Niedokrwistość (anemia) jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych dzieci. Może wystąpić w każdym wieku i może spowodować nieprawidłowy rozwój dziecka, skutkujący opóźnieniem rozwoju ośrodkowego układu nerwowego w wyniku jego niedotlenienia. Problem ten głównie dotyczy noworodków, niemowląt i małych dzieci (szacuje się, że może występować nawet u około 40% dzieci w wieku do 2 lat), ponieważ powikłania po niedokrwistości w tym okresie życia mogą być odczuwalne aż do okresu dojrzewania i dorosłości. Anemia jest również częstym problemem u dziewcząt w okresie dojrzewania z powodu utraty krwi podczas miesiączki oraz u nastolatków aktywnie uprawiających sport. Dlatego tak istotna jest wczesna i prawidłowa diagnostyka oraz właściwe leczenie niedokrwistości. Mamy nadzieję, że publikacja opisująca zagadnienia związane z problemami w różnych rodzajach niedokrwistości okaże się pomocna w codziennej praktyce lekarza pediatry i lekarza rodzinnego, ale także zainteresuje onkologów i hematologów dziecięcych.

Wykaz skrótów XI 1. Wprowadzenie Katarzyna Pawelec 1 2. Fizjologia układu czerwonokrwinkowego Magdalena Wołowiec 3 2.1. Erytropoeza okresu płodowego 3 2.2. Erytropoeza okresu dziecięcego 4 2.3. Powstawanie komórek krwi 4 2.4. Regulacja erytropoezy 5 2.4.1. Erytropoetyna 6 2.5. Budowa hemoglobiny 7 2.5.1. Funkcje hemoglobiny – rola w transporcie tlenu 8 2.6. Czynniki krwiotwórcze 8 2.6.1. Żelazo 8 2.6.2. Znaczenie hepcydyny w gospodarce żelaza 9 2.6.3. Rola witamin krwiotwórczych 9 2.7. Fizjologiczne parametry układu czerwonokrwinkowego w morfologii krwi 10 2.7.1. Okres noworodkowy – noworodki urodzone o czasie 10 2.7.2. Okres noworodkowy – noworodki urodzone przedwcześnie 10 2.7.3. Okres niemowlęcy 10 2.7.4. Okres wczesnodziecięcy 11 2.7.5. Okres nastoletni 11 2.8. Niszczenie krwinek czerwonych 12 3. Niedokrwistość – wprowadzenie Katarzyna Pawelec 15 3.1. Niedokrwistości z zaburzeń wytwarzania 22 3.1.1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Magdalena Wołowiec 22 3.1.2. Niedokrwistości megaloblastyczne i niedokrwistość z niedoboru witaminy B₆ – Katarzyna Albrecht 31 3.1.3. Przejściowa erytoblastopenia dziecięcia (TEC) oraz niedokrwistość Diamonda-Blackfana (DBA) – Katarzyna Albrecht 44 3.1.4. Wrodzone niedokrwistości aplastyczne – Katarzyna Pawelec 55 3.1.5. Nabyta niedokrwistość aplastyczna u dzieci – Katarzyna Pawelec 64 3.2. Niedokrwistości hemolityczne – Katarzyna Pawelec 71 3.2.1. Niedokrwistości z zaburzeń wewnątrzkrwinkowych – Katarzyna Pawelec 71 3.2.2. Hemoglobinopatie – Anna Szmydki-Baran 85 3.2.3. Niedokrwistości z zaburzeń zewnątrzkrwinkowych – Marek Karwacki 93 3.3. Niedokrwistość z powodu zwiększonej utraty krwinek czerwonych – Aleksandra Minkowska, Anna Szmydki-Baran 140 3.3.1. Ostra niedokrwistość pokrwotoczna 141 3.3.2. Przewlekła niedokrwistość pokrwotoczna 152 4. Niedokrwistości w chorobach przewlekłych 159 4.1. Niedokrwistość w chorobach nerek – Małgorzata Pańczyk-Tomaszewska, Beata Leszczyńska 159 4.2. Niedokrwistość w kolagenozach – Bartosz Chyżyński 165 4.3. Niedokrwistości w chorobach nowotworowych – Bartosz Chyżyński 176 4.4. Niedokrwistości w zaburzeniach endokrynologicznych – Bartosz Chyżyński 183 4.5. Niedokrwistości syderoblastyczne – Bartosz Chyżyński 192 5. Niedokrwistości okresu noworodkowego Bożena Kociszewska-Najman, Milan Stanojević 203 5.1. Definicja i znaczenie kliniczne niedokrwistości noworodkowej 203 5.1.1. Definicja niedokrwistości w wieku noworodkowym 203 5.1.2. Znaczenie kliniczne niedokrwistości w wieku noworodkowym 204 5.2. Podział niedokrwistości noworodkowej 205 5.2.1. Niedokrwistości niedoborowe u noworodków 206 5.2.2. Niedokrwistości hemolityczne u noworodka 206 5.2.3. Niedokrwistość aplastyczna 207 5.3. Czynniki ryzyka rozwoju niedokrwistości noworodkowej 207 5.3.1. Czynniki prenatalne 208 5.3.2. Czynniki okołoporodowe 208 5.3.3. Czynniki postnatalne 208 5.4. Objawy kliniczne i badanie przedmiotowe noworodka z niedokrwistością 209 5.4.1. Objawy kliniczne u noworodka z niedokrwistością 209 5.4.2. Badanie przedmiotowe u noworodka z niedokrwistością 210 5.5. Diagnostyka laboratoryjna niedokrwistości noworodkowej 210 5.5.1. Badania podstawowe 210 5.5.2. Badania dodatkowe 213 5.6. Leczenie niedokrwistości noworodkowej 214 5.6.1. Leczenie farmakologiczne 214 5.6.2. Przetaczanie krwi 214 5.6.3. Inne leczenie niedokrwistości 217 5.7. Profilaktyka niedokrwistości noworodkowej 217 5.7.1. Profilaktyka prenatalna: suplementacja żelaza i kwasu foliowego u kobiet ciężarnych 217 5.7.2. Profilaktyka okołoporodowa: opóźnione zaciśnięcie pępowiny 219 5.7.3. Profilaktyka postnatalna: suplementacja żelaza u wcześniaków i noworodków z małą masą urodzeniową oraz karmienie piersią 219 5.7.4. Karmienie piersią jako preferowana metoda żywienia w profilaktyce niedokrwistości 220 5.8. Stany nagłe związane z niedokrwistością noworodkową 222 5.8.1. Ostre krwotoki u noworodków donoszonych wymagające szybkiej resuscytacji i przetoczenia krwi 222 5.8.2. Jatrogenna niedokrwistość u wcześniaków spowodowana częstym pobieraniem krwi 224 5.8.3. Ciężka niedokrwistość hemolityczna wymagająca natychmiastowej transfuzji wymiennej w przypadku konfliktu serologicznego 225 Skorowidz 229

Koszyk

Niedokrwistości u dzieci