Psychologia Pedagogie postu

 Zbiór tekstów zawartych w tej książce dotyczy problemów szeroko pojętej edukacji w sytuacji gwałtownych zmian jej kontekstów politycznych, kulturowych i gospodarczych po 1989 roku w Polsce. Okres ten bywa nazywany niezbyt trafnie transformacją. Po latach wiemy, że system autorytarnego etatyzmu i partii polimorficznej, to jest jedynej partii rządzącej, wcielającej się w różne podsystemy państwa, jakim była PRL, pozostawił po sobie niezwykle trwałe ślady strukturalne i mentalne, trudne do wykorzenienia i zastąpienia innymi jakościowo i funkcjonalnie systemami instytucji oraz zbiorami nawyków kulturowych. W tekstach poddających dyskusji relacje pomiędzy edukacją a jej kontekstami, które są włączone do tego ich zbioru, używałem przez wiele lat terminów „przejście”, „pedagogia przejścia” (lub zamiennie „pedagogia pogranicza”), które w socjologii i politologii światowej i polskiej stosowano i stosuje się dla odróżnienia takich przemian, jakie zaszły w Polsce i w Europie Środkowo-Wschodniej po 1989 roku, od rewolucji i transformacji. Słowo „przejście” nie zostało przyjęte szerzej, a w pedagogice nie tylko było bardzo rzadko używane w przyjętym tu znaczeniu gwałtownych kompleksowych zmian otoczenia praktyki edukacyjnej (np. w pracach A. Krausego), a częściej na określenie przekroczenia progu kolejnego etapu kształcenia, ale także zostało przyjęte w wykoślawionym angli­cyzmie (transition) jako „tranzycje” w znaczeniu krytycznych zdarzeń życiowych (np. „kobieta po przejściach”)…[…] Fragment wstępu

Słowo wstępne 7 Pedagogia przejścia i pogranicza 9 Edukacja jako trwały podmiot i przedmiot blokady rozwoju. Hipotezy dysfunkcjonalności po 20 latach 31 Mimikra czy sternik? Dramat pedagogiki w sytuacji przesilenia formacyjnego 37 Demokracja w edukacji czy edukacja dla demokracji? 57 Edukacja wobec nadziei i zagrożeń współczesności 67 Zapętlenie kwestii edukacyjnej w sytuacji gwałtownej zmiany jej kontekstu 79 Rynek edukacyjny a demokracja – sprzeczne wyzwania 91 I cóż po pedagogu w zbójeckich czasach? 99 Lęk i edukacja wobec przyszłości świata 113 Potrzeba kształcenia w humanistycznej mądrości 129 Mądrość jako oferta czwartej pedagogiki Pierwszego Pedagoga 137 30 grzechów głównych w kształceniu nauczycieli 145 Zmienić kształcenie nauczycieli 155 Mity i funkcje szkoły. U korzeni dominującego paradygmatu edukacyjnego 179 Ukryta przemoc jako podstawa racjonalności funkcjonowania szkoły 203 Praca w szkole jako złudzenie. Studium przypadku 229 Socjopedagogiczne problemy płci (zarys wykładu i konwersatorium) 257 Epidemie społeczne w środowisku akademickim 263 Pedagogie pozoru i ułudy 275 O różnym rozumieniu „równych szans” edukacyjnych 281 Długotrwałe sprzężenie poziomu podstawowej alfabetyzacji i jakości życia w dorosłości 289 Nierówno pod sufitem 363 Nowe nierówności społeczne w edukacji wyższej 373 Szkoła potem. Nadzieje i zwątpienia 383 Potrzeba edukacji krytycznej 397 Szkoła do/dla zmiany społecznej – warunki konieczne 407 Bibliografia 411 Indeks nazwisk 437