Pomoc psychologiczna i wsparcie społeczne dla osób z doświadczeniem choroby psychicznej

Trudno jest dziś wyobrazić sobie efektywną terapię osób z zaburzeniami psychicznymi bez odpowiednio zorganizowanej i dobrze zaplanowanej pomocy psychologicznej. Jest to szczególnie ważne w przypadku zaburzeń zdrowia psychicznego charakteryzujących się cięższym i dłuższym przebiegiem, tak jak zwykle ma to miejsce w przypadku doświadczania chorób psychicznych. Pomoc psychologiczna jest wówczas niezbędna, niezależnie od etapu zdrowienia i nasilenia objawów psychopatologicznych. Podobnie sprawa przedstawia się w przypadku wsparcia społecznego. Stanowi ono niezwykle ważny element wpływający zarówno na efektywność radzenia sobie z objawami, jak i z trudnościami, jakie wywołują one w codziennym życiu. Z tekstu Paweł Bronowski i Maryla Malewicz-Sawicka opisują ewolucję modeli terapii i wsparcia – od azylowego do środowiskowego, a następnie przedstawiają dostępne formy pomocy psychologicznej i wsparcia dla osób z doświadczeniem choroby psychicznej. Autorzy pokazują, na czym taka pomoc może polegać, jak różne są jej formy i jak duże jest zapotrzebowanie na tę pomoc. Jest to, w mojej ocenie, pierwszy w Polsce tak kompleksowy opis wypracowanych już wcześniej metod wspomagania osób z doświadczeniem choroby psychicznej w drodze do zdrowienia. Z recenzji prof. dr hab. Czesława Czabały

Rozdział 1. Wprowadzenie 9 Doświadczenie choroby psychicznej 11 Etiologia chorób psychicznych 14 Farmakoterapia 17 Odczuwanie stygmatyzacji 20 Funkcjonowanie rodzin osób z doświadczeniem choroby 20 Osamotnienie 21 Psychologiczne aspekty doświadczania choroby 22 Holistyczne podejście do terapii i wsparcia 24 Rozdział 2. Pomoc psychologiczna i wsparcie społeczne w świetle koncepcji procesu zdrowienia 25 Czym jest proces zdrowienia 25 Nadzieja i proces zdrowienia 28 Elementy składowe procesu zdrowienia 30 Przebieg procesu zdrowienia 34 Wspieranie procesu zdrowienia 35 Budowanie samodzielności 36 Umacnianie (empowerment) 38 Rozdział 3. Od azylowego do środowiskowego modelu terapii i wsparcia 43 Przytułki 44 Zakłady lecznicze dla obłąkanych 46 Szpitale psychiatryczne i azylowy model leczenia 48 Antypsychiatria 54 Środowiskowy model leczenia 56 Poprawa jakości życia jako cel środowiskowego modelu pomocy 62 Rozdział 4. Pomoc psychologiczna 65 Czynniki wspólne dla wszystkich form pomocy psychologicznej 66 Komunikowanie się 70 Empatia 73 Trudności występujące w relacji terapeuta – osoba z doświadczeniem choroby psychicznej 76 Pomoc psychologiczna dla osób chorujących psychicznie − założenia 80 Metody pomocy psychologicznej 81 Psychoterapia 82 Psychoterapia poznawczo-behawioralna 83 Psychoterapia psychodynamiczna 90 Metody treningowe 93 Treningi behawioralne 93 Trening umiejętności społecznych 95 Treningi neuropoznania 99 Treningi społecznego poznania 105 Terapia pozytywna 109 Inne metody terapeutyczne 116 Społeczność terapeutyczna 116 Psychoedukacja 121 Naturoterapia 129 Wykorzystanie technik komputerowych i internetu we wspieraniu procesu zdrowienia 137 Efektywność pomocy psychologicznej 146 Podsumowanie 157 Pomoc psychologiczna dostępna w ramach placówek lecznictwa psychiatrycznego 158 Szpitale psychiatryczne oraz całodobowe oddziały psychiatryczne w szpitalach ogólnych 159 Psychiatryczne oddziały dzienne 164 Zespoły leczenia środowiskowego 164 Poradnie zdrowia psychicznego 165 Punkty zgłoszeniowo-koordynacyjne 167 Rozdział 5. Wsparcie społeczne 169 Indywidualne sieci społeczne i wsparcie społeczne w procesie zdrowienia 169 Specyfika programów wsparcia 176 Środowiskowe domy samopomocy 178 Warsztaty terapii zajęciowej 179 Ośrodki wsparcia 181 Specjalistyczne usługi opiekuńcze 182 Kluby 183 Mieszkania wspierane (treningowe) 185 Programy wzmacniające zasoby indywidualne 186 Programy wspierające zatrudnienie 190 Inicjatywy samopomocowe 192 Rozdział 6. Środowiskowe systemy leczenia i wsparcia 199 Elementy tworzące system 199 Znaczenie społeczności lokalnej dla wsparcia procesu zdrowienia 205 Rozdział 7. Indywidualny Plan Zdrowienia 215 Znaczenie indywidulanego planu terapii i wsparcia dla efektywności procesu zdrowienia 215 Zasady tworzenia Indywidualnego Planu Zdrowienia 218 Rozdział 8. Podsumowanie 229 Aneks. Narzędzia przydatne do przygotowania i monitorowania Indywidulanego Planu Zdrowienia 237 Bibliografia 245 Indeks 285 O Autorach 291