Publikacja Nowoczesna terapia nadciśnienia tętniczego w codziennej praktyce została przygotowana po redakcją wybitych specjalistów chorób wewnętrznych, kardiologii oraz hipertensjologii prof. dr hab. Danuty Czarneckiej, prof. dr hab. Katarzyny Stolarz-Skrzypek oraz dr hab. Agnieszki Olszaneckiej. Celem monografii jest przedstawienie nowoczesnych strategii leczenia nadciśnienia tętniczego w ujęciu praktycznym. W publikacji opisano nowe schematy skojarzonego leczenia przeciwnadciśnieniowego, opracowane w najnowszych wytycznych towarzystw europejskich i krajowych. Ostatnie lata przyniosły zmiany w zaleceniach, których wprowadzenie powinno być związane z istotną poprawą skuteczności leczenia nadciśnienia. Europejscy eksperci oczekują, że nowatorskie podejście do leczenia może przełożyć się na uzyskanie właściwego efektu u blisko 80% chorych. Brak leczenia nadciśnienia lub nieprawidłowe kojarzenie leków skutkuje powikłaniami w zakresie serca, naczyń, nerek i mózgu, prowadząc do inwalidztwa i przedwczesnej umieralności. W publikacji znalazły się rozdziały dotyczące m.in.: – zasad farmakoterapii nadciśnienia tętniczego w ciąży; – monitorowania pacjenta z nadciśnieniem tętniczym leczonego przewlekle w praktyce POZ; – stanów nagłych i pilnych w nadciśnieniu tętniczym; – nadciśnienia opornego, jego diagnostyki i leczenia; – kwalifikacji do zabiegu operacyjnego chorego z nadciśnieniem tętniczym; – leczenia uzupełniającego w nadciśnieniu tętniczym (leki przeciwzakrzepowe, kontrola glikemii i profilu lipidowego). Nowoczesna terapia nadciśnienia tętniczego w codziennej praktyce została przygotowana z myślą o stworzeniu praktycznego poradnika dla lekarzy rodzinnych i specjalistów opieki ambulatoryjnej, omawiającego konkretne, często spotykane sytuacje kliniczne w nadciśnieniu tętniczym. Jej adresatami są także specjaliści chorób wewnętrznych, kardiologii i hipertensjologii.

1. Rozpowszechnienie, etiologia i konsekwencje nadciśnienia tętniczego. Rozpoznanie i podstawowa diagnostyka chorego z nadciśnieniem tętniczym 13 Epidemiologia nadciśnienia tętniczego Piotr Jankowski 13 Kontrola nadciśnienia tętniczego 16 Podsumowanie 17 Patogeneza nadciśnienia tętniczego Piotr Jankowski 17 Regulacja ciśnienia tętniczego 18 Układ renina–angiotensyna–aldosteron 21 Układ autonomiczny 23 Odruch z receptorów tętniczych i sercowo-płucnych 24 Dysfunkcja śródbłonka naczyniowego 24 Czynniki genetyczne 25 Czynniki prenatalne 26 Gospodarka sodem 26 Styl życia i inne czynniki środowiskowe 28 Nadwaga i otyłość 28 Aktywność fizyczna 29 Alkohol 30 Spożycie sodu 30 Spożycie potasu 31 Inne czynniki 32 Podsumowanie 32 Powikłania narządowe nadciśnienia tętniczego Wiktoria Wojciechowska 33 Całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe 37 Pomiary ciśnienia – gabinetowe/domowe/całodobowe monitorowanie Wiktoria Wojciechowska 42 Badania podstawowe i rozszerzone u chorego z nadciśnieniem Wiktoria Wojciechowska 52 Piśmiennictwo 55 2. Rozpoczynanie leczenia nadciśnienia tętniczego, cele leczenia i docelowe wartości ciśnienia Katarzyna Stolarz-Skrzypek, Danuta Czarnecka 59 Rozpoczynanie leczenia nadciśnienia tętniczego 59 Cele leczenia 62 Docelowe wartości ciśnienia tętniczego 63 Piśmiennictwo 66 3. Podstawowe klasy leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego Maryla Kocowska-Trytko, Agnieszka Skrzek, Agnieszka Olszanecka, Danuta Czarnecka 69 Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę i antagoniści receptora angiotensyny II 70 Wskazania 74 Działania niepożądane ACEI i sartanów 75 Przeciwwskazania 77 Interakcje lekowe 77 β-adrenolityki 78 Wskazania 80 Działania niepożądane i przeciwwskazania 80 Antagoniści kanałów wapniowych 82 Mechanizm działania 82 Wskazania 85 Działania niepożądane i przeciwwskazania 86 Interakcje 88 Diuretyki 89 Mechanizm działania 91 Wskazania 93 Działania uboczne i przeciwwskazania 94 Interakcje 98 α-adrenolityki 100 Mechanizm działania 100 Wskazania 101 Działania uboczne i przeciwwskazania 103 Leki o działaniu ośrodkowym hamujące układ współczulny 103 Piśmiennictwo 107 4. Algorytmy farmakoterapii nadciśnienia tętniczego w świetle aktualnych wytycznych Katarzyna Stolarz-Skrzypek, Tomasz Drożdż, Danuta Czarnecka 109 Nadciśnienie tętnicze niepowikłane 109 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z chorobami współistniejącymi 113 Nadciśnienie u pacjentów z cukrzycą 114 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z chorobą wieńcową 115 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z chorobą tętnic obwodowych 116 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z niewydolnością serca 117 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z migotaniem przedsionków 119 Nadciśnienie tętnicze u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek 121 Piśmiennictwo 123 5. Nadciśnienie tętnicze w ciąży – zasady farmakoterapii Agnieszka Olszanecka, Danuta Czarnecka 125 Klasyfikacja nadciśnienia w ciąży 128 Rozpoznanie nadciśnienia w ciąży 129 Leczenie nadciśnienia tętniczego w ciąży – zasady ogólne 129 Farmakoterapia nadciśnienia tętniczego w ciąży 130 Nadciśnienie tętnicze przewlekłe 132 Nadciśnienie wywołane ciążą 136 Stan przedrzucawkowy 136 Nadciśnienie przewlekłe z nałożonym stanem przedrzucawkowym 140 Leczenie nadciśnienia tętniczego u kobiety w okresie laktacji 140 Nadciśnienie w ciąży jako czynnik ryzyka przyszłych incydentów sercowo-naczyniowych 141 Piśmiennictwo 142 6. Monitorowanie pacjenta z nadciśnieniem tętniczym leczonego przewlekle w praktyce podstawowej opieki zdrowotnej Marek Klocek 145 Cele wizyt kontrolnych i ich częstość 149 Monitorowanie efektów leczenia i stosowania się do zaleceń 154 Inercja terapeutyczna 156 Przełamywanie inercji terapeutycznej i poprawa skuteczności leczenia 159 Kiedy lekarz POZ powinien skierować pacjenta z nadciśnieniem do specjalisty? 160 Piśmiennictwo 161 7. Stany nagłe i pilne w nadciśnieniu tętniczym Marek Klocek, Agnieszka Olszanecka 163 Ocena kliniczna 164 Leczenie 170 Postępowanie w wybranych stanach nagłych w nadciśnieniu tętniczym 176 Niewydolność serca z obrzękiem płuc 176 Ostry zespół wieńcowy 176 Rozwarstwienie aorty 177 Stany nagłe neurologiczne 177 Przełom adrenergiczny 182 Postępowanie w stanach pilnych w nadciśnieniu tętniczym 183 Piśmiennictwo 187 8. Nadciśnienie oporne – diagnostyka i leczenie Marek Rajzer, Krystian Gruszka 191 Terapia opornego nadciśnienia tętniczego 197 Zabiegowe leczenie opornego nadciśnienia tętniczego 200 Piśmiennictwo 202 9. Kwalifikacja do zabiegu operacyjnego chorego z nadciśnieniem tętniczym Michał Terlecki, Marek Klocek 205 Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze a ryzyko powikłań zabiegów operacyjnych 205 Sytuacje szczególne 211 Optymalizacja farmakoterapii nadciśnienia tętniczego w ramach przygotowania pacjenta do planowanej operacji i w okresie okołooperacyjnym 214 Sytuacje szczególne 220 Piśmiennictwo 221 10. Leczenie uzupełniające w nadciśnieniu tętniczym – leki przeciwzakrzepowe, kontrola glikemii i profilu lipidowego Wiktoria Wojciechowska, Jan W. Pęksa 227 Leczenie przeciwpłytkowe 227 Leczenie przeciwzakrzepowe 229 Leczenie hipolipemizujące 235 Leczenie hiperurykemii 241 Właściwa kontrola glikemii 246 Piśmiennictwo 251 Skorowidz 253