Zakres merytoryczny przewodnika obejmuje zagadnienia z mineralogii, petrografii, paleontologii i kartografii geologicznej. Przewodnik jest bogato ilustrowany. Liczne ryciny, schematy i tabele ułatwią zrozumienie zawartej tu wiedzy merytorycznej. W połączeniu z nią pozwolą oznaczać makroskopowo w terenie minerały, skały i skamieniałości, prowadzić proste pomiary geologiczne i interpretować budowę geologiczną.

Przedmowa 9 1. Elementy mineralogii (Ewa Szymczak) 11 1.1. Wstęp 11 1.2. Geneza minerałów 12 1.3. Struktura minerałów 16 1.3.1. Budowa wewnętrzna 16 1.3.2. Elementy symetrii kryształu 16 1.3.3. Pokrój kryształu 19 1.3.4. Skupienia kryształów 19 1.4. Skład chemiczny minerałów 23 1.4.1. Polimorfizm 23 1.4.2. Izomorfizm 24 1.5. Własności fizyczne minerałów 25 1.5.1. Własności optyczne 25 Barwa 25 Rysa 26 Przezroczystość 27 Połysk 27 1.5.2. Własności mechaniczne 28 Łupliwość 28 Przełam 29 Twardość 30 1.5.3. Inne cechy mechaniczne 32 1.6. Klasyfikacja minerałów 33 1.6.1. Pierwiastki rodzime 33 Metale rodzime 33 Niemetale rodzime 35 1.6.2. Siarczki 36 1.6.3. Halogenki 41 1.6.4. Tlenki i wodorotlenki 42 1.6.5. Węglany 47 1.6.6. Siarczany 50 1.6.7. Krzemiany i glinokrzemiany 52 Krzemiany wyspowe 53 Krzemiany grupowe 55 Krzemiany pierścieniowe 56 Krzemiany łańcuchowe 57 Krzemiany wstęgowe 58 Krzemiany warstwowe 58 Krzemiany szkieletowe 60 1.7. Pytania kontrolne 65 2. Elementy petrografii (Małgorzata Pruszkowska-Caceres) 66 2.1. Wstęp 66 2.2. Skały magmowe 68 2.2.1. Warunki powstawania 68 2.2.2. Skład mineralny 73 2.2.3. Klasyfikacja 74 2.2.4. Budowa wewnętrzna 76 2.2.5. Przegląd i charakterystyka 79 Skały głębinowe (plutoniczne) 81 Skały wylewne (wulkaniczne) 83 Skały żyłowe 85 2.3. Skały osadowe 87 2.3.1. Warunki powstawania 87 2.3.2. Skład mineralny 90 2.3.3. Klasyfikacja 91 2.3.4. Budowa wewnętrzna 92 2.3.5. Przegląd i charakterystyka 96 Skały okruchowe (skały piroklastyczne) 96 Pozostałe skały okruchowe, zgodnie z podziałem na frakcje 98 Skały rezydualne (wietrzeniowe) 104 Skały chemogeniczne i organogeniczne 105 2.4. Skały metamorficzne 115 2.4.1. Warunki powstawania 115 2.4.2. Skład mineralny 119 2.4.3. Klasyfikacja 121 2.4.4. Budowa wewnętrzna 122 2.4.5. Przegląd i charakterystyka 125 2.5. Pytania kontrolne 129 3. Elementy paleontologii (Małgorzata Witak) 130 3.1. Wstęp 130 3.2. Skamieniałości śladowe 131 3.3. Skamieniałości strukturalne 132 3.3.1. Stany zachowania skamieniałości 132 3.3.2. Cechy szkieletu 134 3.3.3. Środowisko i tryb życia 137 3.3.4. Znaczenie skamieniałości w naukach geologicznych 139 3.4. Przegląd systematyczny głównych grup kopalnych bezkręgowców morskich 142 3.4.1. Gąbki 142 3.4.2. Koralowce 146 3.4.3. Ramienionogi 151 3.4.4. Mięczaki 157 Ślimaki 158 Małże 162 Głowonogi (łodzikowate, amonitowate, belemnity) 168 3.4.5. Trylobity 178 3.4.6. Szkarłupnie 183 Liliowce 185 Jeżowce 188 3.4.7. Graptolity 191 3.5. Pytania kontrolne 194 4. Elementy tektoniki i analizy map geologicznych (Małgorzata Pruszkowska-Caceres) 195 4.1. Wstęp 195 4.2. Podstawowe pomiary geologiczne 195 4.3. Główne struktury tektoniczne 199 4.4. Metody odwzorowania budowy geologicznej 204 4.4.1. Planisekcja geologiczna 207 4.4.2. Intersekcja geologiczna 210 4.5. Pytania kontrolne 212 Literatura uzupełniająca 213 Załączniki 216 1. Tabela stratygraficzna (2014) 216 2. Stratigraphic chart (2014) 218

Podstawy geologii — Małgorzata Witak, Małgorzata Pruszkowska-Caceres, Ewa Szymczak