Czynniki infekcyjne towarzyszą człowiekowi w zdrowiu i chorobie, przez całe życie. Drobnoustroje fizjologicznie obecne są na skórze, błonach śluzowych oraz w układzie oddechowym, moczowo-płciowym i pokarmowym. Koegzystencja drobnoustrojów z człowiekiem modyfikuje jego metabolizm, odporność, a także wpływa na predys¬pozycje występowania różnych chorób. Znaczna większość drobnoustrojów nie jest w stanie pokonać bariery odporności, jednak części udaje się wniknąć do organizmu. Najbardziej różnorodny jest mikrobiom przewodu pokarmowego. Występuje w nim ponad 1000 gatunków bakterii oraz wiele gatunków archeonów, wirusów, grzybów, a nawet pasożytów. Są wśród nich drobnoustroje niechorobotwórcze, ale też i takie, które wywołują uszkodzenie oraz choroby jelit. U zdrowego człowieka mikrobiom je¬litowy pozostaje w równowadze i uczestniczy w wielu ważnych procesach życiowych, jak trawienie, przyswajanie związków odżywczych, jest też źródłem witamin oraz substancji, które chronią organizm przed rozwojem drobnoustrojów chorobotwór¬czych.
To obszerne opracowanie, przygotowane przez wybitnych polskich specjalistów. W sposób przejrzysty i praktyczny dostarczające dużą dawkę aktualnej wiedzy zawierające informacje z pogranicza fizjologii, chorób zakaźnych, mikrobiologii oraz gastroenterologii, pediatrii, geriatrii, intensywnej terapii, dietetyki czy medycyny podróży.
Z pewnością stanie się praktycznym przewodnikiem w procesie diagnozowania i podejmowania decyzji terapeutycznych w praktyce klinicznej.
ROZDZIAŁ 1 1
Fizjologiczne mechanizmy motoryki i wydzielania żołądka i jelit Tomasz Brzozowski 1
1.1. Wprowadzenie 1
1.2. Neurogenna i endokrynna regulacja przyjmowania pokarmu 2
1.3. Aktywność mioelektryczna i motoryczna żołądka 3
1.4. Wydzielanie żołądkowe i jego nerwowo-hormonalna kontrola 5
1.5. Regulacja wydzielania żołądkowego 8
1.6. Aktywność elektryczna, czynności motoryczne i wydzielnicze jelit 11
Piśmiennictwo 13
ROZDZIAŁ 2 15
Mikrobiota jelitowa Anatol Panasiuk 15
2.1. Mikrobiota przewodu pokarmowego 16
2.2. Rola mikrobioty jelitowej w procesach fizjologicznych 20
2.3. Badania mikrobioty jelitowej 22
2.4. Dysbioza 23
2.5. Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego 25
2.5.1. Diagnostyka 27
2.5.2. Objawy 28
2.5.3. Leczenie 29
2.5.4. Dieta 29
2.5.5. Modulacja mikrobioty – antybiotykoterapia 30
2.6. Mikrobiota jelitowa z zespół jelita nadwrażliwego 31
2.6.1. Leczenie 32
2.7. Mikrobiota w zaburzeniach metabolicznych (otyłość/cukrzyca) 32
2.8. Mikrobiota w niealkoholowym stłuszczeniu wątroby 33
2.8.1. Mechanizmy uczestniczące w oddziaływaniu mikrobioty na NAFLD 34
2.8.2. Modyfikacje mikrobioty w NAFLD 36
2.9. Mikrobiota w nieswoistych chorobach zapalnych jelit 36
2.10. Mikrobiota a rak jelita grubego 37
Piśmiennictwo 38
ROZDZIAŁ 3 41
Diagnostyka mikrobiologiczna infekcji przewodu pokarmowego Dominika Ojdana, Piotr Wieczorek, Elżbieta Tryniszewska 41
3.1. Diagnostyka mikrobiologiczna wybranych infekcji bakteryjnych przewodu pokarmowego 41
3.1.1. Rodzaj, zasady pobierania i transportu materiałów do badań bakteriologicznych 41
3.1.2. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń i zatruć bakteriami rosnącymi w warunkach tlenowych 43
3.1.3. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń i zatruć bakteriami rosnącymi w warunkach mikroaerofilnych 49
3.1.4. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń i zatruć bakteriami rosnącymi w warunkach bezwzględnie beztlenowych 50
3.2. Diagnostyka mikrobiologiczna wybranych infekcji wirusowych przewodu pokarmowego 55
3.2.1. Rodzaj, zasady pobierania i transportu materiałów do badań wirusologicznych 56
3.2.2. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń przewodu pokarmowego rotawirusami 56
3.2.3. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń przewodu pokarmowego adenowirusami 57
3.2.4. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń przewodu pokarmowego astrowirusami 57
3.2.5. Diagnostyka mikrobiologiczna zakażeń przewodu pokarmowego norowirusami 57
3.3. Diagnostyka mikrobiologiczna wybranych parazytoz przewodu pokarmowego 58
3.3.1. Rodzaj, zasady pobierania i transportu materiałów do badań parazytologicznych 58
3.3.2. Diagnostyka mikrobiologiczna giardiozy 58
3.3.3. Diagnostyka mikrobiologiczna pełzakowicy 61
3.3.4. Diagnostyka mikrobiologiczna kryptosporydiozy 63
3.3.5. Diagnostyka mikrobiologiczna tasiemczyc 64
3.3.6. Diagnostyka mikrobiologiczna fascjolozy 64
3.3.7. Diagnostyka mikrobiologiczna owsicy 64
3.3.8. Diagnostyka mikrobiologiczna glistnicy 64
3.3.9. Diagnostyka mikrobiologiczna włosogłówczycy 65
3.3.10. Diagnostyka mikrobiologiczna węgorczycy 65
3.3.11. Diagnostyka mikrobiologiczna choroby tęgoryjcowej 65
Piśmiennictwo 65
ROZDZIAŁ 4 67
Choroby infekcyjne jamy ustnej Małgorzata Pietruska 67
4.1. Choroby dziąseł 69
4.1.1. Choroby dziąseł wywołane przez płytkę nazębną 69
4.1.2. Choroby dziąseł niewywołane przez płytkę nazębną 72
4.2. Przewlekłe zapalenie przyzębia 80
4.3. Agresywne zapalenie przyzębia 81
4.4. Zapalenie przyzębia jako objaw chorób ogólnych 85
4.5. Martwicze choroby przyzębia 86
Piśmiennictwo 87
ROZDZIAŁ 5 89
Choroba infekcyjna żołądka – Helicobacter pylori Andrzej Dąbrowski 89
5.1. Opis patogenu 89
5.2. Epidemiologia i sposoby zakażenia 89
5.3. Diagnostyka 92
5.3.1. Wskazania do diagnostyki i leczenia zakażenia H. pylori 92
5.3.2. Metody diagnostyki zakażenia H. pylori 93
5.4. Objawy zakażenia 94
5.5. Leczenie zakażenia H. pylori 94
5.5.1. Terapia eradykacyjna pierwszego rzutu 95
5.5.2. Terapia eradykacyjna drugiego rzutu 96
5.5.3. Terapia eradykacyjna trzeciego rzutu 97
5.5.4. Rola probiotyków w eradykacji H. pylori 97
5.5.5. Monitorowanie pacjentów po leczeniu zakażenia H. pylori 97
5.6. Profilaktyka 98
Piśmiennictwo 98
ROZDZIAŁ 6 99
Infekcje wirusowe przewodu pokarmowego Michał Kukla 99
6.1. Adenowirusy 102
6.1.1. Budowa 102
6.1.2. Patogeneza 102
6.1.3. Epidemiologia, sposoby zakażenia, okres wylęgania 102
6.1.4. Diagnostyka 103
6.1.5. Objawy 103
6.1.6. Leczenie i profilaktyka 104
6.2. Rotawirusy 104
6.2.1. Budowa 104
6.2.2. Patogeneza 105
6.2.3. Epidemiologia, drogi zakażenia, okres wylęgania 105
6.2.4. Diagnostyka 106
6.2.5. Objawy 106
6.2.6. Następstwa zakażenia 106
6.2.7. Leczenie i profilaktyka 107
6.3. Enterowirusy i parechowirusy 109
6.3.1. Budowa 109
6.3.2. Epidemiologia. Drogi zakażenia. Okres inkubacji 109
6.3.3. Diagnostyka i objawy 110
6.3.4. Leczenie i profilaktyka 110
6.4. Echowirusy 111
6.4.1. Budowa 111
6.4.2. Patogeneza 111
6.4.3. Epidemiologia. Drogi zakażenia 111
6.4.4. Diagnostyka 112
6.4.5. Objawy 112
6.4.6. Leczenie i profilaktyka 112
6.5. Wirusy Norwalk 112
6.5.1. Budowa 112
6.5.2. Epidemiologia. Patogeneza. Okres wylęgania 113
6.5.3. Objawy 114
6.5.4. Diagnostyka 114
6.5.5. Leczenie i zapobieganie 115
6.6. Astrowirusy 116
6.6.1. Budowa 116
6.6.2. Epidemiologia. Patogeneza. Okres wylęgania 116
6.6.3. Objawy 116
6.6.4. Diagnostyka 116
6.6.5. Leczenie i zapobieganie 117
6.7. Wirus opryszczki zwykłej 117
6.7.1. Budowa 117
6.7.2. Patogeneza 117
6.7.3. Epidemiologia. Drogi zakażenia. Okres inkubacji 118
6.8. Wirus cytomegalii 121
6.8.1. Budowa 121
6.8.2. Patogeneza 121
6.8.3. Epidemiologia. Drogi zakażenia. Okres wylęgania 122
6.8.4. Objawy 122
6.8.5. Rozpoznanie 123
6.8.6. Leczenie 123
6.9. Wirus ospy wietrznej/półpaśca 124
6.9.1. Leczenie i profilaktyka 124
6.10. Wirus Epsteina-Barr (EBV) 124
6.10.1. Epidemiologia. Patogeneza. Okres inkubacji 125
6.10.2. Objawy 125
6.10.3. Rozpoznanie 125
6.10.4. Leczenie 125
Piśmiennictwo 125
ROZDZIAŁ 7 127
Infekcje bakteryjne jelit Alicja Wiercińska-Drapało 127
7.1. Zatrucia pokarmowe 127
7.1.1. Staphylococcus aureus 127
7.1.2. Bacillus cereus 129
7.1.3. Clostridium botulinum 130
7.1.4. Clostridium perfringens 132
7.2. Bakteryjne zapalenie jelit 134
7.2.1. Listeria monocytogenes 134
7.2.2. Vibrio cholerae 135
7.2.3. Escherichia coli 137
7.2.4. Salmonella typhi 140
7.2.5. Salmonella species (inne niż S. typhi) 142
7.2.6. Yersinia 144
7.2.7. Campylobacter jejuni 146
7.2.8. Czerwonka bakteryjna – Shigellosis 147
7.3. Podsumowanie 149
Piśmiennictwo 150
ROZDZIAŁ 8 151
Choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego Katarzyna Sikorska 151
8.1. Wprowadzenie 151
8.2. Pełzakowica 151
8.2.1. Etiologia 151
8.2.2. Epidemiologia 152
8.2.3. Obraz kliniczny 152
8.2.4. Diagnostyka 153
8.2.5. Leczenie 153
8.3. Giardioza 154
8.3.1. Etiologia 154
8.3.2. Epidemiologia 154
8.3.3. Obraz kliniczny 155
8.3.4. Diagnostyka 155
8.3.5. Leczenie 156
8.4. Kryptosporydioza 156
8.4.1. Etiologia 156
8.4.2. Epidemiologia 157
8.4.3. Obraz kliniczny 157
8.4.4. Diagnostyka 158
8.4.5. Leczenie 158
8.5. Blastocystoza 158
8.5.1. Etiologia 158
8.5.2. Epidemiologia 159
8.5.3. Obraz kliniczny 159
8.5.4. Diagnostyka 159
8.5.5. Leczenie 160
8.6. Toksokaroza 160
8.6.1. Etiologia 160
8.6.2. Epidemiologia 161
8.6.3. Obraz kliniczny 161
8.6.4. Diagnostyka 161
8.6.5. Leczenie 162
8.7. Glistnica (askarioza) 162
8.7.1. Etiologia 162
8.7.2. Epidemiologia 163
8.7.3. Obraz kliniczny 163
8.7.4. Diagnostyka 164
8.7.5. Leczenie 164
8.8. Owsica 165
8.8.1. Etiologia 165
8.8.2. Epidemiologia 165
8.8.3. Obraz kliniczny 165
8.8.4. Diagnostyka 166
8.8.5. Leczenie 166
8.9. Włosogłówczyca (trichurioza) 166
8.9.1. Etiologia 166
8.9.2. Epidemiologia 167
8.9.3. Obraz kliniczny 167
8.9.4. Diagnostyka 167
8.9.5. Leczenie 168
8.10. Węgorczyca (strongyloidoza) 168
8.10.1. Etiologia 168
8.10.2. Epidemiologia 168
8.10.3. Obraz kliniczny 169
8.10.4. Diagnostyka 169
8.10.5. Leczenie 170
8.11. Tęgoryjczyca 170
8.11.1. Etiologia 170
8.11.2. Epidemiologia 171
8.11.3. Obraz kliniczny 171
8.11.4. Diagnostyka 171
8.11.5. Leczenie 171
8.12. Anisakioza/anisakidioza 172
8.12.1. Etiologia 172
8.12.2. Epidemiologia 172
8.12.3. Obraz kliniczny 172
8.12.4. Diagnostyka 173
8.12.5. Leczenie 173
8.13. Tasiemczyce jelitowe 173
8.13.1. Etiologia 173
8.13.2. Epidemiologia 175
8.13.3. Obraz kliniczny 176
8.13.4. Diagnostyka 176
8.13.5. Leczenie 177
8.14. Włośnica 177
8.14.1. Etiologia 177
8.14.2. Epidemiologia 178
8.14.3. Obraz kliniczny 178
8.14.4. Diagnostyka 179
8.14.5. Leczenie 180
Piśmiennictwo 180
ROZDZIAŁ 9 183
Grzybice przewodu pokarmowego Bożena Panasiuk 183
9.1. Opis patogenu 183
9.2. Patogeneza kandydoz 184
9.3. Sposoby zakażenia 185
9.4. Diagnostyka 185
9.5. Objawy zakażenia 187
9.5.1. Grzybica jamy ustnej 187
9.5.2. Grzybica przełyku 188
9.5.3. Grzybica żołądka 188
9.5.4. Grzybica jelit 188
9.5.5. Inwazyjna kandydoza układu pokarmowego 189
9.6. Leczenie 190
9.6.1. Leczenie profilaktyczne 192
9.6.2. Leczenie empiryczne 192
9.6.3. Leczenie wyprzedzające 193
9.6.4. Leczenie celowane 193
9.6.5. Leczenie kandydozy jamy ustnej 193
9.6.6. Leczenie kandydozy przełyku 194
9.6.7. Leczenie kandydemii chorych bez neutropenii 194
9.6.8. Leczenie kandydemii u chorych z neutropenią 194
9.6.9. Leczenie kandydozy narządowej u chorych bez neutropenii 194
9.6.10. Leczenie kandydozy narządowej chorych z neutropenią 195
9.7. Oporność 195
Piśmiennictwo 196
ROZDZIAŁ 10 199
Infekcje przewodu pokarmowego u pacjentów z nieswoistymi zapalnymi chorobami jelit Grażyna Rydzewska 199
10.1. Infekcje oportunistyczne 199
10.2. Infekcje pasożytnicze i grzybicze 200
10.2.1. Kandydoza 201
10.3. Infekcje bakteryjne 201
10.4. Sytuacje szczególne 206
10.4.1. Pacjenci często podróżujący do krajów rozwijających się 206
10.4.2. Biegunka podróżnych 207
10.4.3. Postępowanie w przypadku powracających podróżnych z NChZJ 207
10.5. Inne infekcje 208
10.5.1. Infekcja CMV 208
10.5.2. Jersinioza 210
10.5.3. Giardiaza 211
10.6. Podsumowanie 212
Piśmiennictwo 213
ROZDZIAŁ 11 215
Choroby infekcyjne dróg żółciowych Ewa Wunsch, Piotr Milkiewicz 215
11.1. Ostre zapalenie dróg żółciowych 215
11.1.1. Przyczyny 215
11.1.2. Epidemiologia 216
11.1.3. Patogeneza 216
11.1.4. Czynniki etiologiczne 216
11.1.5. Objawy kliniczne 217
11.1.6. Badania laboratoryjne 217
11.1.7. Badania obrazowe 217
11.1.8. Badania mikrobiologiczne 219
11.1.9. Rozpoznanie 219
11.1.10. Ocena ciężkości choroby 220
11.1.11. Rozpoznanie różnicowe 221
11.1.12. Leczenie 221
11.1.13. Powikłania 223
11.1.14. Sytuacje szczególne 223
11.2. Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego 224
11.2.1. Przyczyny 224
11.2.2. Epidemiologia 224
11.2.3. Patogeneza 225
11.2.4. Czynniki etiologiczne 225
11.2.5. Objawy kliniczne 225
11.2.6. Badania laboratoryjne 226
11.2.7. Badania obrazowe 226
11.2.8. Badania mikrobiologiczne 227
11.2.9. Rozpoznanie 227
11.2.10. Ocena ciężkości choroby 227
11.2.11. Rozpoznanie różnicowe 228
11.2.12. Leczenie 228
11.2.13. Powikłania 229
11.2.14. Rokowanie 229
Piśmiennictwo 229
ROZDZIAŁ 12 231
Infekcje przewodu pokarmowego u chorych z obniżoną odpornością Alicja Wiercińska-Drapało, Magdalena Suchacz 231
12.1. Czynniki etiologiczne infekcji przewodu pokarmowego u osób z upośledzeniem odporności 231
12.1.1. Bakterie 231
12.1.2. Wirusy 232
12.1.3. Grzyby 233
12.1.4. Pasożyty 234
12.2. Diagnostyka 236
12.3. Leczenie 238
12.3.1. Zakażenia bakteryjne 238
12.3.2. Zakażenia wirusowe 239
12.3.3. Zakażenia grzybicze 239
12.3.4. Zarażenia pasożytnicze 242
12.4. Podsumowanie 243
Piśmiennictwo 243
ROZDZIAŁ 13 245
Infekcje przewodu pokarmowego w przewlekłych chorobach wątroby. Oś jelito–wątroba–mózg Jacek Juszczyk 245
13.1. Mikrobiom jelitowy w marskości wątroby 247
13.2. Zakażenia bakteryjne w marskości wątroby 248
13.2.1. Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego 249
13.2.2. Samoistne zapalenie otrzewnej 249
13.2.3. Encefalopatia wątrobowa 252
13.3. Ryfaksymina w kontekście patogenezy zakażeń bakteryjnych w marskości wątroby 253
13.4. Podsumowanie 255
Piśmiennictwo 256
ROZDZIAŁ 14 259
Infekcje przewodu pokarmowego u osób starszych Natalia Kilisińska-Sołowianowicz, Barbara Bień 259
14.1. Proces fizjologicznego starzenia a funkcje przewodu pokarmowego 260
14.1.1. Żołądek 261
14.1.2. Jelito cienkie 261
14.1.3. Jelito grube 261
14.1.4. Apetyt 262
14.1.5. Odporność pochodzenia jelitowego 262
14.1.6. Wpływ starzenia na mikroflorę jelitową 263
14.1.7. Prezentacja choroby infekcyjnej u osoby starszej 264
14.2. Wybrane infekcyjne choroby jelit 264
14.2.1. Wirusowe infekcje jelitowe 265
14.2.2. Bakteryjne infekcje jelitowe 268
14.2.3. Drożdżyca przewodu pokarmowego 275
14.2.4. Giardioza 276
14.2.5. Odrębności leczenia infekcji jelitowych u pacjentów geriatrycznych 277
14.3. Podsumowanie 279
Piśmiennictwo 279
ROZDZIAŁ 15 281
Infekcje jelitowe u dzieci Elżbieta Ołdak 281
15.1. Wprowadzenie, definicje 281
15.2. Czynniki przyczynowe i epidemiologia ostrej biegunki u dzieci 281
15.2.1. Rotawirusy 283
15.2.2. Norowirusy 283
15.2.3. Adenowirusy 285
15.2.4. Astrowirusy i inne wirusy jelitowe 286
15.2.5. Enteropatogeny bakteryjne 287
15.3. Obraz kliniczny ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego u dzieci 293
15.4. Powikłania ostrej biegunki/nieżytu żołądkowo-jelitowego u dzieci 294
15.5. Kliniczna ocena stopnia odwodnienia u dzieci i postępowanie 294
15.6. Leczenie farmakologiczne 296
15.6.1. Antybiotyki w leczeniu biegunki bakteryjnej 296
15.6.2. Leki przeciwwymiotne 297
15.6.3. Adsorbenty, probiotyki, prebiotyki 297
15.6.4. Inne leki 297
15.7. Leczenie żywieniowe 298
Piśmiennictwo 298
ROZDZIAŁ 16 301
Infekcje przewodu pokarmowego u osób podróżujących – biegunki podróżnych Piotr Kajfasz 301
16.1. Definicja 301
16.2. Ogólna charakterystyka 301
16.3. Epidemiologia 302
16.4. Etiologia biegunek podróżnych 303
16.5. Symptomatologia 303
16.6. Konsekwencje biegunki podróżnych 304
16.7. Diagnostyka 305
16.8. Leczenie 305
16.9. Antyseptyki jelitowe 306
16.10. Antybiotykoterapia 306
16.11. Postępowanie w przypadku biegunki podróżnych wywołanej przez pierwotniaki 307
16.12. Loperamid 308
16.13. Probiotyki 308
16.14. Praktyczne uwagi dotyczące leczenia biegunek podróżnych 308
16.15. Zakażenie przecinkowcami cholery pod postacią biegunki podróżnych ... 309
16.16. Zapobieganie 310
16.17. Uzdatnianie wody jako jedna z metod zapobiegania biegunce podróżnych 311
Piśmiennictwo 312
ROZDZIAŁ 17 315
Poantybiotykowe powikłania, infekcje Clostridium difficile Gajane Martirosian 315
17.1. Przegląd historyczny 315
17.2. Czynnik etiologiczny CDI 316
17.3. Sporulacja C. difficile 318
17.4. Czynniki ryzyka zakażeń C. difficile 320
17.5. Odporność w zakażeniach C. difficile 321
17.5.1. Kolonizacja 321
17.5.2. Odporność naturalna indukowana przez C. diffiicle 323
17.5.3. Białka warstwy S i odporność naturalna 325
17.5.4. Monomer flageliny C. difficile to PAMP wykrywany przez TLR-5 325
17.5.5. Odporność nabyta 326
17.6. Diagnostyka CDI 327
17.7. Obraz kliniczny CDI 328
17.8. Nawroty choroby 330
17.9. Leczenie i profilaktyka CDI 331
17.9.1. Odstawienie antybiotyku 331
17.9.2. Odstawienie inhibitorów pompy protonowej 331
17.9.3. Stosowanie leków zwalniających motorykę jelit 332
17.9.4. Wankomycyna i metronidazol 332
17.9.5. Leczenie nawrotów CDI 335
17.9.6. Inne leki 337
17.10. Leczenie chirurgiczne 339
Piśmiennictwo 339
ROZDZIAŁ 18 341
Wielolekooporne bakterie przewodu pokarmowego jako czynniki etiologiczne zakażeń szpitalnych Paweł Sacha, Anna Sieńko, Piotr Majewski, Elżbieta Tryniszewska 341
18.1. Escherichia coli 341
18.1.1. Charakterystyka i chorobotwórczość 341
18.1.2. Mechanizmy oporności i leczenie zakażeń 345
18.1.3. Epidemiologia 347
18.2. Klebsiella pneumoniae 348
18.2.1. Charakterystyka i chorobotwórczość 348
18.2.2. Mechanizmy oporności i leczenie zakażeń 351
18.2.3. Epidemiologia zakażeń 353
18.3. Enterococcus spp 355
18.3.1. Charakterystyka i chorobotwórczość 355
18.3.2. Mechanizmy oporności i leczenie zakażeń 357
18.3.3. Epidemiologia zakażeń 359
Piśmiennictwo 360
ROZDZIAŁ 19 363
Choroby infekcyjne przewodu pokarmowego w badaniach endoskopowych Edyta Zagórowicz, Anna Chaber-Ciopińska, Jacek Pachlewski, Andrzej Mróz, Jarosław Reguła 363
19.1. Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego 363
19.2. Gruźlica przewodu pokarmowego 365
19.3. Yersinia enterocolitica 367
19.4. Campylobacter jejuni 367
19.5. Salmonelloza 367
19.6. Kandydoza przewodu pokarmowego 368
19.7. Zapalenie pełzakowe jelita grubego 369
19.8. Zapalenia przewodu pokarmowego wywołane wirusem opryszczki 370
19.9. Zapalenia przewodu pokarmowego wywołane wirusem cytomegalii 370
19.10. Zmiany w przewodzie pokarmowym występujące w zakażeniu wirusem mononukleozy zakaźnej 373
19.11. Enteropatia w przebiegu zakażenia HIV 373
Piśmiennictwo 374
ROZDZIAŁ 20 375
Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki Hanna Szajewska 375
20.1. Probiotyki 375
20.1.1. Definicja 375
20.1.2. Szczepozależność 375
20.1.3. Mechanizm działania 376
20.1.4. Postaci probiotyków 376
20.1.5. Znaczenie dawki 377
20.1.6. Jakość preparatów probiotycznych 377
20.1.7. Skuteczność kliniczna probiotyków 377
20.1.8. Leczenie ostrej biegunki infekcyjnej 377
20.1.9. Zapobieganie biegunce związanej ze stosowaniem antybiotyków 379
20.1.10. Biegunka spowodowana zakażeniem Clostridium difficile 379
20.1.11. Zapobieganie biegunce podróżnych 379
20.1.12. Martwicze zapalenie jelit 379
20.1.13. Zakażenie Helicobacter pylori 380
20.1.14. Zespół jelita nadwrażliwego 380
20.1.15. Wrzodziejące zapalenie jelita grubego 380
20.1.16. Choroba Leśniowskiego-Crohna 381
20.1.17. Przewlekłe zaparcie 381
20.1.18. Ostre zapalenie trzustki 381
20.1.19. Otyłość 381
20.1.20. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby 381
20.1.21. Inne zastosowania probiotyków 382
20.2. Prebiotyki 382
20.2.1. Definicja 382
20.2.2. Cechy prebiotyków 382
20.2.3. Przykłady prebiotyków 382
20.2.4. Zastosowanie prebiotyków 383
20.3. Synbiotyki 384
20.3.1. Definicja 384
20.3.2. Zastosowanie synbiotyków 384
20.4. Bezpieczeństwo probiotyków i prebiotyków 385
20.5. Inne metody modyfikacji mikrobioty jelitowej 385
20.5.1. Antybiotyki, które nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego 385
20.5.2. Postbiotyki 386
20.5.3. Transfer mikrobioty przewodu pokarmowego 386
Piśmiennictwo 386
ROZDZIAŁ 21 389
Antybiotykoterapia zakażeń przewodu pokarmowego Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat 389
Piśmiennictwo 399
ROZDZIAŁ 22 401
Ostre stany w chorobach infekcyjnych przewodu pokarmowego Andrzej Siemiątkowski, Urszula Wereszczyńska-Siemiątkowska 401
22.1. Sepsa . 401
22.1.1. Definicje 401
22.1.2. Epidemiologia 402
22.1.3. Etiologia i patogeneza 402
22.1.4. Obraz kliniczny 405
22.1.5. Postępowanie diagnostyczne 405
22.1.6. Rozpoznanie sepsy i wstrząsu septycznego 408
22.1.7. Leczenie 408
22.1.8. Rokowania 413
22.2. Zespół ciasnoty wewnątrzbrzusznej 414
22.2.1. Definicje 414
22.2.2. Etiologia i patogeneza 415
22.2.3. Obraz kliniczny 416
22.2.4. Leczenie 417
22.2.5. Rokowanie 418
22.3. Ostre krwawienie z przewodu pokarmowego 419
22.3.1. Definicje 419
22.4. Wstrząs krwotoczny 419
22.4.1. Obraz kliniczny 420
22.4.2. Leczenie 421
22.5. Ostre krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego 423
22.5.1. Epidemiologia 423
22.5.2. Obraz kliniczny 423
22.5.3. Postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne 424
22.5.4. Leczenie 427
22.6. Ostre krwawienie z dolnego i środkowego odcinka przewodu pokarmowego (DiŚOPP) 429
22.6.1. Epidemiologia 429
22.6.2. Obraz kliniczny 430
22.6.3. Postępowanie w ostrym krwawieniu z DiŚOPP 431
22.6.4. Diagnostyka ostrych krwawień z DiŚOPP 432
Piśmiennictwo 435
ROZDZIAŁ 23 437
Transfer mikrobioty jelitowej Paweł Grzesiowski 437
23.1. Wprowadzenie 437
23.2. Perspektywa historyczna przeszczepu mikrobioty 438
23.3. Przeszczepy mikrobioty w Polsce 439
23.4. Patofizjologia przeszczepu mikrobioty 440
23.5. Kwalifikacja i przygotowanie dawców 441
23.6. Przygotowanie preparatu mikrobioty jelitowej 442
23.7. Kwalifikacja i przygotowanie biorców 444
23.8. Wykonanie przeszczepu mikrobioty 444
23.9. Postępowanie dietetyczne przed przeszczepem mikrobioty i po przeszczepie 445
23.10. Podsumowanie 445
Piśmiennictwo 446
ROZDZIAŁ 24 449
Leczenie dietetyczne w chorobach infekcyjnych przewodu pokarmowego Lucyna Ostrowska 449
24.1. Wprowadzenie 449
24.2. Żywienie w chorobach infekcyjnych jamy ustnej i przełyku 450
24.3. Żywienie w chorobach infekcyjnych żołądka i dwunastnicy 452
24.4. Żywienie w chorobach infekcyjnych wątroby i dróg żółciowych 455
24.5. Żywienie w chorobach infekcyjnych i pasożytniczych przewodu pokarmowego 459
24.6. Żywienie w infekcjach jelitowych w nieswoistych zapaleniach jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) 461
24.7. Żywienie w grzybicy przewodu pokarmowego 467
24.8. Żywienie w infekcjach przewodu pokarmowego u osób z obniżoną odpornością 468
24.9. Żywienie w infekcjach przewodu pokarmowego u osób starszych 472
Piśmiennictwo 476
Skorowidz 479
-14%