeciwnika na płaszczyźnie kibicowskiej: frekwencja i doping 529
9.2. Poniżanie przeciwnika na płaszczyźnie sportowej: porażka 0:5 543
Podsumowanie i wnioski końcowe 551
Wykaz skrótów 563
Bibliografia 565
Spis fotografii 601
Spis tabel 603
Spis wykresów 605
Aneks 607
Załącznik 1. Indeks analizowanych jednostek 607
Załącznik 2. Lista słowoform najczęściej występujących w korpusie 621