Cięcie! Operacja bariatryczna. Szczery i prosty przewodnik dla pacjentów i ich bliskich. Tom 1. Przygotowanie do operacji bariatrycznej

„Weź się w garść”, „Jedz mniej, ruszaj się więcej”, „To tylko kwestia silnej woli...” Słyszeliście to? Ja też. Takie komentarze słyszy codziennie większość osób z nadwagą i otyłością. Ale czy to naprawdę takie proste? Często słyszymy twierdzenie, że otyłość zależy wyłącznie od woli pacjenta. To absolutnie nieprawda. A jednak ten mit wciąż pokutuje w Polsce. Jeśli nie rozprawimy się z nim raz a dobrze, to nigdy nie zaczniemy leczyć otyłości w rozsądny i skuteczny sposób. Ze wstępu Otyłość, wbrew fałszywym opiniom, to nie defekt estetyczny, tylko poważna choroba przewlekła, która prowadzi do wielu powikłań zdrowotnych. Michał Bonarowski, dziennikarz, który sam w toku leczenia zdecydował się na operację bariatryczną, przygotował kompendium wiedzy na temat tej i innych metod leczenia choroby otyłościowej. Zgromadził wiedzę i doświadczenia zarówno specjalistów, jak i pacjentów oraz ich bliskich. Publikacja Michała Bonarowskiego stanowi cenny głos pacjenta opisującego leczenie chirurgiczne otyłości z perspektywy osoby chorującej na otyłość. PTLO z uznaniem odnosi się do inicjatyw wspierających edukację pacjentów i zwracających uwagę na to, że operacja bariatryczna jest jednym z elementów kompleksowego leczenia otyłości. Książka niewątpliwie będzie wartościowym wsparciem dla osób przygotowujących się do leczenia oraz ich bliskich, pomagając lepiej zrozumieć doświadczenia pacjenta na różnych etapach tej drogi. Każda publikacja o charakterze poradnikowym stanowi wsparcie edukacyjne, nie zastępując indywidualnej konsultacji medycznej ani zaleceń zespołu prowadzącego leczenie. PTLO wyraża uznanie dla inicjatywy edukacyjnej i pacjenckiej związanej z tematyką leczenia otyłości. Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości Jest to nie tylko przewodnik, ale przystępna opowieść o drodze, jaką przechodzi pacjent – od zrozumienia czym naprawdę jest otyłość, przez podjęcie decyzji o skutecznym jej leczeniu, aż po odzyskanie zdrowia i jakości życia. Autor z empatią, odwołując się do własnych doświadczeń, ale i naukową precyzją, obala mity, które przez lata utrudniały leczenie otyłości, pokazując, że nie jest to kwestia „słabej woli” czy „braku dyscypliny”, lecz przewlekła choroba wymagająca kompleksowego podejścia. Autor w przystępny sposób prowadzi czytelnika przez wszystkie etapy leczenia otyłości, tłumacząc nie tylko medyczne aspekty choroby, ale również jej psychologiczne i społeczne uwarunkowania. Wyjaśnia, dlaczego otyłość jest chorobą przewlekłą, dlaczego nie wystarczy „mniej jeść i więcej się ruszać”, oraz jak ogromną rolę w leczeniu odgrywa czas, systematyczność i wsparcie specjalistów. Książka łączy elementy popularyzacji wiedzy z praktycznym poradnictwem, dzięki czemu może być cennym wsparciem zarówno dla osób zmagających się z otyłością, jak i dla ich bliskich, którzy chcą lepiej zrozumieć naturę tej choroby i proces leczenia. Z recenzji prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Dariusza Włodarka Po napisaniu tej książki zebrałem osiem, moim zdaniem, najważniejszych zasad, które – choć wydają się oczywiste – często są pomijane przez pacjentów i ich otoczenie, a czasem nawet przez lekarzy specjalistów. To właśnie ich zrozumienie i konsekwentne stosowanie stanowią fundament skutecznego leczenia otyłości, niezależnie od tego, czy jesteśmy dopiero na początku drogi, czy już po operacji bariatrycznej, a może w ogóle nie jesteśmy na bariatrycznej ścieżce. Każda z tych zasad to efekt moich doświadczeń, rozmów z pacjentami i specjalistami, a także własnych przemyśleń i błędów, z których wyciągałem wnioski. 1. Otyłość jest chorobą i trzeba ją leczyć 2. Leczeniem zajmują się lekarze i inni specjaliści 3. Zasada „Jedz mniej i więcej się ruszaj” nie ma zastosowania w leczeniu otyłości 4. „Przejście na dietę” nie jest równoznaczne z leczeniem otyłości 5. W leczeniu otyłości kluczowym elementem jest czas i systematyczność 6. Leczenie otyłości to wiele różnych działań, z których bardzo ważne są: wsparcie psychologiczne, dietetyczne, fizjoterapeutyczne i medyczne 7. Otyłość jest chorobą przewlekłą, z tendencją do nawrotów i – prawdopodobnie –będzie z nami przez całe życie 8. Operacja bariatryczna nie jest ani początkiem, ani końcem procesu leczenia otyłości Z tekstu Na szczególne uznanie zasługuje interdyscyplinarne podejście do tematu. Autor pokazuje, że skuteczne leczenie otyłości wymaga współpracy całego zespołu specjalistów: lekarzy, dietetyków, psychologów, fizjoterapeutów i pielęgniarek. Omawia standardy leczenia zgodne z najnowszymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, jak również Sekcji Chirurgii Metabolicznej i Bariatrycznej działającej w ramach Towarzystwa Chirurgów Polskich oraz przedstawia systemowe wyzwania i możliwości, jakie stwarza m.in. program KOS-BAR. Obszernie opisuje zagadnienia związane z chirurgią bariatryczną, jedną z najskuteczniejszych metod leczenia otyłości. Autor charakteryzuje różne metody operacyjne, zwracając uwagę zarówno na ich zalety jak i wady, etapy przygotowania do zabiegu, a także odnosi się do obaw pacjentów, którzy decydują się na leczenie chirurgiczne. Zamieszcza również konkretne wskazówki dotyczące przygotowania do leczenia bariatrycznego, zasady współpracy z zespołem terapeutycznym, a także omawia psychologiczne aspekty procesu zdrowienia. Czytelnik otrzymuje nie tylko konkretne informacje dotyczące całego procesu leczenia, ale także poczucie, że nie jest sam w swojej drodze – że otyłość można skutecznie leczyć, a bariatria to nie tylko operacja, lecz cały proces zdrowienia. Ogromnym atutem książki są również wywiady z wybitnymi specjalistami z różnych dziedzin medycyny i nauk o zdrowiu, którzy na co dzień pracują z osobami chorującymi na otyłość. Ich doświadczenie i refleksje stanowią nieocenione uzupełnienie treści, nadając książce wielowymiarowy charakter i potwierdzając, że skuteczna terapia osób chorych na otyłość wymaga współpracy całego zespołu – lekarzy, psychologów, dietetyków i fizjoterapeutów – oraz zrozumienia indywidualnej historii każdego pacjenta. Książka Michała Bonarowskiego jest publikacją napisaną z dużą empatią wobec osób chorujących na otyłość (…). To nie tylko źródło rzetelnych informacji, lecz także kompendium wsparcia, nadziei i motywacji. Publikacja pomaga zrozumieć, że otyłość to choroba, którą można skutecznie leczyć – krok po kroku, z pomocą specjalistów i z wiarą w możliwość zmiany. Z recenzji prof. dr hab. n. med. i n. o zdr. Dariusza Włodarka

Wstęp XI Podziękowania XXIII 1. Otyłość, czyli co? 1 1.1. Nasz świat sprzyja tyciu 3 1.2. Genetyczna ruletka i dlaczego niektórzy tyją łatwiej 4 1.3. Dlaczego nasze ciała „bronią się” przed redukcją masy 5 1.4. Jak rozwija się otyłość 6 2. Otyłość po polsku 9 2.1. Jak Polacy widzą otyłość? 12 2.2. Między współczuciem a pogardą 12 2.3. Polska obsesja wyglądu 13 2.4. Otyłość w mediach 15 3. Jak leczyć otyłość 19 3.1. Pokaż mi swój lajfstajl, a powiem ci, jak tyjesz 20 3.2. Tylko bez głodzenia! 21 3.3. Ruch = zdrowie 21 3.4. A co z lekami? 23 3.5. Balon i endoskopia 25 3.6. Bariatria 26 3.7. Co działa? 27 3.8. Przyszłość? 28 3.9. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości 29 3.9.1. Kompleksowe podejście do leczenia otyłości według PTLO 29 3.9.2. Kto powinien rozpocząć leczenie otyłości? 30 3.9.3. Ścieżka leczenia otyłości według PTLO 30 3.9.4. Interdyscyplinarny zespół w leczeniu otyłości 33 3.9.5. Cel leczenia? 33 3.10. Co to jest KOS-BAR 35 3.10.1. Jak skorzystać z programu KOS-BAR 40 3.10.2. Kryteria kwalifikacyjne i zakres świadczeń 41 3.10.3. Co dał pilotaż 42 3.10.4. Nie tylko KOS-BAR 42 4. Bariatria: dla kogo tak, dla kogo nie? 45 4.1. Kto może zostać zakwalifikowany do operacji bariatrycznej? 45 4.1.1. Kryteria kwalifikacji oparte na BMI 46 4.1.2. Choroby współistniejące jako wskazanie do operacji 46 4.1.3. A co z wiekiem? 47 4.1.4. Nie dla wszystkich bariatria 47 4.1.5. Jak wygląda kwalifikacja 49 5. Najprościej o chirurgii bariatrycznej 51 5.1. Rękawowa resekcja żołądka 52 5.1.1. Zalety i wady rękawowej resekcji żołądka 53 5.2. Bypass żołądkowy 54 5.2.1. Zalety i wady bypassu żołądkowego 55 5.3. Mini gastric bypass 56 5.3.1. Zalety i wady mini gastric bypass 56 5.4. Balon żołądkowy 57 5.4.1. Zalety i wady balonu żołądkowego 58 5.5. Endoskopowa gastroplastyka 58 5.5.1. Zalety i wady endoskopowej gastroplastyki 59 5.6. Zabiegi rewizyjne 60 6. Ścieżka pacjenta w Polsce 61 6.1. Pierwszy krok – lekarz POZ i diagnostyka podstawowa 61 6.2. Długie kolejki i fragmentaryczna opieka 63 6.3. Dietetyk – raczej nie na NFZ 64 6.4. Psycholog widmo 65 6.5. Farmakoterapia – skuteczna, ale niedostępna 66 6.6. Prywatne kliniki leczenia otyłości – alternatywa dla zamożnych 66 7. Przygotowanie do operacji bariatrycznej 69 7.1. Przygotowanie medyczne do operacji bariatrycznej 69 7.2. Kwalifikacja do operacji bariatrycznej 70 7.3. Przeciwwskazania do operacji bariatrycznej 71 7.4. Niezbędne badania przedoperacyjne 72 7.4.1. Badania laboratoryjne 72 7.4.2. Badania obrazowe, diagnostyczne i czynnościowe 73 7.4.3. Konsultacje specjalistyczne 74 7.5. Czas na „lekki lifting” 76 7.5.1. Leczenie chorób towarzyszących 76 7.5.2. Modyfikacja stylu życia 77 7.6. Przygotowanie do operacji w ostatnich dniach przed zabiegiem 78 7.6.1. Profilaktyka przeciwzakrzepowa 78 7.6.2. Badania przedoperacyjne 79 7.7. Przygotowanie dietetyczne 80 7.7.1. Redukcja masy ciała przed operacją bariatryczną 80 7.8. Opieka dietetyczna przed operacją bariatryczną 83 7.8.1. Ocena stanu odżywienia 83 7.8.2. Edukacja żywieniowa 84 7.8.3. Jak przygotować się do konsultacji z dietetykiem bariatrycznym? 84 7.8.4. Odpowiednie nawodnienie 85 7.8.5. Suplementacja 87 7.8.6. Radzenie sobie z głodem i zachciankami 88 7.8.7. Dieta przedoperacyjna 90 7.8.8. Przygotowanie jelitowe 90 7.8.9. Przygotowanie psychologiczne do operacji bariatrycznej 91 7.9. Ocena psychologiczna przed operacją 92 7.9.1. Dlaczego ocena psychologiczna jest tak ważna? 93 7.9.2. Co dokładnie sprawdza psycholog? 93 7.9.3. Co daje nam ta ocena? 94 7.9.4. Czy można się „nie zakwalifikować”? 94 7.9.5. Przeciwwskazania psychologiczne do operacji bariatrycznej 95 7.9.6. Konkretne przygotowania psychologiczne 98 7.10. Fizjoterapia przed operacją bariatryczną 101 7.10.1. Jak przygotować się do konsultacji z fizjoterapeutą bariatrycznym? 102 8. Korzyści i ryzyka operacji bariatrycznych 105 8.1. Korzyści wynikające z operacji bariatrycznych 106 8.1.1. Zmniejszenie masy ciała 106 8.1.2. Poprawa lub remisja chorób towarzyszących 107 8.1.3. Poprawa jakości życia 109 8.1.4. Wydłużenie życia 110 8.2. Potencjalne rodzaje ryzyka i powikłania 111 8.2.1. Ryzyko okołooperacyjne 111 8.2.2. Powikłania długoterminowe 112 8.2.3. Bilans korzyści i ryzyka 114 9. Obawy przed operacją bariatryczną 117 9.1. Strach przed znieczuleniem i zabiegiem chirurgicznym 117 9.2. Lęk przed powikłaniami i śmiercią 118 9.3. Obawa przed bólem pooperacyjnym 119 9.4. Obawy związane z efektami operacji 119 9.4.1. Strach przed niewystarczającą redukcją masy ciała 119 9.4.2. Nawrót choroby otyłościowej – ponowny przyrost masy ciała 120 9.4.3. Lęk przed powikłaniami żywieniowymi i niedoborami 121 9.5. Obawy związane ze zmianami w życiu codziennym 121 9.5.1. Strach przed zmianą nawyków żywieniowych 121 9.5.2. Obawa przed zmianami w relacjach społecznych 122 9.5.3. Lęk przed zmianami w obrazie ciała 122 9.6. Obawy finansowe i zawodowe 123 9.6.1. Strach przed kosztami operacji i opieki pooperacyjnej 123 9.6.2. Obawa przed wpływem na karierę zawodową 123 10. Zespół interdyscyplinarny w leczeniu otyłości 125 10.1. Podstawowy skład zespołu bariatrycznego 127 10.2. Role i zadania poszczególnych członków zespołu 128 10.2.1. Koordynator opieki bariatrycznej 128 10.2.2. Chirurg bariatryczny 128 10.2.3. Dietetyk 129 10.2.4. Psycholog lub psychiatra 129 10.2.5. Fizjoterapeuta 130 10.2.6. Internista lub lekarz rodzinny 131 10.3. Standardy dotyczące składu zespołu bariatrycznego 131 10.4. Jak przygotować się do współpracy z zespołem bariatrycznym? 132 11. Rozmowy nie tylko o bariatrii – przed operacją 135 11.1. „Niech się pan ogarnie”. Dlaczego to zdanie szkodzi? 140 11.2. Otyłość w Polsce: dlaczego nie uratujemy wszystkich 151 11.3. Samoświadomość i wsparcie rodziny to fundamenty leczenia bariatrycznego 161 11.4. Współodpowiedzialność zamiast winy lepsza niż kultura diet 168 11.5. Od kanapy do aktywności. Jak uruchamia się pacjentów bariatrycznych 177 11.6. Bariatria w praktyce: zespół, indywidualizacja, motywacja 184 11.7. Znamy diety, ale nie rozumiemy podstaw 195 11.8. Jak stworzyć drużynę dla pacjenta bariatrycznego 206 11.9. Co robi psycholog w leczeniu bariatrycznym 212 11.10. Jak świadomie przejść przez leczenie bariatryczne 220 Podsumowanie tomu 1 227 Bibliografia 229 O Autorze 251