Opieka pielęgniarska na oddziałach psychiatrii sądowej

Problematyka zaburzeń zdrowia psychicznego nie ogranicza się do postawienia rozpoznania i zalecenia farmakoterapii. Proces leczenia pacjentów przebywających na oddziałach psychiatrii sądowej jest złożony i angażuje specjalistów z wielu obszarów – psychiatrii, psychologii, psychoterapii, terapii zajęciowej, pielęgniarstwa, psychodietetyki itp. Coraz większe znaczenie zyskują zatem działania mające na celu wszechstronne wspieranie pacjentów, w tym również edukacja zdrowotna. W publikacji przedstawiono autorski program edukacji, opracowany przez redaktora naukowego dr Joannę Fojcik. Program to zestaw 40 zagadnień niezbędnych do przeprowadzenia wykładów edukacyjnych przez personel pielęgniarski z zakresu szeroko pojętej edukacji zdrowotnej, przygotowany na potrzeby pacjentów oddziałów psychiatrii sądowej. Przedstawione zagadnienia edukacyjne są gotowym narzędziem do ich praktycznego wykorzystania w ramach oddziaływań edukacyjnych z pacjentami. W takim kontekście edukacja zdrowotna nabiera wyjątkowego znaczenia. Uczy, jak rozpoznawać objawy nawrotu choroby, jak dbać o siebie, jak utrzymać dobrą kondycję fizyczną i psychiczną, a przede wszystkim – jak przygotować się do życia na wolności zgodnie z obowiązującymi normami społecznymi i przepisami prawa. Program ten powinien stanowić standard pielęgniarskiej opieki terapeutycznej, będzie również cennym narzędziem dla terapeutów, lekarzy, psychologów – wszystkich, którzy uczestniczą w procesie leczenia i resocjalizacji. „Książka Opieka pielęgniarska na oddziałach psychiatrii sądowej to wyjątkowo cenne opracowanie, które w sposób wyważony i rzetelny ukazuje złożoność pracy pielęgniarki w obszarze psychiatrii sądowej. Autorzy – doświadczeni praktycy i naukowcy – łączą w niej wiedzę z zakresu psychiatrii, psychologii, pielęgniarstwa i prawa, tworząc spójny przewodnik po współczesnej opiece terapeutycznej. Publikacja wyróżnia się wysoką wartością merytoryczną, a zarazem humanistycznym podejściem do pacjenta, ukazując, że edukacja zdrowotna to nie tylko element terapii, lecz także wyraz szacunku i wiary w możliwość zmiany”. Prof. dr hab. n. med. Piotr Gałecki

1 Pacjent na oddziale psychiatrii sądowej – Joanna Fojcik 1 1.1 Trudności w pracy z pacjentem internowanym 2 2 Specyfika pracy pielęgniarki na oddziale psychiatrii sądowej – Joanna Fojcik 5 2.1 Edukacja zdrowotna jako niezbędny element rehabilitacji psychiatrycznej na oddziale psychiatrii sądowej 7 2.2 Rola i zadania pielęgniarki w edukacji zdrowotnej 8 3 Psychoedukacja na temat psychiatrycznie zdrowego trybu życia – Marek Krzystanek 11 3.1 Higiena psychiczna 12 3.2 Higiena snu 13 3.3 Regulacja emocji 13 3.4 Świadome zaspokajanie potrzeb 14 4 Program edukacji zdrowotnej dla pacjentów oddziałów psychiatrii sądowej – Joanna Fojcik 17 4.1 Moduł I: Edukacja w obszarze życia społecznego pacjenta 18 4.1.1 Normy społeczne, czyli prawidłowości życia w społeczeństwie – Agnieszka Koźmin-Burzyńska 18 4.1.2 Wartości w życiu człowieka – Inga Markiewicz 22 4.1.3 Znaczenie rodziny w życiu człowieka. Relacje w rodzinie – Joanna Fojcik 28 4.1.4 Moje słabe i mocne strony – autodiagnoza własnych umiejętności i ograniczeń – Agnieszka Borowska 31 4.1.5 Konflikty między ludźmi – jak postępować w sytuacji konfliktowej? Rozwiązywanie konfliktów. Negocjacje – Agnieszka Borowska 35 4.1.6 Osiąganie celów życiowych – przyszłość w moich rękach – Agnieszka Koźmin-Burzyńska 38 4.1.7 Role społeczne w życiu człowieka – Agnieszka Borowska 42 4.1.8 Tolerancja i asertywność. Nauka w codziennym funkcjonowaniu – Agnieszka Koźmin-Burzyńska 44 4.2 Moduł II: Edukacja w obszarze zdrowia psychicznego I 48 4.2.1 Stres – jak sobie z nim radzić? Ćwiczenia relaksacyjne – Ewa Martyniak 48 4.2.2 Agresja i przemoc – definicje. Umiejętności alternatywne wobec agresji. Portret ofiary i sprawcy przemocy – Ewa Martyniak 52 4.2.3 Emocje – skąd się biorą i jak je traktować? – Ewa Martyniak 56 4.2.4 Schizofrenia – przyczyny, objawy i leczenie – Joanna Fojcik 60 4.2.5 Leki przeciwpsychotyczne – działanie i działania niepożądane. Sposoby radzenia sobie z działaniami niepożądanymi leku – Joanna Fojcik 65 4.2.6 Rehabilitacja psychiatryczna – cele i metody – Joanna Fojcik 68 4.2.7 Zaburzenia snu w chorobach psychicznych. Higiena snu – Agnieszka Koźmin-Burzyńska 74 4.2.8 Środowiskowe systemy wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi – Agnieszka Koźmin-Burzyńska 77 4.3 Moduł III: Edukacja w obszarze zdrowia psychicznego II 82 4.3.1 Udział pacjenta we własnym leczeniu farmakologicznym – Sylwia Mrozowicz 82 4.3.2 Jak dbać o kondycję zdrowia psychicznego? Ćwiczenia pamięciowe i relaksacja – Michał Górski 86 4.3.3 Metody twórczej rehabilitacji – nowoczesne spojrzenie na terapię osób z zaburzeniami psychicznymi – Michał Górski 93 4.3.4 Właściwa komunikacja międzyludzka – Michał Górski 100 4.3.5 Alkohol i jego wpływ na zdrowie psychiczne – Iwona Pawiluniec 106 4.3.6 Nikotynizm – potrzeba czy przymus? Skutki zdrowotne – Iwona Pawiluniec 111 4.3.7 Aktywne życie prywatne i zawodowe warunkiem zdrowia psychicznego – Sylwia Mrozowicz 114 4.3.8 Praca jako wartość w życiu człowieka – Iwona Pawiluniec 120 4.4 Moduł IV: Edukacja w obszarze zdrowego stylu życia 123 4.4.1 Znaczenie wysiłku fizycznego dla zachowania zdrowia – Katarzyna Szykowna 123 4.4.2 Zdrowe odżywianie i zdrowa dieta. Piramida zdrowego żywienia – Katarzyna Szykowna 127 4.4.3 Uzależnienia (alkohol, wyroby tytoniowe, dopalacze, narkotyki) – charakterystyka uzależnień, profilaktyka i leczenie – Daniel Szawarnoga 133 4.4.4 Higiena ciała – nawyki i znaczenie wyglądu człowieka – Daniel Szawarnoga 138 4.4.5 Nadwaga i otyłość – przeciwdziałanie, błędy dietetyczne i zagrożenia zdrowotne – Joanna Fojcik 140 4.4.6 Samokontrola zdrowia – badania profilaktyczne i wczesna diagnostyka chorób – Daniel Szawarnoga 144 4.4.7 Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach – Joanna Fojcik 147 4.4.8 Szacunek, optymizm, odpowiedzialność – pożądane cechy charakteru – Katarzyna Szykowna 152 4.5 Moduł V: Edukacja w obszarze funkcjonowania pacjenta na oddziale psychiatrii sądowej 156 4.5.1 Detencja sądowa orzekana w ramach środka zabezpieczającego. Regulacje prawne – Inga Markiewicz 156 4.5.2 Szaleństwo i obłąkanie – rys historyczny chorób psychicznych – Maria Kuca-Mulak 162 4.5.3 Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego – podstawowe informacje – Maria Kuca-Mulak 167 4.5.4 Prawa pacjenta w szpitalu psychiatrycznym – Jan Ciechorski 172 4.5.5 Przymus bezpośredni – wskazania i podstawa prawna – Maria Kuca-Mulak 177 4.5.6 Przepustki w ramach detencji sądowej – wskazania, warunki udzielania przepustek i podstawa prawna – Jan Ciechorski 182 4.5.7 Prawa i obowiązki pacjenta oddziału psychiatrii sądowej – Jan Ciechorski 186 4.5.8. Rola zespołu terapeutycznego na oddziale psychiatrii sądowej – Katarzyna Szykowna 191