Nowoczesny system transportowy jako czynnik rozwoju regionów w Polsce

W książce poddano weryfikacji znaczenie modernizacji systemu transportowego dla rozwoju regionów w Polsce w warunkach współczesnej gospodarki. Wpływ zmian w systemie transportowym na rozwój regionów zależy od specyfiki każdego kraju, tj. wyjściowego stanu infrastruktury, ukierunkowania inwestycji dofinansowywanych z funduszy unijnych, występujących problemów społeczno-gospodarczych oraz luki rozwojowej w stosunku do bardziej rozwiniętych krajów UE. Po wejściu do Unii Europejskiej zwiększyła się dynamika rozwoju regionów w Polsce, a realizacja wielu projektów inwestycyjnych w obrębie systemu transportowego i poprawa obsługi transportowej stwarza możliwości zbadania zależności między tymi procesami. Wpływ transportu na rozwój regionów trzeba traktować szerzej niż tylko przez pryzmat rozwoju infrastruktury fizycznej. Innowacyjne i skuteczne sposoby, w jaki działalność transportowa odpowiada na wyzwania zintegrowanych, bardzo szybko zmieniających się systemów produkcji i konsumpcji, powinny skłonić do ujmowania w analizach również pozostałych elementów systemu transportowego. Postulat ten może być w pewnym stopniu spełniony przez włączenie do czynników rozwoju dostępności transportowej, która uwzględnia zarówno wyposażenie infrastrukturalne, ofertę podmiotów świadczących usługi transportowe (lub szerzej – logistyczne), jak i możliwości stworzone przez system transportowy przedsiębiorstwom i ludności.

WSTĘP 9 ROZDZIAŁ I. TEORETYCZNE PODSTAWY ROZWOJU REGIONALNEGO 17 1.1. Pojęcie i rodzaje regionów 17 1.2. Istota i metody oceny rozwoju regionalnego 23 1.3. Uwarunkowania i czynniki rozwoju regionalnego 35 1.3.1. Uwarunkowania rozwoju regionalnego 37 1.3.2. Czynniki rozwoju regionalnego 51 1.4. Rozwój a konkurencyjność regionów 57 ROZDZIAŁ II. MOŻLIWOŚCI ODDZIAŁYWANIA NA ROZWÓJ REGIONÓW W POLSCE W ŚWIETLE POLITYKI REGIONALNEJ UNII EUROPEJSKIEJ 61 2.1. Istota polityki regionalnej 62 2.2. Przesłanki prowadzenia wspólnej polityki regionalnej 64 2.3. Poziom zróżnicowania rozwoju społeczno-gospodarczego regionów UE 66 2.4. Cele i kierunki zmian w polityce regionalnej UE 74 2.5. Rozwój europejskiej infrastruktury transportowej dla poprawy spójności terytorialnej 79 2.6. Znaczenie funduszy UE dla finansowania infrastruktury transportu 82 2.7. Polityka regionalna w Polsce 87 2.8. Analiza możliwości przyspieszenia rozwoju regionów w Polsce dzięki korzystaniu z funduszy UE 94 ROZDZIAŁ III. TRANSPORT JAKO DETERMINANTA ROZWOJU REGIONALNEGO 105 3.1. Transport a wzrost gospodarczy – podstawowe współzależności 106 3.2. Elementy systemu transportowego 108 3.3. Transport w teoriach i koncepcjach rozwoju regionalnego 112 3.4. Infrastruktura transportu w teoriach wzrostu 125 3.5. Klasyfikacja efektów rozwoju transportu 128 3.6. Rozprzestrzenianie się efektów inwestycji infrastrukturalnych w sieci 136 3.7. Mechanizmy oddziaływania transportu na rozwój regionalny 139 3.7.1. Oddziaływanie na gospodarkę regionalną przez koszty transportu 142 3.7.2. Wpływ transportu na rozwój rynków i konkurencji 148 3.7.3. Procesy koncentracji produkcji i dystrybucji jako skutek usprawnienia systemu transportowego 150 3.7.4. Udział transportu w dyfuzji wiedzy i innowacji 153 3.7.5. Interakcje transportu z rynkami pracy 156 3.8. Metody badania wpływu inwestycji w infrastrukturę transportu na rozwój gospodarczy 158 ROZDZIAŁ IV. POPRAWA DOSTĘPNOŚCI TRANSPORTOWEJ REGIONÓW JAKO SPOSÓB ZWIĘKSZENIA ICH SPÓJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI 171 4.1. Dostępność transportowa w ujęciu teoretycznym 172 4.2. Dotychczasowe osiągnięcia w badaniu dostępności transportowej w Polsce 182 4.3. Dostępność transportowa polskich regionów w przestrzeni europejskiej 185 4.4. Zróżnicowanie dostępności transportowej regionów w Polsce 190 4.4.1. Charakterystyka województw w zakresie wyposażenia w infrastrukturę transportową 190 4.4.2. Zróżnicowanie wewnątrzregionalnej dostępności transportowej na poziomie powiatów 205 4.4.3. Badanie zróżnicowania dostępności transportowej województw w Polsce za pomocą metod taksonomicznych 213 4.4.3.1. Metodologia i zakres badania 213 4.4.3.2. Wyniki badania dostępności transportowej w przewozach osób 217 4.4.3.3. Wyniki badania dostępności transportowej w przewozach ładunków 226 4.4.4. Dostępność transportowa ośrodków wiedzy i innowacji w Polsce 231 4.5. Ocena współzależności między dostępnością transportową a konkurencyjnością regionów w Polsce 233 4.5.1. Wpływ dostępności transportowej na atrakcyjność inwestycyjną regionów 233 4.5.2. Zależności między dostępnością transportową a poziomem innowacyjności regionów 237 4.5.3. Zależności między poprawą dostępności transportowej a rozwojem regionów w Polsce 241 4.6. Dostępność transportowa w integracji polityki rozwoju regionalnego, planowania przestrzennego i transportowej 249 ROZDZIAŁ V. ZNACZENIE STRATEGII ROZWOJU TRANSPORTU DLA POLSKICH REGIONÓW 254 5.1. Kierunki rozwoju infrastruktury transportu w Polsce 255 5.2. Priorytety i źródła finansowania rozwoju infrastruktury transportu w Polsce 258 5.3. Inwestycje w infrastrukturę liniową transportu 265 5.3.1. Modernizacja i rozwój sieci transportu drogowego 265 5.3.2. Poprawa parametrów eksploatacyjnych linii kolejowych i rozwój sieci kolei dużych prędkości 276 5.3.3. Włączenie transportu kolejowego w obsługę portów lotniczych 283 5.4. Inwestycje w infrastrukturę punktową transportu 289 5.4.1. Aktywizacja i rozwój portów lotniczych 289 5.4.2. Rozwój infrastruktury portów morskich 295 5.4.3. Centra logistyczne i terminale transportu intermodalnego w regionach 300 5.5. Poprawa jakości transportu zbiorowego w aglomeracjach miejskich 306 ROZDZIAŁ VI. ROLA PROCESÓW MODERNIZACYJNYCH I INNOWACYJNYCH W SEKTORZE TSL W GOSPODARCE REGIONALNEJ W POLSCE 313 6.1. Znaczenie sprawności przedsiębiorstw TSL dla podmiotów gospodarczych 314 6.2. Poziom innowacyjności sektora TSL na tle innych sektorów 316 6.3. Innowacje w podaży usług transportowo-logistycznych 320 6.4. Nowe modele biznesowe w obsłudze logistycznej przedsiębiorstw 327 6.5. Możliwości wspomagania rozwoju i innowacyjności przedsiębiorstw w ramach polityki regionalnej 331 6.6. Wykorzystanie środków pomocowych UE przez przedsiębiorstwa sektora TSL w Polsce 334 6.7. Efekty korzystania ze środków pomocowych UE w ocenie przedsiębiorstw sektora TSL w Polsce 339 ZAKOŃCZENIE 349 BIBLIOGRAFIA 355 ZAŁĄCZNIKI 375 SPIS TABEL 402 SPIS RYSUNKÓW 404 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW 407