Biochromatografia

Biochromatografia to publikacja w której omówiono wykorzystanie chromatografii do takich właśnie analiz w zakresie nauk omicznych, szczególnie w metabolomice, proteomice i lipidomice. Opisano w niej techniki chromatograficzne przydatne do badania różnych rodzajów materiału biologicznego. Scharakteryzowano mechanizmy rozdzielania w poszczególnych technikach oraz nowoczesne rozwiązania aparatów stosowanych w bioanalizach. Znaczną uwagę poświęcono aparaturze chromatograficznej, szczególnie do chromatografii cieczowej z uwzględnieniem nowoczesnych kolumn chromatograficznych. Ważny jest opis połączenia chromatografów ze spektrometrami mas i ruchliwości jonów, które w takich połączeniach umożliwiają wykonywanie bardzo skomplikowanych analiz, nawet składników pojedynczych komórek. Dużo uwagi poświęcono przygotowaniu próbek, które w przypadku analizy biomateriałów wymaga szczególnej staranności i stosowania szczególnych procedur. Publikacja zawiera także opis roli chromatografii w badaniu biodostępności substancji biologicznie aktywnych i ich aktywności, np. ich aktywności antyoksydacyjnej, oddziaływań z receptorami komórkowymi i inhibicji enzymów. Biochromatografia przeznaczona jest dla studentów kierunków studiów, w których programach zawarte są zagadnienia związane z chromatograficzną analizą substancji biologicznie aktywnych. Do kierunków tych należą np. biologia, biochemia, biotechnologia, farmacja, biomedycyna i przetwórstwo żywności. Książka będzie również pomocna pracownikom wyższych uczelni oraz pracującym w różnego rodzaju laboratoriach, w których wykonuje się analizy biochromatograficzne.

1. Wprowadzenie 1 2. Krótka historia chromatografii 5 3. Nauki omiczne (omiki) 17 4. Techniki biochromatograficzne 35 4.1. Chromatografia cieczowa kolumnowa 36 4.2. Chromatografia cienkowarstwowa 42 4.3. Chromatografia gazowa 42 4.4. Chromatografia preparatywna 43 5. Przygotowanie próbek materiałów biologicznych do analizy chromatograficznej 45 5.1. Znaczenie przygotowania próbek do analizy 45 5.2. Ogólne zasady przygotowania próbek do analizy 49 5.3. Rodzaje próbek biologicznych 53 5.4. Metody chromatograficzne w przygotowaniu próbek biologicznych do analizy 57 5.4.1. Chromatografia wykluczania 57 5.4.2. Chromatografia powinowactwa 61 5.5. Wybrane procedury przygotowania próbek biologicznych 63 5.5.1. Wstępna filtracja próbek biologicznych 63 5.5.2. Precypitacja białek z próbek biologicznych przed oznaczaniem związków małocząsteczkowych 65 5.5.3. Przygotowanie próbek do analizy białek w proteomice (procedura SPEED) 66 5.5.4. Usuwanie fosfolipidów z próbek biologicznych 68 5.5.5. Procedura ekstrakcyjna QuEChERS 70 5.6. Klasyczne techniki ekstrakcji 72 5.6.1. Klasyczna ekstrakcja ciecz-ciecz 73 5.6.2. Klasyczna ekstrakcja do fazy stałej 74 5.7. Techniki mikroekstrakcyjne 80 5.7.1. Mikroekstrakcja z wykorzystaniem rozpuszczalników 81 5.7.2. Dyspersyjna mikroekstrakcja ciecz-ciecz 82 5.7.3. Mikroekstrakcja cieczą wspomagana ciekłą membraną 84 5.7.4. Mikroekstrakcja z wykorzystaniem sorbentów stałych 87 5.7.5. Modyfikacje mikroekstrakcji do fazy stałej 89 5.8. Materiały inteligentne do przygotowania próbek do analizy 94 5.9. Trendy w przygotowaniu próbek biologicznych do analizy chromatograficznej 98 6. Zastosowanie chromatografii gazowej do bioanaliz 103 7. Chromatografy cieczowe do bioanaliz 117 8. Spektrofotometry optyczne jako detektory w chromatografii cieczowej 121 9. Spektrometry mas i ruchliwości jonów jako detektory w chromatografii cieczowej 125 10. Kolumny do chromatografii cieczowej 137 11. Techniki chromatografii cieczowej wykorzystywane w bioanalizie 161 11.1. Chromatografia w odwróconym układzie faz 161 11.2. Chromatografia par jonowych w odwróconym układzie faz, chromatografia par jonowych 166 11.3. Chromatografia oddziaływań hydrofobowych 169 11.4. Chromatografia w normalnym układzie faz 171 11.5. Chromatografia oddziaływań hydrofilowych 171 11.6. Chromatografia jonowa, chromatografia jonowymienna, chromatografia kationowymienna i chromatografia anionowymienna 176 11.7. Chromatografia wykluczania, chromatografia żelowa 182 11.8. Chromatografia powinowactwa 187 11.9. Chromatografia związków chiralnych 192 11.10. Chromatografia micelarna 192 11.11. Chromatografia cienkowarstwowa 198 12. Chromatograficzne oznaczanie aktywności biologicznej substancji 223 12.1. Biomimetyczne układy chromatograficzne 224 12.2. Chromatograficzne oznaczanie lipofilowości związków chemicznych 228 12.3. Chromatograficzne oznaczanie parametrów farmakokinetycznych substancji 231 12.4. Chromatografia błon komórkowych 237 12.5. Badanie aktywności biologicznej substancji za pomocą chromatografii cienkowarstwowej 250 Skorowidz 267