W książce Historia ludzkiego ciała Daniel Lieberman, profesor biologii ewolucyjnej człowieka na Uniwersytecie Harvarda, pokazuje, dlaczego musimy zmienić świat, w którym żyjemy, aby lepiej odpowiadał naszym ciałom ukształtowanym w epoce łowców-zbieraczy.
Ta przełomowa książka popularnonaukowa bada, w jak dużym stopniu sposób, w jaki dziś używamy naszych ciał, jest niezgodny z ich ewolucyjnym przeznaczeniem. Z perspektywy ewolucyjnej, jeśli „normalność” definiujemy jako to, co większość ludzi robiła przez miliony lat, to normalne jest codzienne chodzenie i bieganie na dystansie od 9 do 15 kilometrów w poszukiwaniu świeżej żywności — bogatej w błonnik, ubogiej w cukier i minimalnie przetworzonej. Normalne jest także poświęcanie dużej części czasu na karmienie dzieci, drzemki, wytwarzanie kamiennych narzędzi oraz rozmowy i plotki w niewielkiej grupie ludzi.
Jak argumentuje Daniel Lieberman, nasz XXI-wieczny styl życia pozostaje w wyraźnym rozdźwięku z ciałami ukształtowanymi w epoce kamienia. Nigdy wcześniej nie byliśmy tak zdrowi i tak długowieczni — ale też nigdy nie byliśmy tak podatni na całą gamę problemów, które jeszcze niedawno były rzadkie lub wręcz nieznane: od astmy, przez cukrzycę, aż po — najbardziej niepokojące ze wszystkich — przeludnienie.
Autor stawia pytanie o to, jak nasze ciała stały się takie, jakie są, oraz pokazuje, w jaki sposób ich ewolucyjna historia — zarówno ta odległa, jak i całkiem niedawna — może pomóc nam lepiej ocenić, jak dziś z nich korzystamy. Jaki jest związek między współczesnym stanem ludzkiego ciała a jego przeszłością? I jaka przyszłość czeka ludzkie ciało?
Przedmowa VII
1 | Wprowadzenie 1
Do czego przystosowani są ludzie?
CZĘŚĆ I. Małpy i ludzie 21
2 | Wyprostowane małpy. Jak staliśmy się dwunożni? 23
3 | Wiele zależy od obiadu. Jak australopiteki częściowo odzwyczaiły nas od owoców? 47
4 | Pierwsi łowcy-zbieracze. W jaki sposób w obrębie rodzaju ludzkiego wyewoluowały ciała podobne do współczesnych? 67
5 | Energia w epoce lodowcowej. Jak wyewoluowały u nas duże mózgi wraz z dużymi, tłustymi, stopniowo rosnącymi ciałami? 95
6 | Bardzo kulturalny gatunek. Jak współcześni ludzie skolonizowali świat, łącząc mózg i siłę? 127
CZĘŚĆ II. Rolnictwo i rewolucja przemysłowa 155
7 | Postęp, niedopasowanie i dysewolucja. Konsekwencje – dobre i złe – posiadania ciał paleolitycznych w świecie postpaleolitycznym 157
8 | Raj utracony? Owoce i szaleństwa związane z przemianą w rolnika 179
9 | Współczesne czasy, współczesne ciała. Paradoks zdrowia człowieka w epoce przemysłowej 207
CZĘŚĆ III. Teraźniejszość, przyszłość 247
10 | Błędne koło nadmiaru. Dlaczego nadmiar energii może powodować choroby? 249
11 | Nieużywanie. Dlaczego tracimy coś, nie używając tego? 291
12 | Ukryte zagrożenia wynalazków i wygody. Dlaczego codzienne innowacje mogą nam zaszkodzić? 317
13 | Przetrwanie sprawniejszych. Czy logika ewolucyjna może pomóc w kształtowaniu lepszej przyszłości ludzkiego ciała? 347
Komentarze i źródła 369
Podziękowania 449