Świat ze wzorców. Globalna historia wiedzy

WSTĘP 11 WPROWADZENIE 15 ZROZUMIENIE ŚWIATA DZIĘKI WZORCOM I ZASADOM 15 WZORCE 15 ZASADY 17 ZWIĄZKI MIĘDZY WZORCAMI A ZASADAMI 19 POLICENTRYCZNIE I PORÓWNAWCZO: PROBLEM GLOBALNEJ HISTORIOGRAFII 19 HISTORYCZNE UOGÓLNIENIA I TRENDY 21 PRZESZŁOŚĆ JAKO ŚWIAT EMPIRYCZNY: CYFROWA HISTORIA 23 DZIAŁANIA I DYSCYPLINY WIEDZY 25 1. ŚWIADOMOŚĆ WZORCÓW 27 1.1. PALEOLIT: OD CZŁOWIEKA PIERWOTNEGO DO „ZŁOTEJ RĄCZKI” 28 1.2. NEOLIT: OD WSZECHSTRONNOŚCI DO SPECJALIZACJI 37 1.3. WNIOSEK: WZORCE EPOKI KAMIENIA ZE WSZYSTKICH REJONÓW 47 2. EKSPLOZJA WZORCÓW I ŚWIADOMOŚĆ ZASAD 49 2.1. LINGWISTYKA: WYJĄTKOWY PRZYPADEK BABILONII 50 2.2. MATEMATYKA: PIERWSZA ŚWIADOMOŚĆ ZASADY? 55 2.3. ASTRONOMIA I ASTROLOGIA: WZORCE RUCHU PLANET I ZAĆMIEŃ 61 2.4. PRAWODAWSTWO: OD REGUŁ PRAWNYCH DO PRAWNYCH ZASAD 67 2.5. MEDYCYNA I ROLA MAGII: DIAGNOZA, PROGNOZA I LECZENIE 74 2.6. HISTORIOGRAFIA: PIERWSZE DOWODY REJESTROWANIA PRZESZŁOŚCI – BRAK WZORCÓW? 79 2.7. INNE DYSCYPLINY: WZORCE UDANE I NIEUDANE 80 2.8. WNIOSEK: PORÓWNANIE WZORCÓW W NATURZE I W KULTURZE 82 3. EKSPLOZJA ZASAD I ŚWIADOMOŚĆ DEDUKCJI 87 3.1. OPOWIEŚĆ O DWÓCH ZASADACH: TALES I PANINI 88 3.2. ZBIEŻNOŚĆ ZASAD I WZORCÓW: ASTRONOMIA 94 3.3. WCZEŚNIEJSZA ZBIEŻNOŚĆ MIĘDZY ZASADAMI A WZORCAMI: MUZYKOLOGIA, HISTORIA, POETYKA, HISTORIA SZTUKI I FILOLOGIA 106 3.4. OSTATECZNA ZBIEŻNOŚĆ WZORCÓW I ZASAD? MATEMATYKA I LOGIKA 119 3.5. WSPÓŁISTNIEJĄCE ZASADY I WZORCE: MEDYCYNA 133 3.6. GENEROWANIE WZORCÓW NA PODSTAWIE EKSPERYMENTÓW: STATYKA, MECHANIKA, ZOOLOGIA, BOTANIKA I GEOGRAFIA 140 3.7. ZASADY DLA WZORCÓW PRAWNYCH: PRAWODAWSTWO 151 3.8. WNIOSEK: ZWIĄZEK MIĘDZY ZASADAMI I WZORCAMI W STAROŻYTNOŚCI KLASYCZNEJ 161 4. REDUKCJA ZASAD 165 4.1. HISTORIA: KRYTYKA ŹRÓDEŁ HISTORYCZNYCH JAKO PODSTAWA WSZYSTKICH DYSCYPLIN 166 4.2. ASTRONOMIA: POSZUKIWANIE MODELI Z MNIEJSZĄ LICZBĄ ZASAD 180 4.3. MATEMATYKA (I MECHANIKA): PRÓBA REDUKCJI LICZBY AKSJOMATÓW 192 4.4. REDUKCJA ZASAD W LINGWISTYCE, MUZYKOLOGII I POETYCE 202 4.5. MEDYCYNA: HAMUJĄCY WPŁYW MEDYCYNY NAUKOWEJ 220 4.6. PRAWODAWSTWO: OGROMNA REDUKCJA REGUŁ I ŹRÓDEŁ 227 4.7. WNIOSEK: REDUKCJA ZASAD W DYSCYPLINACH POSTKLASYCZNYCH 237 5. ODKRYCIE WZORCÓW W DEDUKCJI 243 5.1. ŚWIADOMOŚĆ CYKLU EMPIRYCZNEGO W NAUKACH HUMANISTYCZNYCH: FILOLOGII, HISTORIOGRAFII, LINGWISTYCE, TEORII SZTUKI I MUZYKOLOGII 244 5.2. CYKL EMPIRYCZNY MIGRUJE Z NAUK HUMANISTYCZNYCH DO ASTRONOMII 284 5.3. MECHANIKA I JEJ INTEGRACJA Z ASTRONOMIĄ: CYKL EMPIRYCZNY ZYSKUJE NA ZNACZENIU DZIĘKI MYŚLENIU ANALITYCZNEMU 300 5.4. MATEMATYKA: DYSCYPLINA NIEEMPIRYCZNA Z CYKLEM EMPIRYCZNYM? 325 5.5. MEDYCYNA: DŁUGO OCZEKIWANY ZWROT EMPIRYCZNY 335 5.6. PRAWODAWSTWO: CYKL EMPIRYCZNY W NAUKACH PRAWNYCH? 355 5.7. WNIOSEK: CYKLICZNE INTERAKCJE MIĘDZY WZORCAMI A ZASADAMI 365 PODSUMOWANIE 369 POCHODZENIE, ROZWÓJ I PRZYSZŁOŚĆ WIEDZY 369 DŁUGOTERMINOWY ROZWÓJ WIEDZY 369 NAUKI PRZYRODNICZE I ZACHÓD ZOSTAJĄ WYPCHNIĘTE Z ICH CENTRALNEJ POZYCJI? 370 CZY WZORCE, ZASADY, DEDUKCJE I WZORCE DEDUKCJI STANOWIĄ „ETAPY” W ROZWOJU WIEDZY? 371 A CO Z DYSCYPLINAMI NIEPOSZUKUJĄCYMI WZORCÓW? 373 A CO Z TYM, CO WYJĄTKOWE? 375 CHYBIONA WIEDZA 377 CZY JEST COŚ TAKIEGO JAK NIE-WIEDZA? 378 WIEDZA ZANIEDBANA LUB ZAPOMNIANA: KOBIETY W HISTORII WIEDZY 380 HISTORIA WIEDZY A FILOZOFIA WIEDZY 382 PRZYSZŁOŚĆ WIEDZY 383 PODZIĘKOWANIA 387 PRZYPISY 391 BIBLIOGRAFIA 417