Kwalifikowana pierwsza pomoc

1. Państwowe Ratownictwo Medyczne i jednostki współpracujące 1 1.1. Organizacja systemu ratownictwa medycznego i rola kwalifikowanej pierwszej pomocy – Andrzej Kopta, Małgorzata Sulej-Niemiec 1 Państwowe Ratownictwo Medyczne w Polsce 1 Rola kwalifikowanej pierwszej pomocy 5 1.2. Współpraca z zespołami ratownictwa medycznego – Andrzej Kopta 10 1.3. Współpraca z lotniczym zespołem ratownictwa medycznego – Bartłomiej Florczak, Marcin Podgórski, Agata Pawlak 16 Wzywanie Lotniczego Zespołu Ratownictwa Medycznego 18 Realizacja lotów Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego 19 Wybór miejsca lądowania – zabezpieczenie strefy lądowania 21 Lądowanie – przyjęcie śmigłowca 28 Dalsze etapy współpracy 30 2. Zarys anatomii i fizjologii dla ratowników 33 2.1. Anatomia człowieka w praktyce ratownika – Alicja Forma, Wojciech Dzikowski, Jacek Baj 33 Wprowadzenie do anatomii praktycznej 33 Anatomia powierzchniowa i orientacja anatomiczna 34 Układ kostno-stawowy 40 Układ mięśniowy 44 Układ sercowo-naczyniowy 45 Układ oddechowy 51 Układ nerwowy 53 Układ pokarmowy 57 Skóra 59 Układ moczowo-płciowy 60 2.2. Zarys fizjologii dla ratowników kwalifikowanej pierwszej pomocy – Justyna Wójcik, Joanna Szczechowicz, Aleksandra Zielińska 62 Układ krążenia 62 Układ oddechowy 66 Układ nerwowy 71 Fizjologia wybranych gruczołów dokrewnych i rola hormonów 73 Podsumowanie 75 3. Sekwencja działań ratowniczych w kwalifikowanej pierwszej pomocy – Andrzej Kopta 77 3.1. Ocena miejsca zdarzenia (scen size-up) 79 Wdrożenie standardowych środków ostrożności 79 Identyfikacja zagrożeń – bezpieczeństwo miejsca zdarzenia 80 Ocena całkowitej liczby osób poszkodowanych 84 Zapewnienie niezbędnych sił i środków 84 Mechanizm urazu/zdarzenia 84 3.2. Ocena wstępna 91 Wrażenie ogólne 92 Ocena stanu świadomości 92 Ocena poszkodowanego zgodnie ze schematem CABCD 94 Wywiad SAMPLE 106 3.3. Techniki zaopatrywania dróg oddechowych oraz tlenoterapia 109 Metody przyrządowego udrażniania dróg oddechowych stosowane w kwalifikowanej pierwszej pomocy 109 Wybrane przyrządy do tlenoterapii biernej 114 Pulsoksymetria 121 Kapnometria 123 Alternatywne metody przyrządowego udrażniania dróg oddechowych w kwalifikowanej pierwszej pomocy 124 Rurki nosowo-gardłowe 125 3.4. Szybkie badanie urazowe i badanie miejscowe 135 Uraz, mechanizm urazu, obrażenia ciała 135 Ocena głowy i szyi 140 Ocena klatki piersiowej 142 Ocena brzucha 144 Ocena miednicy 145 Ocena kończyn 146 Ocena pleców i kręgosłupa 149 Badanie miejscowe a szybkie badanie urazowe 150 3.5. Ocena nieurazowego, nagłego zagrożenia zdrowotnego 152 4. Kwalifikowana pierwsza pomoc w urazach 157 4.1. Wybrane urazy i obrażenia ciała – Andrzej Kopta, Sylweriusz Kosiński 157 Urazy i obrażenia głowy 158 Urazy i obrażenia szyi oraz kręgosłupa 167 Urazy i obrażenia klatki piersiowej 174 Urazy i obrażenia brzucha 181 Urazy i obrażenia miednicy 184 Amputacja urazowa 190 Obrażenia ciała powodowane wbiciem ciała obcego 192 4.2. Tamowanie krwotoków zewnętrznych i opatrywanie ran – Bartosz Wróbel 197 Masywny krwotok – zapobieganie 197 Pakowanie ran 208 Zabezpieczenie ran klatki piersiowej 218 Podsumowanie 222 Aplikacja opaski uciskowej SAM Extremity Tourniquet (SAM-XT) 229 Aplikacja opaski uciskowej SOF Tactical Tourniquet – Wide (SOFTT-W) 230 4.3. Unieruchamianie złamań kości oraz zwichnięć – Eryk Madej 233 Rodzaje złamań 233 Zwichnięcia stawów 236 Skręcenia 237 Ocena obrażeń 237 Zasady unieruchomienia kończyn 239 Umiejscowienie obrażeń 241 5. Kwalifikowana pierwsza pomoc w wybranych stanach nagłego zagrożenia życia 247 5.1. Wstrząs. Rozpoznanie i postępowanie w ramach KPP – Jakub Mierzejewski 247 Ocena poszkodowanego 252 Postępowanie we wstrząsie 254 5.2. Nagłe zatrzymanie krążenia – resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) – Łukasz Kręglicki 255 Przyczyny NZK 255 Postępowanie w NZK u osoby dorosłej 256 5.3. Anafilaksja – Jakub Zachaj 270 Objawy 271 Postępowanie 274 Podsumowanie 278 5.4. Omdlenie – Jakub Zachaj 281 5.5. Udar mózgu – Jakub Zachaj 287 5.6. Zadławienie – niedrożność dróg oddechowych spowodowana ciałem obcym – Jakub Zachaj 293 Technika zabiegów 296 5.7. Hipoglikemia – Jakub Mierzejewski 301 Przyczyny hipoglikemii 301 Objawy hipoglikemii 302 Pomiar glikemii 302 Ciągły pomiar stężenia glukozy (CGM – continuous glucose monitoring) 304 Postępowanie w hipoglikemii 304 5.8. Napad drgawek – Jakub Mierzejewski 307 Postępowanie w trakcie napadu drgawkowego 308 Postępowanie po napadzie drgawkowym 309 Wsparcie psychiczne 310 Podsumowanie 310 6. Kwalifikowana pierwsza pomoc w zagrożeniach środowiskowych 313 6.1. Postępowanie w przypadku hipotermii i odmrożeń – Sylweriusz Kosiński 313 Wstęp 313 Przyczyny hipotermii 314 Obraz kliniczny i rozpoznanie 315 Postępowanie 316 Odmrożenie 319 6.2. Podtopienie, utonięcie i wypadki na wodzie – Adam Ubych 324 Definicja i statystyka utonięć 324 Patofizjologia tonięcia 324 Utonięcie w wodzie słonej albo słodkiej 325 Temperatura wody 326 Rokowanie 327 Postępowanie ratunkowe 327 6.3. Udar cieplny i choroba z przegrzania – Sylweriusz Kosiński, Maciej Grzela 331 Definicja i klasyfikacja 331 Aspekty fizyczne i fizjologiczne choroby z przegrzania 333 Obraz kliniczny choroby z przegrzania i udaru cieplnego 334 Czynności ratownicze w przypadku choroby z przegrzania 337 6.4. Oparzenia termiczne i chemiczne – Oskar Fogiel, Małgorzata Rak 340 Powstawanie oparzenia 341 Podział oparzeń 342 Specyficzne sytuacje 345 Ocena powierzchni oparzenia 348 Oparzenia chemiczne 349 Postępowanie 350 Podsumowanie 352 6.5. Porażenia prądem i piorunem – Sylweriusz Kosiński, Maciej Grzela 356 Aspekty fizyczne i fizjologiczne porażenia prądem 357 Skutki porażenia prądem 361 Porażenie piorunem 363 Czynności ratownicze w przypadku porażenia prądem 364 Odmienności w czynnościach ratowniczych w przypadku porażenia piorunem 365 6.6. Postępowanie w najczęstszych zatruciach – Małgorzata Rak, Oskar Fogiel 367 Zatrucie tlenkiem węgla 369 Narażenie toksykologiczne w przypadku pożarów 372 Zatrucie fosforowodorem 376 Pokąsanie przez jadowite zwierzęta 377 Środki psychoaktywne 380 Zatrucie lekami 386 6.7. Wypadek nurkowy – Kamil Woźniak, Jakub Mierzejewski 389 Podstawy fizyki nurkowej, czyli co dzieje się w ludzkim organizmie w czasie nurkowania 390 Wypadki związane z urazami ciśnieniowymi podczas nurkowania 392 Toksyczne działanie gazów 394 Pomoc nieprzytomnemu nurkowi na powierzchni wody 395 Technika zdejmowania sprzętu nurkowego 398 Postępowanie z poszkodowanym na brzegu 399 7. Wybrane aspekty kwalifikowanej pierwszej pomocy 403 7.1. Metody przemieszczania i ewakuacji poszkodowanego w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego – Eryk Madej 403 Planowanie działań i ocena miejsca zdarzenia 404 Natychmiastowa ewakuacja i szybkie wydobycie 404 Ewakuacja poszkodowanych z pojazdów 405 Techniki natychmiastowej ewakuacji i szybkiego wydobycia z pojazdu 407 Techniki ręcznego przenoszenia poszkodowanego 419 Sprzęt do przemieszczania i ewakuacji poszkodowanych 423 Wybrane metody przemieszczania poszkodowanych na sprzęt do transportu i ewakuacji 425 Przemieszczanie i transport poszkodowanego w warunkach szczególnych 431 Improwizowane metody przemieszczania i transportu 432 7.2. Psychologiczne aspekty wsparcia poszkodowanych w kwalifikowanej pierwszej pomocy oraz problemy natury psychicznej poszkodowanych, świadków i ratowników – Paweł Rasmus 435 Psychologiczne aspekty wsparcia poszkodowanych 435 Psychologiczne wsparcie poszkodowanych 435 Rodzaje wsparcia 441 Podsumowanie 443 Problemy natury psychicznej poszkodowanych, świadków i ratowników 443 7.3. Dziecko w kwalifikowanej pierwszej pomocy – Bartłomiej Czyż 448 Charakterystyka organizmu dziecka 449 7.4. Kobieta w ciąży w kwalifikowanej pierwszej pomocy – Bartłomiej Czyż 471 Charakterystyka ciąży 472 Anatomia i fizjologia kobiet w ciąży 472 Specyfika postępowania w wybranych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego u kobiet w ciąży 475 7.5. Farmakoterapia w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy – Jarosław Woroń 479 7.6. Postępowanie po ekspozycji na zakażenie wirusowe, przenoszone drogą kropelkową oraz krwi, w praktyce ratownika – Andrzej Kopta 486 8. Szczególne okoliczności udzielenia kwalifikowanej pierwszej pomocy 491 8.1. Zdarzenia mnogie i masowe – Andrzej Kopta 491 Segregacja medyczna 494 Przeprowadzanie segregacji 499 Problemy i sytuacje szczególne w segregacji 503 Zarys taktyki działań ratownictwa medycznego w zdarzeniach mnogich i masowych 504 Etapy działań ratowniczych 506 8.2. Kwalifikowana pierwsza pomoc w zdarzeniach CBRNE – zarys problematyki – Karol Łyziński 511 Zagrożenia CBRNE i HAZMAT 511 Taktyka działań ratowniczych 514 Środki ochrony indywidualnej 515 Substancje niebezpiecznie – działanie na organizm ludzki 520 Segregacja 521 Dekontaminacja 521 8.3. Postępowanie ratownicze w sytuacjach zagrożenia taktycznego – Michał Kurdziel 533 8.4. Działania ratownicze w trakcie szczególnych interwencji policji – Michał Kurdziel 551 Procedury postępowania w przypadku użycia/wykorzystania środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej przez policjantów 551 Podejmowanie interwencji wobec osób wykazujących objawy agresji i autoagresji, będących pod wpływem środków odurzających lub wykazujących objawy zaburzeń psychicznych 552 8.5. Podstawy ratownictwa taktycznego nie tylko dla ratowników – Rafał Mirys 558 Medycyna a taktyka 562 Podsumowanie 570 8.6. Wybrane techniki i kwalifikowana pierwsza pomoc w ratownictwie wodnym – Jerzy Kiszka 572 Udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy przez ratowników wodnych 572 Ratownictwo wodne na wodach szybko płynących 582 9. Aspekty organizacyjne kwalifikowanej pierwszej pomocy 585 9.1. Kwalifikowana pierwsza pomoc w wybranych systemach ratownictwa na świecie – Damian Pora, Kacper Sumera, Andrzej Kopta 585 Kwalifikowana pierwsza pomoc w procedurach straży pożarnej stanu Viktoria 586 Kwalifikowana pierwsza pomoc w Norwegii 590 Kwalifikowana pierwsza pomoc w Wielkiej Brytanii 597 9.2. Kwalifikowana pierwsza pomoc w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – Anita Podlasin 603 Szkolenie medyczne żołnierzy SZ RP 603 Szkolenie w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy 611 Medyczne wyposażenie indywidualne żołnierza oraz zestawy ratownictwa medycznego 616 Wyzwania dla wojskowego ratownictwa medycznego wobec nowych zagrożeń 625 9.3. Organizacja pierwszej pomocy oraz kwalifikowanej pierwszej pomocy w Policji – Michał Kurdziel 627 Przygotowanie policjantów do udzielania pierwszej pomocy/kwalifikowanej pierwszej pomocy 627 Udzielanie pomocy poszkodowanym, jako istotny element interwencji policyjnej 631 9.4. Organizacja kwalifikowanej pierwszej pomocy w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym – Małgorzata Sulej-Niemiec, Andrzej Kopta 640 9.5. Organizacja kwalifikowanej pierwszej pomocy w ratownictwie górskim na przykładzie TOPR – Łukasz Migiel 646 Ewakuacja i transport 648 Podawanie leków 650 Prowadzenie resuscytacji 650 Segregacja medyczna 651 Niepodejmowanie resuscytacji krążeniowo-oddechowej 652 9.6. Organizacja kwalifikowanej pierwszej pomocy w ratownictwie wodnym 654 Ratownictwo wodne w Polsce – Jerzy Kiszka 654 Zarys organizacji ratownictwa wodnego na przykładzie Bieszczadzkiego Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego – Jerzy Kiszka 659 Organizacja kwalifikowanej pierwszej pomocy w Wodnym Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym na przykładzie Sopockiego WOPR – Marcin Dzięgielewski 660 9.7. Kwalifikowana pierwsza pomoc w trakcie imprez masowych i w pomocy humanitarno-medycznej – Ariel Szczotok 671 Zabezpieczenie indywidualne 673 Pomoc humanitarno-medyczna 674 9.8. Sprzęt stosowany w ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy – Daryna Slesarenko, Natalia Pająk, Maja Paluch 676 Środki ochrony osobistej 677 Drożność dróg oddechowych 677 Tlenoterapia 678 Wybrane materiały opatrunkowe 680 Inne przyrządy medyczne 682 Unieruchomienie i transport 683 10. Aspekty prawne kwalifikowanej pierwszej pomocy – Małgorzata Bujnowska 687 Podstawy prawne kwalifikowanej pierwszej pomocy 687 Pojęcie i znaczenie kwalifikowanej pierwszej pomocy 688 Definicja kwalifikowanej pierwszej pomocy 689 Kwalifikowana pierwsza pomoc a pierwsza pomoc i medyczne czynności ratunkowe 691 Rola kwalifikowanej pierwszej pomocy w systemie ratownictwa w Polsce 693 Współpraca jednostek kwalifikowanej pierwszej pomocy z zespołami Państwowego Ratownictwa Medycznego 694 Udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy w świetle przepisów prawa 695 Kwalifikowana pierwsza pomoc w ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym – ujęcie normatywne 697 Akty wykonawcze dotyczące kwalifikowanej pierwszej pomocy 698 Inne ustawy regulujące obowiązek i zakres udzielania pomocy 700 Status prawny ratownika KPP (z odniesieniem do aktualnej ustawy o PRM) 704 Uprawnienia ratownika po kursie kwalifikowanej pierwszej pomocy 704 Sprzęt medyczny i środki dopuszczone do użycia w KPP 709 Granice uprawnień 710 Certyfikacja, recertyfikacja i utrata uprawnień 710 Kwalifikowana pierwsza pomoc w poszczególnych służbach i formacjach 712 Państwowa Straż Pożarna 714 Ochotnicza Straż Pożarna 715 Policja 717 Straż Graniczna 719 Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej 720 Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe oraz inne podmioty ratownictwa wodnego 723 Gorskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe oraz inne podmioty ratownictwa górskiego 725 Inne podmioty współpracujące z systemem PRM 727 Kwalifikowana pierwsza pomoc w zakładach pracy 728 Zakład Karny 729 Zakłady przemysłu ciężkiego i hutniczego 731 Kopalnie i zakłady górnicze 731 Zakłady chemiczne i petrochemiczne 732 Kwalifikowana pierwsza pomoc podczas imprez masowych 732 Kwalifikowana pierwsza pomoc w transporcie i infrastrukturze krytycznej 733 Dokumentowanie działań ratowniczych w ramach kwalifikowanej pierwszej pomocy 733 Karta udzielonej kwalifikowanej pierwszej pomocy 735 Karta kwalifikowanej pierwszej pomocy – znaczenie prawne 736 Przekazanie poszkodowanego i dokumentacji 737 Skorowidz 741