Jan Paweł II wobec obecności Islamu w Unii Europejskiej

Niniejsza praca stanowi analizę 258 dokumentów, wypowiedzi i przemówień papieskich zebranych w innej mojej pracy pt. Jan Paweł II wobec obecności islamu i muzułmanów w krajach Unii Europejskiej31, na podstawie polskiej wersji „L’Osservatore Romano”32 („OR”). Dokumenty te zostały ułożone chronologicznie i podzielone na 11 części: I. Encykliki, II. Adhortacje apostolskie, III. Listy papieskie, IV. Konstytucje apostolskie, V. Orędzia: na Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy, na Światowe Dni Młodzieży (ŚDM), na Światowy Dzień Pokoju (ŚDP), na Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu (ŚDŚSP), VI. Orędzia Urbi et Orbi na Wielkanoc i Boże Narodzenie, VII. Przesłania okolicznościowe, VIII. Przemówienia: do korpusu dyplomatycznego, do ambasadorów akredytowanych przy Stolicy Apostolskiej, do Kolegium Kardynałów i Kurii Rzymskiej, do instytucji Kurii Rzymskiej, do przedstawicieli wspólnoty muzułmańskiej podczas europejskich podróży zagranicznych, o treści międzyreligijnej, Jana Pawła II o Europie, do organizacji międzynarodowych, IX. Homilie, X. Katechezy wygłoszone podczas audiencji generalnych, XI. Rozważania papieża wygłoszone przed niedzielną modlitwą „Anioł Pański”. Podstawowym materiałem badawczym były zatem dokumenty Jana Pawła II oraz bardzo liczne wypowiedzi i przemówienia papieskie głoszone przy różnych okazjach. Analizując źródła, starałam się nakreślić teologiczne i społeczne aspekty nauczania papieża odnoszące się do dialogu międzyreligijnego, zwłaszcza z islamem, do dziedziny polityki. Zamierzałam zbadać papieski stosunek do przedstawionego w pracy tematu (Ze Wstępu)

Wprowadzenie 5 Rozdział I KONTEKSTY POLITOLOGII – ZARYS PROBLEMATYKI 17 1. Przyczyny ignorowania religii jako czynnika kształtującego ład polityczny 17 2. Rozwój politologii religii w Polsce 19 3. Religia i polityka – podstawowe związki 24 4. Religia i polityka – wybrane dyskusje teoretyczne 31 5. Kultura i religia a relacje międzynarodowe 37 Rozdział II PODSTAWOWE POJĘCIA I DEFINICJE 41 1. Wiara a kultura w ujęciu Jana Pawła II. Modele relacji pomiędzy kulturą a religią 41 2. Religie monoteistyczne – chrześcijaństwo i islam 58 3. Pojęcie dialogu 75 4. Dialog międzyreligijny – określenie, formy, teologiczne podstawy, cel, dekalog 77 Rozdział III STOSUNEK PAPIEŻY DO DIALOGU MIĘDZYRELIGIJNEGO I JEGO POLITYCZNE PRZESŁANKI 95 1. Dialog katolicko-muzułmański na przestrzeni wieków 95 2. Aggiornamento – Jan XXIII i Sobór Watykański II 106 3. Paweł VI jako inicjator dialogu międzyreligijnego 120 4. Jan Paweł I – prekursor myśli Jana Pawła II 126 5. Jan Paweł II – rzecznik dialogu międzyreligijnego 128 6. Benedykt XVI – kontynuator działań Jana Pawła II 142 7. Papieża Franciszka dialog międzyreligijny 153 Rozdział IV DZIAŁALNOŚĆ POLITYCZNA I DYPLOMATYCZNA JANA PAWŁA II I STOLICY APOSTOLSKIEJ 159 1. Polityka w ujęciu papieskim 159 2. Struktura systemu politycznego Watykanu. Stolica Apostolska jako podmiot stosunków międzynarodowych 171 3. Dykasterie Kurii Rzymskiej 184 4. Jan Paweł II wobec pokoju i wojny na Bałkanach 209 5. Poszanowanie praw człowieka i narodów – warunek prawdziwego pokoju 243 6. Przywództwo religijne i polityczne 272 Rozdział V ISLAM W EUROPIE 281 1. Wspólnoty religijne i polityczne 281 2. Migracje muzułmanów 286 3. Muzułmanie w Europie – status prawny i instytucjonalny. Relacje państwo–Kościół 300 4. Demokracja a islam. Jana Pawła II rozumienie demokracji 389 5. Małżeństwo i rodzina w perspektywie międzyreligijnej 406 6. Formy dialogu chrześcijańsko-muzułmańskiego w Europie 413 7. Rytualizm religijny i polityczny 426 Rozdział VI SPOTKANIA JANA PAWŁA II Z MUZUŁMANAMI W EUROPIE 437 1. Pielgrzymki europejskie 437 2. Spotkania asyskie 462 3. Inne spotkania międzyreligijne 483 Rozdział VII JAN PAWEŁ II O EUROPIE I INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ 499 1. Papieskie spojrzenie na Europę i integrację europejską 499 2. Unia Europejska wobec muzułmanów. Obecność Kościoła w UE 528 3. Nadzieje i zagrożenia dla współczesnej Europy 546 3.1. Sekularyzacja i laicyzacja 546 3.2. Fundamentalizm religijny 560 3.3. Media – obraz muzułmanów 583 3.4. Islamofobia 593 3.5. Globalizacja 605 Zakończenie 619 Bibliografia 627 Indeks osób 719 Wykaz ważniejszych skrótów 727