Oddajemy w Państwa ręce kompendium o najczęstszych zaburzeniach andrologicznych, z którymi spotyka się lekarz w swojej codziennej praktyce. Publikacja powstała z myślą o przekazaniu czytelnikom współczesnej i rzetelnej wiedzy z zakresu andrologii, opartej na najnowszych wynikach badań naukowych oraz zaleceniach towarzystw naukowych.
Publikacja jest przeznaczona zarówno dla lekarzy praktyków, jak i dla osób przygotowujących się do egzaminów specjalizacyjnych z różnych dziedzin medycyny: urologii, endokrynologii, seksuologii czy diagnostyki laboratoryjnej.
Rozdziały przygotowali doświadczeni i uznani specjaliści, łącząc w ciekawy sposób wiedzę teoretyczną z wieloletnią praktyką kliniczną, co gwarantuje wysoki poziom merytoryczny oraz przydatność prezentowanych treści w pracy klinicznej.
Książka zawiera liczne tabele, zestawienia, cenne informacje i wnioski praktyczne, wskazówki, przypadki oraz algorytmy. Omawia interpretację wyników, a także możliwości, ograniczenia każdego badania.
W kompendium opisano m.in. badanie podmiotowe i przedmiotowe, badania obrazowe, genetyczne, hormonalne, badanie nasienia, biopsję jąder, diagnostykę męskiego układu płciowego, niepłodność, hipogonadyzm podwzgórzowo-przysadkowy, zaburzenia funkcjonalne plemników, infekcje i zapalenia męskiego układu płciowego, techniki wspomaganego rozrodu, zaburzenia seksualne, postępowanie u osób z niezgodnością płci, ginekomastię.
Przedmowa Jolanta Słowikowska-Hilczer XXI
1. Badanie andrologiczne Elżbieta Oszukowska 1
Piśmiennictwo 6
2. Badania podstawowe i dodatkowe nasienia Katarzyna Marchlewska, Małgorzata Piasecka, Renata Walczak-Jędrzejowska 7
Podstawowe badania nasienia 7
Warunki przedanalityczne 8
Zakres badania nasienia metodą manualną – parametry makroskopowe i mikroskopowe 9
Interpretacja wyniku podstawowego badania nasienia – wartości referencyjne 15
Informacje praktyczne 17
Badanie nasienia wspomagane komputerowo – możliwości i ograniczenia 21
Dodatkowa diagnostyka nasienia 22
Dodatkowe testy diagnostyczne 22
Wartości referencyjne dodatkowych testów seminologicznych 22
Algorytm praktyczny 23
Wnioski praktyczne 28
Piśmiennictwo 28
3. Diagnostyka infekcji i zapaleń męskiego układu płciowego Monika Frączek 31
Diagnostyka kliniczna i obrazowa 31
Diagnostyka laboratoryjna 32
Badania krwi 32
Badania wydzieliny gruczołu krokowego w próbkach moczu 32
Badania nasienia 33
Podsumowanie 50
Piśmiennictwo 51
4. Badania hormonalne w diagnostyce andrologicznej Leszek Bergier, Emilia Martin, Jolanta Słowikowska-Hilczer 53
Wstęp 53
Czynniki przedanalityczne przy oznaczaniu stężeń hormonów 53
Metody oznaczania hormonów 56
Zakres referencyjny 58
Hormonalne testy czynnościowe 58
Hormony w diagnostyce płodności mężczyzn 61
Piśmiennictwo 65
5. Badania obrazowe Piotr Byczkiewicz, Jan Karol Wolski 67
Wstęp 67
Ultrasonografia 67
USG moszny 67
USG przezodbytnicze 73
USG Doppler prącia 75
USG piersi 76
Rezonans magnetyczny 77
Badania radiologiczne 78
Piśmiennictwo 79
6. Badania genetyczne Edyta Budzyńska 81
Wstęp 81
Interpretacja wyników badań genetycznych 85
Kariotyp 85
Badania molekularne 88
Poradnictwo genetyczne 90
Piśmiennictwo 91
7. Biopsja jąder i ocena histopatologiczna tkanki jądra Jan Karol Wolski, Renata Walczak-Jędrzejowska 93
Rozwój technik biopsji jąder 93
Wskazania i przeciwwskazania do biopsji jąder 95
Kwalifikacja do biopsji jąder 97
Ocena materiału biopsyjnego 98
Ocena histopatologiczna bioptatu z otwartej biopsji jądra 100
Ocena jakościowa i ilościowa tkanki jądra 101
Obrazy histologiczne tkanki jądra 106
Piśmiennictwo 113
8. Niepłodność – klasyfikacja i strategia postępowania u mężczyzny z pary starającej się o dziecko Jolanta Słowikowska-Hilczer 115
Definicja 115
Rodzaje niepłodności 116
Klasyfikacja niepłodności męskiej 116
Strategia postępowania u niepłodnej pary 122
Piśmiennictwo 130
9. Hipogonadyzm podwzgórzowo-przysadkowy (wtórny i czynnościowy) Michał Rabijewski, Nadia Sawicka-Gutaj 131
Definicja hipogonadyzmu 131
Postacie kliniczne i objawy hipogonadyzmu 131
Hipogonadyzm hipogonadotropowy (wtórny) 133
Diagnostyka hipogonadyzmu hipogonadotropowego 139
Wywiad 139
Badanie przedmiotowe 140
Diagnostyka laboratoryjna 140
Inne badania dodatkowe 140
Leczenie hipogonadyzmu hipogonadotropowego 141
Indukcja dojrzewania u chorych z CHH 141
Hipogonadyzm czynnościowy 148
Definicja 148
Etiologia 148
Diagnostyka 151
Podstawy rozpoznania FH 151
Leczenie 152
Omówienie przypadku pacjenta z FH 153
Piśmiennictwo 156
10. Zaburzenia czynności jąder Jolanta Słowikowska-Hilczer, Piotr Byczkiewicz 159
Przyczyny 159
Objawy 159
Badania diagnostyczne 175
Postępowanie terapeutyczne 176
Monitorowanie TZT 179
Opis przypadku 180
Piśmiennictwo 183
11. Żylaki powrózka nasiennego Łukasz Kupis, Piotr Dobroński 185
Definicja i epidemiologia 185
Patofizjologia 185
Klasyfikacja 187
Diagnostyka 188
Wskazania do leczenia 189
Techniki leczenia 191
Wyniki leczenia 193
Leczenie u młodzieży 194
Opisy przypadków i możliwe scenariusze włączenia operacji żylaków powrózka nasiennego do leczenie niepłodności męskiej 194
Podsumowanie 195
Piśmiennictwo 195
12. Niedrożność dróg wyprowadzających plemniki Piotr Dobroński, Łukasz Kupis 197
Wstęp 197
Rozpoznanie 198
Badanie fizykalne 198
Badanie nasienia 198
Badania hormonalne 199
Badania obrazowe 199
Badania genetyczne 200
Biopsja jądra 201
Poziom niedrożności 201
Jądro i najądrze 201
Stany zapalne 203
Torbiele najądrza 205
Zespół Younga 207
Niedrożność idiopatyczna 208
Nasieniowód 208
Wrodzona niedrożność 209
Wazektomia 211
Niedrożność przewodów wytryskowych 212
Zmiany pozapalne i kamica 213
Zespół Zinnera 216
Torbiele stercza 217
Leczenie 218
Leczenie chirurgiczne rekonstrukcyjne (usunięcie lub ominięcie przeszkody) 218
Zabiegowe uzyskanie plemników do rozrodu wspomaganego 224
Piśmiennictwo 224
13. Zaburzenia strukturalno-funkcjonalne plemników ludzkich Małgorzata Piasecka, Kamil Gill 227
Podstawy budowy plemnika 227
Główka 227
Szyjka 229
Witka 229
Podłoże zaburzeń strukturalno-funkcjonalnych plemników – wstępna charakterystyka 231
Defekty główki plemnika – zaburzenia biogenezy 234
Globozoospermia, pseudoglobozoospermia, hipoplazja akrosomu 240
Zapłodnienie pozaustrojowe w przypadku globozoospermii 243
Makrozoospermia 245
Zapłodnienie pozaustrojowe w przypadku makrozoospermii 248
Inne wady główki plemnika 248
Nieprawidłowe połączenie główki z witką plemnika – zaburzenia biogenezy szyjki 251
Zespół ASS 253
Zapłodnienie pozaustrojowe w przypadku zespołu ASS 258
Defekty witki plemnika. Trwała dyskineza plemników 259
Zespół MMAF 259
Zespół MMAF współistniejący z zespołem PCD 266
Astenozoospermia współistniejąca z zespołem PCD (niezwiązana z zespołem MMAF) 270
Wybrane przypadki astenozoospermii niezwiązanej z zespołem MMAF i PCD 270
Zapłodnienie pozaustrojowe w przypadku zespołu MMAF 274
Piśmiennictwo 275
14. Infekcje i zapalenia męskiego układu płciowego Elżbieta Oszukowska 279
Zakażenie cewki moczowej 280
Zapalenie gruczołu krokowego 283
Obraz kliniczny 283
Leczenie 286
Postępowanie kontrolne 288
Zapalenie pęcherzyków nasiennych 289
Zapalenie najądrza/jądra 289
Ostre zapalenie najądrza 290
Zakażenie dodatkowych gruczołów płciowych 292
Zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego u mężczyzn 295
Czynniki ryzyka 295
Transmisja 296
Eliminacja zakażenia 296
Diagnostyka i leczenie 296
Szczepienia terapeutyczne i profilaktyczne 298
Piśmiennictwo 299
15. Empiryczne metody leczenia męskiej niepłodności Grzegorz Bakalczuk, Szymon Bakalczuk 301
Wprowadzenie 301
Kompleksowa diagnostyka jako podstawa kwalifikacji do leczenia 302
Metody leczenia empirycznego 302
Modyfikacja stylu życia i czynników środowiskowych 302
Farmakoterapia ukierunkowana na modulację hormonalną 304
Terapia antyoksydacyjna 305
Zintegrowany algorytm postępowania 307
Podsumowanie i perspektywy na przyszłość 307
Piśmiennictwo 308
16. Techniki wspomaganego rozrodu Piotr Jędrzejczak, Monika Serdyńska-Szuster 311
Definicja 311
Inseminacja domaciczna 312
Zapłodnienie pozaustrojowe 314
Kontrolowana hiperstymulacja jajników 315
Punkcja pęcherzyków jajnikowych 318
Przygotowanie komórek jajowych 319
Ocena nasienia i przygotowanie plemników 319
Ocena jakości i hodowla zarodków 322
Transfer zarodka 323
Suplementacja fazy lutealnej 325
Krioprezerwacja zarodków i gamet 326
Piśmiennictwo 327
17. Krioprezerwacja męskich komórek rozrodczych Piotr Jędrzejczak, Anna Berger 329
Wstęp 329
Definicja, przegląd metod kriokonserwacji 329
Protokoły mrożenia i rozmrożenia 330
Metody pozyskiwania plemników 332
Mrożenie nasienia z małą liczbą plemników i pojedynczych plemników 333
Wpływ kriokonserwacji na parametry nasienia i skuteczność kliniczną 333
Wskazania do zdeponowania męskich komórek rozrodczych w banku 335
Poradnictwo w zakresie płodności – aspekty etyczne, prawne i finansowe 337
Wpływ na potomstwo – bezpieczeństwo metod kriokonserwacji 338
Warunki bezpiecznego przechowywania nasienia 339
Licencjonowane banki nasienia 339
Badania wirusologiczne – zapobieganie krzyżowej kontaminacji 339
Piśmiennictwo 342
18. Zaburzenia pożądania seksualnego Sławomir Jakima, Maciej Matuszczyk 345
Ewolucja pojęcia pożądania i modele reakcji seksualnej 345
Terminologia 345
Model DEOR 346
Porównanie modeli odpowiedzi seksualnej mężczyzny i kobiety 346
Definicja i przejawy pożądania 346
Pożądanie a podniecenie 348
Regulacja neuronalna pożądania 348
Ośrodki mózgowe i neuroprzekaźniki 349
Mechanizmy kształtujące pożądanie seksualne 349
Podłoże ewolucyjne i ośrodkowe 349
Regulacja hormonalna i biochemiczna 350
Wymiar relacyjny i psychospołeczny 351
Zaburzenia pożądania 351
Spektrum zaburzeń pożądania 351
Klasyfikacje medyczne zaburzeń pożądania 352
Epidemiologia 355
Obniżenie pożądania seksualnego 356
Etiologia 356
Diagnostyka 359
Leczenie zaburzeń pożądania 363
Szczególne zaburzenia seksualne 365
Awersja seksualna 365
Aseksualność 367
Nadmierny popęd seksualny i hiperseksualność 369
Nadmierny popęd seksualny 369
Hiperseksualność 369
Spór terminologiczny: uzależnienie vs kompulsywność 370
Uzależnienie od seksu (seksoholizm) 371
Kompulsywne zachowania seksualne (CSBD) – Standard
ICD-11 372
Piśmiennictwo 373
19. Zaburzenia wzwodu prącia Dariusz Kałka 375
Definicja i klasyfikacja zaburzeń erekcji 377
Epidemiologia 378
Przyczyny 379
Diagnostyka 382
Leczenie 386
Inhibitory PDE5 386
Terapia iniekcyjna 389
Aparat próżniowy 391
Fala uderzeniowa o niskiej energii 392
Iniekcje osocza bogatopłytkowego 395
Trening mięśni dna miednicy 397
Piśmiennictwo 400
20. Zaburzenia wytrysku Sławomir Jakima, Maciej Matuszczyk, Barbara Darewicz 403
Wprowadzenie 403
Fizjologia wytrysku 404
Zaburzenia wytrysku 405
Wytrysk przedwczesny 406
Definicje 406
Klasyfikacje 407
Postacie 409
Epidemiologia 411
Etiopatogeneza 411
Diagnostyka wytrysku przedwczesnego 416
Leczenie 420
Metody eksperymentalne 424
Badania nad nowymi terapiami 425
Podsumowanie postępowania u mężczyzn z PE 426
Wytrysk wsteczny 426
Definicja i patofizjologia 426
Epidemiologia 428
Etiologia 428
Diagnostyka 429
Leczenie 431
Piśmiennictwo 434
21. Zaburzenia orgazmu u mężczyzn Sławomir Jakima 437
Mechanizmy męskiego orgazmu 437
Orgazm wielokrotny 439
Znaczenie orgazmu i wytrysku w relacjach partnerskich 440
Zaburzenia orgazmu 441
Brak orgazmu (anorgazmia) 441
Opóźniony wytrysk i zahamowanie wytrysku 444
Bolesny orgazm/wytrysk 451
Zespół choroby postorgazmicznej 455
Piśmiennictwo 457
22. Postępowanie u osób z niezgodnością płci Jolanta Słowikowska-Hilczer 459
Nazewnictwo 459
Diagnostyka 460
Rozpoznanie niezgodności płci 461
Diagnostyka przed rozpoczęciem terapii hormonalnej 461
Postępowanie terapeutyczne 462
Terapia hormonalna afirmująca płeć 462
Terapia chirurgiczna 471
Terapia psychologiczna 473
Prawna zmiana płci 473
Piśmiennictwo 474
23. Powiększenie sutków u mężczyzn Ireneusz M. Salata 475
Piśmiennictwo 481
Wykaz skrótów 483
Skorowidz 497