Chirurgia onkologiczna. Tom 2

Kolejna edycja podręcznika Chirurgia onkologiczna, będącego podstawowym źródłem wiedzy obowiązującej lekarzy uczących się do specjalizacji z zakresu chirurgii onkologicznej. W książce przedstawiono aktualne standardy postępowania w najczęstszych lokalizacjach nowotworów, z uwzględnieniem aspektów technicznych, onkologicznych oraz praktycznych problemów klinicznych. Zawarte w niej treści opierają się na najnowszych wytycznych międzynarodowych towarzystw naukowych, na doświadczeniach własnych autorów poszczególnych rozdziałów (specjalistów reprezentujących różne dziedziny onkologii i różne ośrodki kliniczne) oraz analizie przypadków kazuistycznych. Tom 1 – podstawy chirurgii onkologicznej, diagnostyka, zagadnienia z zakresu leczenia wielospecjalistycznego, aktualne dane dotyczące epidemiologii i etiologii nowotworów w Polsce i na świecie oraz ich biologia i genetyka. Ponadto wybrane zagadnienia prawne, w tym odpowiedzialność cywilna i karna chirurga onkologa. Tomy 2 i 3 – chirurgiczne sposoby leczenia nowotworów poszczególnych narządów i układów.

IV. CHIRURGIA NARZĄDOWA. cz. 1 1 28. NOWOTWORY GŁOWY I SZYI Wojciech Golusiński, Bartosz Wojtera 3 Wstęp 3 Epidemiologia nowotworów głowy i szyi 4 Nowotwory wargi oraz jamy ustnej 9 Dane epidemiologiczne 10 Etiologia i czynniki ryzyka 11 Objawy 12 Badanie przedmiotowe 13 Diagnostyka histopatologiczna 13 Diagnostyka obrazowa 14 Klasyfikacja stopni zaawansowania 14 Leczenie chirurgiczne 16 Leczenie uzupełniające 26 Leczenie niechirurgiczne 26 Rokowanie 27 Nowotwory gardła środkowego 27 Dane epidemiologiczne 27 Etiologia i czynniki ryzyka 29 Objawy 29 Badanie przedmiotowe 30 Diagnostyka histopatologiczna 30 Diagnostyka obrazowa 32 Klasyfikacja stopni zaawansowania 32 Leczenie chirurgiczne 34 Leczenie uzupełniające 39 Leczenie niechirurgiczne 39 Badania kliniczne 40 Nowotwory gardła dolnego 41 Dane epidemiologiczne 41 Etiologia i czynniki ryzyka 43 Objawy 43 Badanie przedmiotowe 44 Diagnostyka obrazowa 44 Diagnostyka histopatologiczna 44 Klasyfikacja stopni zaawansowania 44 Leczenie chirurgiczne 45 Leczenie uzupełniające 47 Leczenie niechirurgiczne 47 Rokowanie 48 Rak krtani 49 Dane epidemiologiczne 49 Etiologia i czynniki ryzyka 50 Objawy 51 Badanie przedmiotowe 51 Diagnostyka obrazowa 51 Diagnostyka histopatologiczna 52 Klasyfikacja stopni zaawansowania 53 Leczenie chirurgiczne 55 Rehabilitacja głosu 64 Leczenie uzupełniające 65 Leczenie niechirurgiczne 65 Rokowanie 65 Nowotwory o nieznanym umiejscowieniu pierwotnym 66 Dane epidemiologiczne 66 Etiologia i czynniki ryzyka 66 Objawy 67 Badanie przedmiotowe 67 Diagnostyka obrazowa 67 Diagnostyka histopatologiczna 67 Klasyfikacja stopni zaawansowania 68 Leczenie i diagnostyka chirurgiczna 68 Leczenie uzupełniające 72 Leczenie niechirurgiczne 73 Rokowanie 73 Nowotwory masywu szczękowo-sitowego 73 Dane epidemiologiczne 73 Etiologia i czynniki ryzyka 74 Objawy 75 Badanie przedmiotowe 75 Diagnostyka obrazowa 75 Diagnostyka histopatologiczna 75 Klasyfikacja stopni zaawansowania 77 Leczenie chirurgiczne 78 Leczenie uzupełniające 80 Leczenie niechirurgiczne 81 Rokowanie 81 Nowotwory części nosowej gardła 81 Dane epidemiologiczne 81 Etiologia i czynniki ryzyka 83 Objawy 83 Badanie przedmiotowe 84 Diagnostyka obrazowa 84 Diagnostyka histopatologiczna 84 Klasyfikacja stopni zaawansowania 85 Leczenie chirurgiczne 86 Leczenie niechirurgiczne 87 Rokowanie 87 Nowotwory dużych gruczołów ślinowych 87 Dane epidemiologiczne 87 Etiologia i czynniki ryzyka 89 Objawy 89 Badanie przedmiotowe 90 Diagnostyka obrazowa 90 Diagnostyka cytopatologiczna oraz histopatologiczna 90 Klasyfikacja stopni zaawansowania 92 Leczenie chirurgiczne 93 Leczenie uzupełniające 95 Leczenie niechirurgiczne 95 Rokowanie 95 Nowotwory skóry głowy i szyi 95 Dane epidemiologiczne 96 Etiologia i czynniki ryzyka 96 Objawy 96 Badanie przedmiotowe 96 Diagnostyka obrazowa 96 Diagnostyka histopatologiczna 97 Klasyfikacja stopni zaawansowania 98 Leczenie chirurgiczne 99 Leczenie uzupełniające 104 Leczenie niechirurgiczne 105 Rokowanie 105 29. NOWOTWORY OŚRODKOWEGO I OBWODOWEGO UKŁADU NERWOWEGO Tomasz Mandat 115 Wstęp 115 Epidemiologia 115 Etiologia i czynniki ryzyka 117 Objawy kliniczne i diagnostyka 118 Aspekty patomorfologii 120 Leczenie chirurgiczne 121 Rokowanie 123 30. CHIRURGIA ENDOKRYNOLOGICZNA 127 Nowotwory tarczycy Marcin Barczyński, Marek Dedecjus, Agnieszka Czarniecka, Daria Handkiewicz-Junak, Jolanta Krajewska, Barbara Jarząb 127 Wstęp 127 Epidemiologia 127 Patologia raka tarczycy 129 Piąta edycja klasyfikacji nowotworów tarczycy WHO 2022 134 Klasyfikacja TNM 2017, 8. edycja dla raka tarczycy 136 Diagnostyka raka tarczycy 138 Leczenie chorych na raka tarczycy 143 Anatomia chirurgiczna 152 Układ chłonny szyi 155 Technika operacyjna 156 Powikłania po leczeniu operacyjnym raka tarczycy 172 Aktywny nadzór (active surveillance) w mikroraku brodawkowatym tarczycy 174 Minimalnie inwazyjne techniki ablacyjne w mikroraku brodawkowatym tarczycy 176 Leczenie uzupełniające 178 Rokowanie w raku tarczycy 195 Nowotwory przytarczyc Aleksander Konturek, Witold Chudziński, Ireneusz Nawrot, Karolina Krakowska 207 Wstęp 207 Epidemiologia 223 Embriologia i anatomia chirurgiczna przytarczyc 223 Fizjologia przytarczyc 226 Pierwotna nadczynność przytarczyc jako składowa zespołów uwarunkowanych genetycznie 231 Obraz kliniczny pierwotnej nadczynności przytarczyc ze szczególnym uwzględnieniem symptomatologii raka przytarczyc 235 Diagnostyka pierwotnej nadczynności przytarczyc 238 Leczenie operacyjne 243 Powikłania leczenia operacyjnego 249 Przetrwała i nawrotowa nadczynność przytarczyc 251 Reoperacje przytarczyc 252 Wyniki reoperacji 258 Leczenie uzupełniające 258 Rokowanie 260 Nowotwory grasicy Jacek Gawrychowski, Bogna Drozdzowska 262 Rys historyczny 262 Histogeneza 262 Anatomia 263 Diagnostyka i leczenie 264 Klasyfikacja histopatologiczna zmian nowotworowych grasicy 265 Nowotwory nadnerczy Marcin Barczyński, Andrzej Cichocki, Marek Dedecjus 274 Wstęp 274 Epidemiologia 275 Etiologia i czynniki ryzyka 276 Klasyfikacja guzów nadnercza według WHO 2022 277 Klasyfikacja zaawansowania klinicznego nowotworów nadnercza 280 Diagnostyka guzów nadnercza 281 Anatomia chirurgiczna i histologia nadnerczy 287 Leczenie operacyjne guzów nadnercza 288 Technika operacyjna 292 Leczenie uzupełniające 296 Rokowanie 298 31. NOWOTWORY KLATKI PIERSIOWEJ Jarosław Kużdżał, Piotr Kocoń 301 Rak płuca 301 Rys historyczny 301 Etiologia 302 Epidemiologia 304 Patologia 307 Badania przesiewowe 309 Diagnostyka 309 Ocena zaawansowania raka płuca 312 Ocena przedoperacyjna pacjenta 316 Ogólne zasady leczenia 316 Chirurgiczne leczenie paliatywne 320 Dostępy operacyjne 321 Podstawowe zasady resekcji miąższu płucnego 323 Limfadenektomia śródpiersiowa 325 Nieresekcyjne techniki leczenia miejscowego 327 Rak drobnokomórkowy 327 Rakowiak 328 Nowotwory wywodzące się z gruczołów błony śluzowej oskrzeli 328 Nowotwory opłucnej 329 Klasyfikacja 329 Złośliwy międzybłoniak opłucnej 329 Pojedynczy guz włóknisty 334 Rzadkie pierwotne nowotwory opłucnej 334 Wtórne nowotwory opłucnej 334 Nowotwory śródpiersia 336 Chłoniaki 337 Grasiczaki 338 Nowotwory germinalne 339 Nowotwory neurogenne 341 Nowotwory ściany klatki piersiowej 343 Zachorowalność 343 Etiologia 343 Klasyfikacja 343 Obraz kliniczny 344 Diagnostyka 344 Charakterystyka najczęstszych pierwotnych nowotworów ściany klatki piersiowej 344 Wtórne nowotwory ściany klatki piersiowej 349 Ogólne zasady resekcji i rekonstrukcji ściany klatki piersiowej 349 32. CHIRURGIA REKONSTRUKCYJNA PO OPERACJACH Z POWODU NOWOTWORU Adam Maciejewski, Piotr Drozdowski, Łukasz Krakowczyk, Maciej Grajek, Rafał Ulczok, Ryszard Szumniak, Cezary Szymczyk, Janusz Wierzgoń, Mirosław Dobrut, Krzysztof Oleś, Dominik Walczak, Daniel Bula, Karolina Donocik 355 Wstęp 355 Ogólne zasady chirurgii rekonstrukcyjnej 357 Techniki stosowane w chirurgii rekonstrukcyjnej 358 Przeszczepy skóry 359 Przeszczepy błony śluzowej i przeszczepy złożone 360 Płaty lokalne 363 Płaty wolne 364 Rekonstrukcje w zakresie głowy i szyi 366 Techniki odtwórcze stosowane w obszarze głowy i szyi 366 Rekonstrukcje w zakresie tułowia i kończyn 399 Tułów 399 Kończyna górna 403 Kończyna dolna 406 Postępy w chirurgii rekonstrukcyjnej 411 Przeszczep twarzy i narządów szyi 412 Nowe technologie w chirurgii rekonstrukcyjnej 415 Powikłania po rekonstrukcjach mikronaczyniowych 419 Częściowa martwica wyspy skórnej płata wolnego 419 Całkowita martwica płata 419 Krwiak w loży pooperacyjnej 419 Przetoka 419 Inne powikłania 419 Perspektywy 420 33. MIĘSAKI TKANEK MIĘKKICH Piotr Ł. Rutkowski, Marcin Zdzienicki, Hanna Koseła-Paterczyk, Mateusz Spałek 423 Epidemiologia i etiologia 423 Objawy kliniczne i diagnostyka 423 Objawy kliniczne 423 Diagnostyka 424 Czynniki rokownicze i ocena stopnia zaawansowania 428 Leczenie 429 Radioterapia okołooperacyjna 433 Chemioterapia uzupełniająca 434 Szczególne sytuacje kliniczne 436 Mięsaki tkanek miękkich piersi 436 Mięsaki macicy 437 Włókniakowatość (fibromatoza) 438 Mięsaki przestrzeni zaotrzewnowej 438 Obserwacja po leczeniu 441 34. NOWOTWORY PODŚCIELISKOWE PRZEWODU POKARMOWEGO (GIST) Piotr Ł. Rutkowski 445 Epidemiologia i etiopatogeneza 445 Diagnostyka 445 Objawy kliniczne 445 Ocena patomorfologiczna 446 Leczenie 446 Pierwotne leczenie chirurgiczne 446 Leczenie uzupełniające i neoadiuwantowe 449 35. NOWOTWORY KOŚCI 453 Pierwotne nowotwory kości Piotr Ł. Rutkowski, Hanna Koseła-Paterczyk, Bartłomiej Szostakowski, Aneta Borkowska, Michał Wągrodzki 453 Wstęp 453 Epidemiologia 453 Etiologia 453 Objawy kliniczne i diagnostyka 454 Czynniki rokownicze i klasyfikacja stopni zaawansowania 457 Zasady leczenia 457 Leczenie paliatywne 462 Inne pierwotne nowotwory kości 463 Obserwacja po leczeniu 464 Podsumowanie 465 Kliniczne aspekty leczenia operacyjnego przerzutów nowotworowych do kości Bartłomiej Szostakowski, Jarosław Czubak 466 Wstęp 466 Przerzuty do kości 467 Dolegliwości bólowe 467 Biologia i patogeneza przerzutów kostnych 468 Diagnostyka 468 Radioterapia zmian przerzutowych 469 Leczenie operacyjne przerzutów do kości 470 Podsumowanie 471 Opis przypadków 472 36. NOWOTWORY SKÓRY 483 Raki skóry Piotr Ł. Rutkowski, Witold Owczarek, Paweł Rogala, Dariusz Nejc 483 Wstęp 483 Epidemiologia 483 Rak podstawnokomórkowy i rak płaskonabłonkowy (kolczystokomórkowy) skóry – czynniki ryzyka 484 Diagnostyka 486 Ocena czynników rokowniczych i stopnia zaawansowania 487 Postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne 490 Leczenie raka skóry – leczenie podstawowe 492 Leczenie raka skóry – metody powierzchowne 494 Obserwacja po zakończonym leczeniu onkologicznym 495 Rak z komórek Merkla (neuroendokrynny rak skóry) Piotr Ł. Rutkowski, Marcin Zdzienicki, Monika Dudzisz-Śledź, Dariusz Nejc 497 Etiologia 497 Diagnostyka 498 Stopnie zaawansowania klinicznego, rokowanie 498 Leczenie 498 Rzadkie podtypy raka skóry 502 Rak wywodzący się z gruczołów łojowych (sebaceous carcinoma) 502 Gruczolakorak apokrynowy (apocrine adenocarcinoma) 502 Raki gruczołów potowych (eccrine carcinoma) 502 Raki wywodzące się z mieszka włosowego 502 Czerniaki Piotr Ł. Rutkowski, Tomasz Świtaj, Katarzyna Kozak, Witold Owczarek 503 Epidemiologia i etiologia 503 Diagnostyka 504 Różnicowanie 505 Ocena stopnia zaawansowania i czynniki rokownicze 510 Leczenie 514 Leczenie chirurgiczne 514 Leczenie chorych w stadium uogólnienia 518 Obserwacja po leczeniu 523 Podsumowanie 525 Czerniak gałki ocznej 526 Chirurgia mikrograficzna Mohsa Dariusz Nejc 532 Wprowadzenie 532 Rozwój metody 532 Wskazania 532 Technika 533 Podsumowanie 534 Limfadenektomia pachwinowa Zbigniew I. Nowecki, Piotr Ł. Rutkowski 535 Postępowanie przedoperacyjne 536 Technika operacji 536 Postępowanie pooperacyjne 538 Modyfikacje techniki limfadenektomii 538 Powikłania po limfadenektomii 538 Skorowidz 541