Jan Paweł II wobec obecności islamu i muzułmanów w krajach Unii Europejskiej

Ufam, że zbiór wypowiedzi i przemówień papieskich przyczyni się do ożywienia dialogu międzyreligijnego w Polsce i na świecie, kształtowania postawy akceptacji i szacunku wobec wyznawców różnych religii, zwłaszcza wobec muzułmanów, a także docenienia politycznego oddźwięku tychże dokumentów dla relacji międzyreligijnych. Nauczanie Jana Pawła II na temat dialogu międzyreligijnego, w tym dialogu z islamem, jest wielkim testamentem, który został przekazany obecnemu papieżowi Franciszkowi (wybranemu 266. papieżem 13 marca 2013 r.), kontynuującemu nauczanie swojego poprzednika. Współczesny świat potrzebuje współdziałania wszystkich religii dla dobra ludzkości, a ich harmonijne współistnienie stanowi olbrzymią wagę dla przyszłości świata. Po śmierci Jana Pawła II jakże znamienne i zachęcające są słowa papieskiej katechezy wygłoszonej 5 maja 1999 r. podczas audiencji generalnej: „Wspólne pielgrzymowanie do wieczności powinno wyrazić się w modlitwie, poście i miłosierdziu, ale również w solidarnym działaniu na rzecz pokoju i sprawiedliwości, rozwoju ludzkiego i ochrony środowiska. Idąc razem drogą pojednania i w duchu pokornego podporządkowania się woli Bożej, rezygnując z jakiejkolwiek formy przemocy jako środka rozstrzygania sporów, obydwie religie [chrześcijaństwo i islam – S.G.] mogą stać się znakiem nadziei, by w świecie zajaśniała mądrość i miłosierdzie jedynego Boga, który stworzył rodzinę ludzką i nią rządzi” (Ze Wstępu).

S p i s t r e ś c i Wstęp 5 Rozdział I Dialog jako kategoria religijna, społeczna i polityczna 14 1. Pojęcie dialogu 14 2. Rodzaje dialogu i jego cele 19 2.1. Dialog wewnątrzkościelny 19 2.2. Dialog ekumeniczny 20 2.3. Dialog międzyreligijny 27 2.4. Dialog z niewierzącymi 52 2.5. Dialog ze współczesnością 54 3. Partnerzy i metoda dialogu 55 Rozdział II Jana Pawła II dialog międzyreligijny 58 1. Dialog w nauczaniu papieskim 58 2. Stosunek do islamu 76 3. Papież wobec judaizmu 82 Rozdział III Problematyka społeczno-polityczna dialogu z islamem i judaizmem podczas pielgrzymek Jana Pawła II do Polski 89 1. Pielgrzymki dialogiczne Jana Pawła II do Polski 89 2. Obóz Zagłady Auschwitz-Birkenau – pierwsza wizyta papieska w 1979 roku 93 3. Spotkanie z przedstawicielami wspólnot żydowskich i muzułmańskich – Warszawa 17.06.1983 roku 95 4. Przemówienie do przedstawicieli Związku Religijnego Wyznania Mojżeszowego podczas trzeciej pielgrzymki do Polski – Warszawa 14.06.1987 roku 98 5. Orędzie dialogu międzyreligijnego podczas papieskiej pielgrzymki w 1991 roku 101 6. Ekumeniczny sens pielgrzymki w 1997 roku 105 7. Drohiczyn i modlitwa na Umschlagplatzu – pielgrzymka w 1999 roku 106 8. Pielgrzymka miłosierdzia w 2002 roku 110 Rozdział IV Instytucjonalizacja dialogu międzyreligijnego 113 1. Rada Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego 113 1.1. Komitet ds. Dialogu z Judaizmem 115 1.2. Komitet ds. Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi 117 2. Rada Wspólna Katolików i Muzułmanów 118 3. Polska Rada Chrześcijan i Żydów 122 Rozdział V Międzyreligijne inicjatywy dialogu 126 1. Muzułmańskie 126 2. Żydowskie 137 3. Przykłady trialogu chrześcijańsko-muzułmańsko-żydowskiego 156 Zakończenie 162 Bibliografia 165 Indeks osób 196