ebook Onychologia Kompendium wiedzy o aparacie paznokciowym i technikach chirurgicznych

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2026

Onychologia. Kompendium wiedzy o aparacie paznokciowym i technikach chirurgicznych to nowoczesne, kompleksowe opracowanie poświęcone diagnostyce i leczeniu chorób aparatu paznokciowego – obszaru medycyny, który w ostatnich latach dynamicznie zyskuje na znaczeniu. Publikacja łączy aktualną wiedzę naukową z bogatym doświadczeniem klinicznym autorów, oferując czytelnikowi praktyczne i uporządkowane podejście do problemów onychologicznych.

Książka przedstawia paznokcie nie tylko jako struktury anatomiczne, ale jako istotny element diagnostyczny, odzwierciedlający stan zdrowia całego organizmu. Jak podkreślają autorzy, zmiany w obrębie paznokci mogą być pierwszym objawem chorób ogólnoustrojowych – od łuszczycy i chorób tarczycy po cukrzycę czy schorzenia nowotworowe.

Publikacja wyróżnia się interdyscyplinarnym podejściem (dermatologia, chirurgia, patomorfologia, immunologia, reumatologia). Wiedza w niej zawarta opiera się na aktualnych wytycznych i evidence-based medicine. Praktyczny układ treści ułatwia codzienne zastosowanie wiedzy, a bogaty materiał ilustracyjny i opis procedur diagnostycznych oraz zabiegowych sprawiają, że publikacja jest niezwykle praktyczna. Dzięki przejrzystej strukturze każdy rozdział stanowi samodzielne źródło wiedzy – przydatne zarówno w praktyce klinicznej, jak i w procesie edukacyjnym.

Publikacja obejmuje pełne spektrum zagadnień onychologicznych – od podstaw po zaawansowane procedury:

• szczegółową anatomię, fizjologię i embriologię aparatu paznokciowego,
• biologię molekularną i mechanizmy patofizjologiczne,
• wpływ biomechaniki stopy na patologie paznokci,
• choroby wrodzone, dystrofie i zmiany barwnikowe,
• najczęstsze i rzadkie schorzenia (np. onychomikoza, łuszczyca, zmiany nowotworowe),
• nowoczesne metody diagnostyczne (dermoskopia, USG, biopsja),
• chirurgię aparatu paznokciowego – od prostych zabiegów ambulatoryjnych po techniki zaawansowane.

Książka została przygotowana z myślą o szerokim gronie odbiorców. Będzie przydatna dla podologów, dermatologów, chirurgów. Wartościowe dla siebie informacje znajdą tutaj także lekarze rodzinni, interniści czy reumatolodzy.

Spis treści ebooka Onychologia

Wykaz skrótów XV

ROZDZIAŁ 1. Budowa i fizjologia aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 1
1.1. Wprowadzenie 1
1.2. Anatomia makroskopowa aparatu paznokciowego 1
1.3. Wyspecjalizowana tkanka mezenchymalna: onychodermis 9
1.4. Wały paznokciowe 10
1.5. Obrąbek naskórkowy: eponychium 11
1.6. Troczki paznokciowe 12
1.7. Histologia i ultrastruktura 13
1.8. Unaczynienie i unerwienie 13
1.9. Wzrost paznokcia 14
1.10. Funkcje biologiczne paznokcia 17
1.11. Metody badawcze w onychoanatomii – omówienie szczegółowe 18
1.12. Zespół struktur nabłonkowych i mezenchymalnych aparatu paznokciowego 21
1.13. Paliczek dystalny i jego znaczenie w kontekście aparatu paznokciowego 23
1.14. Wpływ ścięgna prostownika palców na aparat paznokciowy 28
1.15. Konsekwencje uszkodzeń aparatu więzadłowego w obrębie paliczka w odniesieniu do jednostki paznokciowej 29
1.16. Podsumowanie 29

ROZDZIAŁ 2. Embriologia aparatu paznokciowego: omówienie kliniczne – Dominika Bilik 35
2.1. Wstęp 35
2.2. Molekularne regulatory potwierdzone genetycznie i ich korelaty kliniczne 38

ROZDZIAŁ 3. Biologia molekularna w odniesieniu do aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 41
3.1. Wstęp 41
3.2. Co to jest WNT? 42

ROZDZIAŁ 4. Wpływ zaburzeń biomechaniki stopy na problemy płytki paznokciowej – Tobiasz Żłobiński, Aleksandra Żłobińska 49
4.1. Hallux valgus – paluch koślawy 50
4.2. Hallux valgus interphalangeus 56
4.3. Hallux varus – paluch szpotawy 59
4.4. Hallux rigidus/limitus – paluch sztywny/ograniczony 61
4.5. Hallux flexus – paluch zgięciowy 68
4.6. Wpływ deformacji palucha na rozwój onychomikozy 70
4.7. Deformacje palców mniejszych w płaszczyźnie strzałkowej (palce młoteczkowate, młotkowate, szponiaste) 71
4.8. Deformacja Bunionette – „kostka krawca” 73
4.9. Wielopłaszczyznowe deformacje palców mniejszych – palec jeździecki 75
4.10. Wielopłaszczyznowe deformacje palców mniejszych – digitus quintus varus et superductus – szpotawość i nakładanie się małego palca 76
4.11. Znaczenie wczesnej diagnostyki i leczenia deformacji palców mniejszych – podsumowanie 78
4.12. Płaskostopie a ryzyko wrastania paznokci – biomechaniczne powiązania 78
4.13. Biomechaniczne zależności chodu i deformacji stopy w patologiach paznokci 80
4.14. Podsumowanie 81

ROZDZIAŁ 5. Dystrofie wrodzone, anomalia rozwojowe i ektodermalne – Dominika Bilik 87
5.1. Wstęp 87
5.2. Embriologia i patogeneza 89
5.3. Anomalie rozwojowe niemutacyjne 92
5.4. Dystrofie wrodzone o podłożu genetycznym 101
5.5. Choroby ektodermalne i genodermatozy z zajęciem paznokci 137
5.6. Podsumowanie i implikacje kliniczne wrodzonych i genetycznych chorób paznokci 146

ROZDZIAŁ 6. Powierzchnia, struktura lub zabarwienie jako objaw – Dominika Bilik 153
6.1. Wstęp 153
6.2. Trachyonychia – „dystrofia dwudziestu paznokci” (twenty nail distrophy) 154
6.3. Lichen planus (liszaj płaski paznokci) 156
6.4. Onychoatrofia (atrofia paznokci) 159
6.5. Psoriasis (łuszczyca paznokci) 161
6.6. Onychauxis i onychogryphosis – różnice, znaczenie kliniczne i implikacje terapeutyczne 169
6.7. Onychorrexis 172
6.8. Onychomadesis 175
6.9. Linie Beau 177
6.10. Clubbing (palce pałeczkowate, paznokcie zegarkowe) 178
6.11. Parrot beak nails – paznokcie papugowate 181
6.12. Xantonychia 183
6.13. Yellow nail syndrome (zespół żółtych paznokci) 185
6.14. Parakeratosis pustulosa 187
6.15. Longitudinal erythronychia (LE) 189
6.16. Leukonychia (podział i praktyka kliniczna) 193
6.17. Median canaliform nail dystrophy (MCND, dystrophia unguis mediana canaliformis, „dystrofia Hellera”) 201
6.18. Habit-tic deformity (washboard nails) 202
6.19. Onychoschizia (lamellina, lamelarne rozwarstwianie, brittle nails syndrome, BNS) 206
6.20. Solenonychia 207
6.21. Hapalonychia (eggshell nails) 207
6.22. Red lunula – znaczenie kliniczne w onychologii 210
6.23. Pterygium unguis i pterygium inversum unguis 212
6.24. Powierzchnia, struktura lub zabarwienie jako objaw 217
6.25. Podsumowanie 221

ROZDZIAŁ 7. Łuszczyca paznokci w najnowszych badaniach – Dominika Bilik 227
7.1. Wprowadzenie 227
7.2. Rola infekcji grzybiczej w obrazie łuszczycy paznokci 230
7.3. Nowoczesne strategie terapeutyczne w łuszczycy paznokci 233
7.4. Nowe rekomendacje i wytyczne terapeutyczne 238
7.5. Kierunki dalszych badań i perspektywy 239
7.6. Podsumowanie i wnioski kliniczne 241

ROZDZIAŁ 8. Paznokieć wkręcający – wieloaspektowe spojrzenie na złożony problem – Dominika Bilik 247
8.1. Definicje i terminologia 247
8.2. Epidemiologia i czynniki ryzyka 253
8.3. Klasyfikacje i pomiary krzywizny 255
8.4. Patofizjologia i biomechanika 256
8.5. Diagnostyka paznokcia wkręcającego 258
8.6. Ortonyksja – mechanizmy, technika aplikacji i EBM 260
8.7. Okiem podologa 267

ROZDZIAŁ 9. Nowotwory złośliwe i zmiany niezłośliwe aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 271
9.1. Wprowadzenie 271
9.2. Zmiany złośliwe 272
9.3. Zmiany niezłośliwe 285

ROZDZIAŁ 10. Chirurgia aparatu paznokciowego – Dominika Bilik, Marcelina Caban 321
10.1. Wstęp 321
10.2. Anestezja i instrumentarium 322
10.3. Paznokieć wrastający – obraz problemu, przegląd i rozwój metod zachowawczych i operacyjnych 325
10.4. Klasyczne techniki chirurgiczne leczenia wrastających paznokci 332
10.5. Chirurgia tkanek miękkich w leczeniu wrastających paznokci – tło historyczne i znaczenie kliniczne 336
10.6. Paznokieć dystroficzny – przerost opuszki 345
10.7. Chirurgia pozostałych zmian okołopaznokciowych 353
10.8. Zabieg hybrydowy: plastyka wałów paznokciowych z jednoczesnym usunięciem
przerostu tkanek miękkich opuszki i DDO 362
10.9. Usunięcie distal dorsal osteophyte (DDO) lub zabieg hybrydowy jako element trwałego leczenia paznokcia wkręcającego 363
10.10. Biopsja jednostki paznokciowej – klucz do badania 365
10.11. Podsumowanie 366

ROZDZIAŁ 11. Infekcje bakteryjne aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 371
11.1. Wprowadzenie – mikrobiom aparatu paznokciowego 371
11.2. Patogeny 373
11.3. Kiedy rezygnować z antybiotyków ogólnych w infekcjach lokalnych: racjonalne stosowanie antybiotyków w zakażeniach aparatu paznokciowego 387
11.4. Koncepcja TIME i TIMERS 390
11.5. Podsumowanie 392

ROZDZIAŁ 12. Pseudomonas aeruginosa w obrębie aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 397
12.1. Wprowadzenie 397
12.2. Epidemiologia i czynniki ryzyka 398
12.3. Mikrobiologia istotna klinicznie 398
12.4. Patogeneza w aparacie paznokciowym 398
12.5. Obraz kliniczny 398
12.6. Diagnostyka (algorytm gabinetowy) 400
12.7. Zakażenia związane z rekonstrukcją płytki 400
12.8. Leczenie miejscowe: EBM – co rzeczywiście wiemy? 401
12.9. Leczenie ogólne – kiedy i jakie 402
12.10. Postępowanie proceduralne w gabinecie podologicznym 403
12.11. Szczególne populacje i scenariusze 403
12.12. Powikłania i kiedy eskalować 405
12.13. Różnice między wytycznymi i luki w EBM 405
12.14. Wybrane materiały do rekonstrukcji paznokci popularne w polskich gabinetach podologicznych i kosmetycznych a Pseudomonas aeruginosa (skład, biofilm, praktyka) 406
12.15. Wnioski końcowe okiem podologa 410

ROZDZIAŁ 13. Ortonyksja w onychologii 413
13.1. Wprowadzenie – Dominika Bilik 413
13.2. Historia ortonyksji – Dominika Bilik 413
13.3. Klasyfikacje i planowanie terapii w badaniach klinicznych – Dominika Bilik 414
13.4. Typy systemów ortonyksyjnych – Dominika Bilik 418
13.5. Systemy drutowe (VHO/3TO i pochodne) – Dominika Bilik 426
13.6. Zastosowanie klamer trzyczęściowych, fizyka działania, wykorzystanie biomateriałów do tworzenia klamer oraz badania naukowe – Ewa Ławniczak-Pelant 427
13.7. Inne systemy ortonyksyjne/reklamowane jako zmieniające krzywiznę płytki, ryzyka związane z zastosowaniem metod niepotwierdzonych klinicznie – Dominika Bilik 436

ROZDZIAŁ 14. Retronychia – Dominika Bilik 443
14.1. Wstęp 443
14.2. Patogeneza 444
14.3. Obraz kliniczny 447
14.4. Diagnostyka 451
14.5. Leczenie zachowawcze 453
14.6. Leczenie chirurgiczne 455
14.7. Podsumowanie 458

ROZDZIAŁ 15. Onychomycosis – typy, leczenie i znaczenie terapii podologicznej 463
15.1. Wprowadzenie – Dominika Bilik 463
15.2. Patogeneza onychomycosis – Dominika Bilik 464
15.3. Typy kliniczne onychomycosis – Dominika Bilik 467
15.4. Diagnostyka – Dominika Bilik 470
15.5. Leczenie onychomycosis – Joanna Czemarmazowicz 471
15.6. Naukowo o mechanizmach, czyli jak dochodzi do infekcji aparatu paznokciowego – Dominika Bilik 484
15.7. Terapia podologiczna – Dominika Bilik 486
15.8. Leczenie laserowe – Dominika Bilik 487
15.9. Dezynfekcja obuwia i środowiska pacjenta – Dominika Bilik 490
15.10. Dieta i suplementacja – Dominika Bilik 491
15.11. Postępowanie w gabinecie podologicznym – Dominika Bilik 492
15.12. Badanie mykologiczne w odniesieniu do jednostki paznokciowej (bezpośrednie + hodowla) – Dominika Bilik 495
15.13. Podsumowanie – Dominika Bilik 498

ROZDZIAŁ 16. Podolog – prawidłowa praca w obrębie jednostki paznokciowej (atraumatyzacja) – Dominika Bilik 505
16.1. Wstęp 505
16.2. Anatomia i fizjologia struktur ochronnych aparatu paznokciowego 507
16.3. Zasady atraumatycznej pracy 509
16.4. Keratolityki i ich bezpieczne stosowanie 511
16.5. Korneoterapia i pielęgnacja wspierająca 513
16.6. Techniki traumatyczne a powikłania kliniczne 515
16.7. Aspekty psychologiczne i edukacyjne 516
16.8. Przyszłość atraumatycznej onychologii 518
16.9. Podsumowanie i wnioski końcowe 519

ROZDZIAŁ 17. Przyjmowane leki a aparat paznokciowy – Dominika Bilik 525
17.1. Wstęp 525
17.2. Patofizjologia zmian polekowych w aparacie paznokciowym 526
17.3. Spektrum zmian polekowych w aparacie paznokciowym 528
17.4. Grupy leków najczęściej powiązane ze zmianami w aparacie paznokciowym 531
17.5. Diagnostyka różnicowa zmian polekowych 534
17.6. Znaczenie kliniczne i implikacje terapeutyczne 535
17.7. Postępowanie podologiczne 536
17.8. Podsumowanie i wnioski końcowe 538

ROZDZIAŁ 18. Choroby paznokci spowodowane czynnikami środowiskowymi, zewnętrznymi i kosmetycznymi – Dominika Bilik 543
18.1. Wprowadzenie 543
18.2. Epidemiologia 544
18.3. Mechanizmy uszkodzeń 544
18.4. Konsekwencje kliniczne 545
18.5. Wyzwania diagnostyczne 545
18.6. Kontekst społeczny i ekonomiczny 545
18.7. Konieczność interdyscyplinarnego podejścia 546
18.8. Czynniki fizyczne i mechaniczne 546
18.9. Czynniki chemiczne 551
18.10. Czynniki środowiskowe 553
18.11. Czynniki kosmetyczne 556
18.12. Zespół paznokci kosmetycznych (cosmetic nail syndrome) 560
18.13. Zagadnienia zawodowe i epidemiologiczne 562
18.14. Różnicowanie i diagnostyka 565
18.15. Postępowanie terapeutyczne i profilaktyka 567
18.16. Podsumowanie i wnioski końcowe 570

ROZDZIAŁ 19. Obrazowanie w diagnostyce jednostki paznokciowej – Dominika Bilik 575
19.1. Onychoskopia – dermatoskopia w diagnostyce chorób aparatu paznokciowego 575
19.2. Technika badania 576
19.3. Obraz fizjologiczny w onychoskopii 579
19.4. Wzorce onychoskopowe w chorobach zapalnych i infekcyjnych 582
19.5. Wzorce onychoskopowe w chorobach barwnikowych i nowotworowych 585
19.6. Onychoskopia pourazowa 588
19.7. Onychoskopia w praktyce klinicznej 591
19.8. Edukacja lekarzy i podologów 593
19.9. Podsumowanie i implikacje praktyczne 593
19.10. Ultrasonografia 596
19.11. Radiografia (RTG) 596
19.12. Rezonans magnetyczny (MRI) 597
19.13. Tomografia komputerowa (CT) 597
19.14. Optical coherence tomography (OCT) i line-field confocal OCT (LC-OCT) 598
19.15. Mikroskopia konfokalna in vivo 599
19.16. Kapilaroskopia wałów paznokciowych 599
19.17. Podsumowanie 599

ROZDZIAŁ 20. Ultrasonografia w badaniu aparatu paznokciowego – Piotr Kostrzębski 603
20.1. Wprowadzenie 603
20.2. Podstawy ultrasonografii 604
20.3. Obrazowanie struktur kostnych i tkanek miękkich w obrębie paliczka 609
20.4. Podsumowanie 618

ROZDZIAŁ 21. Wzajemne powiązanie dietetyki i podologii – Katarzyna Wysocka 621
21.1. Wprowadzenie 621
21.2. Holistyczny model opieki nad pacjentem podologicznym 624
21.3. Dietoterapia w autoimmunologicznych chorobach skory i paznokci 627
21.4. Mikrobiom jelitowy a choroby skory i paznokci 634
21.5. Co wpływa na mikrobiotę? 635
21.6. Probiotyki w praktyce podologicznej 640
21.7. Rola podologa w leczeniu interdyscyplinarnym 644

Skorowidz 653