Publikacja Opieka farmaceutyczna w codziennej praktyce została przygotowana przez zespół wybitnych specjalistów pod redakcją prof. dr hab. Małgorzaty Kozłowskiej-Wojciechowskiej oraz dr hab. Magdaleny Makarewicz-Wujec. Monografia stanowi kompendium dla farmaceuty i ma wspomóc jego pracę w opiece farmaceutycznej nad pacjentem. Pokazuje jak komunikować się z pacjentem, który zmaga się z chorobami przewlekłymi. Przedstawia, w jaki sposób zadbać o pacjenta, w różnych stanach fizjologicznych. Wskazuje, jak ważna jest rola farmaceuty w edukacji zdrowotnej oraz profilaktycznej pacjentów. Ponadto zawiera cenne wskazówki dotyczące aspektów praktycznych, np. dokumentacji, problemów lekowych, praw pacjenta, przestrzegania zaleceń terapeutycznych czy zgłaszania działań niepożądanych. Istotny jest także rozdział dotyczący prowadzenia opieki, w którym zaprezentowano modele wywiadu i konsultacji farmaceutycznej, plan indywidualnej opieki farmaceutycznej oraz przegląd lekowy. Całość dopełnia opis opieki farmaceutycznej w czasie pandemii. Kompleksowe ujęcie tematu oraz cenne wskazówki sprawiają, że publikacja jest skierowana do farmaceutów, którzy w swojej pracy dbają o poprawę jakości życia pacjentów.
1. Opieka farmaceutyczna w praktyce 1
1.1. Opieka farmaceutyczna jako świadczenie zdrowotne – Agnieszka ZIMMERMANN 1
1.2. Prawa pacjenta objętego opieką farmaceutyczną – Agnieszka ZIMMERMANN 4
1.3. Dokumentowanie opieki farmaceutycznej – Agnieszka SKOWRON, Justyna DYMEK 9
1.3.1. Definicja i cele dokumentowania opieki farmaceutycznej 10
1.3.2. Dane demograficzne i dane o stanie zdrowia pacjenta 10
1.3.3. Dokumentacja działań z zakresu opieki farmaceutycznej 16
1.4. Nauczanie opieki farmaceutycznej – Małgorzata SZNITOWSKA 19
1.5. Problemy lekowe – Edyta CZEPIELEWSKA 31
1.5.1. Definicja i rodzaje problemów lekowych 31
1.5.2. Rozwiązywanie problemów lekowych 31
1.6. Przestrzeganie zaleceń terapeutycznych – Anna M. DWORAKOWSKA 39
1.7. Zgłaszanie niepożądanych działań leków – Agata MACIEJCZYK 44
1.7.1. Trochę historii 45
1.7.2. Dlaczego zgłaszanie ndl jest konieczne? 45
1.7.3. Zgłaszanie ndl powinność czy obowiązek prawny? 46
1.7.4. Podstawowe definicje 47
1.7.5. Co i jak zgłaszać? 48
1.7.6. Co to jest minimum informacji? 49
1.7.7. Zgłoszenia przekazywane przez pacjentów 50
1.7.8. Co się dzieje dalej ze zgłoszeniami? 51
1.7.9. Ocena związku przyczynowo-skutkowego między lekiem a reakcją 51
1.7.10. Jak wykorzystywane są dane ze zgłaszania ndl? 52
2. Podstawy prowadzenia opieki farmaceutycznej 55
2.1. Komunikacja farmaceuty z pacjentem – Małgorzata GUZOWSKA 55
2.1.1. Przychodzi pacjent do farmaceuty 56
2.1.2. Zakłócenia komunikacji 59
2.1.3. Trochę technik – pytania 61
2.1.4. Podsumowanie: co sprzyja komunikacji? 62
2.2. Komunikacja między pracownikami ochrony zdrowia – Małgorzata GUZOWSKA 63
2.2.1. Tożsamość zawodowa farmaceutów 64
2.2.2. Komunikujmy się 64
2.2.3. Pozycje percepcyjne 67
2.2.4. Podsumowanie 68
2.3. Recepta kontynuowana – element opieki farmaceutycznej – Mariola DROZD, Bożena KAROLEWICZ 69
2.4. Modele prowadzenia wywiadu i konsultacji pacjenta – Anna M. DWORAKOWSKA 78
2.4.1. Model Calgary-Cambridge 78
2.4.2. Model Neighboura 80
2.4.3. Model BARD 80
2.4.4. Konteksty konsultacji farmaceuty 81
2.5. Konsultacja farmaceutyczna – Bożena KAROLEWICZ, Mariola DROZD 82
2.5.1. Etapy konsultacji 85
2.6. Przegląd lekowy – Edyta CZEPIELEWSKA 99
2.6.1. Definicja, typy i cele przeglądu lekowego 99
2.6.2. Wybór pacjentów 101
2.6.3. Proces przeglądu lekowego 102
2.6.4. Dokumentacja przeglądu lekowego 104
2.7. Indywidualny plan opieki farmaceutycznej – Anna M. DWORAKOWSKA 105
2.7.1. Wywiad medyczny i społeczny 106
2.7.2. Przegląd lekowy 107
2.7.3. Konsultacja kontrolna 109
3. Profilaktyka i edukacja zdrowotna jako element opieki farmaceutycznej 113
3.1. Edukacja zdrowotna i promocja zdrowia – jak skutecznie prowadzić w aptece – Małgorzata KOZŁOWSKA-WOJCIECHOWSKA 113
3.2. Spersonalizowana profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego – Marek NARUSZEWICZ 119
3.2.1. Czynniki ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego 119
3.2.2. Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego w praktyce 128
3.2.3. Zespół metaboliczny jako zespół czynników ryzyka chorób układu krążenia i cukrzycy typu 2 130
3.2.4. Grupy docelowe profilaktyki i jej cele 131
3.2.5. Zalecenia dotyczące stylu życia 133
3.3. Styl życia: sposób żywienia i aktywność fizyczna jako podstawa profilaktyki wczesnej i pierwotnej chorób układu krążenia – Magdalena MAKAREWICZ-WUJEC 135
3.3.1. Dieta a choroby układu krążenia 136
3.3.2. Aktywność fizyczna a choroby układu krążenia 139
3.4. Badania diagnostyczne w aptece jako element profilaktyki pierwotnej i wtórnej – Magdalena MAKAREWICZ-WUJEC 143
3.4.1. Badania antropometryczne 143
3.4.2. Badania biochemiczne 145
3.4.3. Pomiary ciśnienia tętniczego i tętna 146
3.4.4. Pomiar saturacji i tętna z wykorzystaniem pulsoksymetru 147
3.5. Profilaktyka chorób nowotworowych – Anna M. BADOWSKA-KOZAKIEWICZ, Marta FUDALEJ, Michał P. BUDZIK, Andrzej DEPTAŁA 149
3.5.1. Rola profilaktyki w zwalczaniu chorób nowotworowych 149
3.5.2. Związek czynników kancerogennych z rozwojem chorób nowotworowych 150
3.5.3. Ogólne założenia i rodzaje badań przesiewowych w onkologii 152
3.6. Szczepienia w aptece – Justyna JURKOWSKA, Edyta CZEPIELEWSKA 158
3.6.1. Szczepionki przeciwko COVID-19 i grypie 160
3.6.2. Odpowiedź komórkowa 161
3.6.3. Promocja szczepień 162
3.6.4. Postępowanie w czasie kwalifikacji do szczepienia przeciwko COVID-19 i grypie 163
3.6.5. Postępowanie w czasie anafilaksji 167
3.6.6. Zasady wykonywania iniekcji 168
4. Opieka farmaceutyczna w różnych stanach fizjologicznych 173
4.1. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem pediatrycznym – Magdalena STOLARCZYK 173
4.1.1. Charakterystyka pacjenta pediatrycznego 173
4.1.2. Doradzanie w drobnych dolegliwościach 177
4.2. Opieka farmaceutyczna nad kobietą ciężarną – Magdalena STOLARCZYK 187
4.2.1. Farmakoterapia w ciąży 187
4.2.2. Doradzanie w dolegliwościach w okresie ciąży 196
4.2.3. Suplementacja w okresie ciąży 203
4.3. Opieka farmaceutyczna nad kobietą karmiącą piersią – Magdalena STOLARCZYK 207
4.3.1. Karmienie piersią – najważniejsze informacje 207
4.3.2. Farmakoterapia w okresie laktacji 211
4.3.3. Doradzanie w drobnych dolegliwościach w okresie laktacji 218
4.3.4. Suplementacja w okresie laktacji 224
4.3.5. Rozwiązywanie problemów laktacyjnych 225
4.4. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem w starszym wieku – Agnieszka MOSZCZYŃSKI, Edyta CZEPIELEWSKA 233
4.4.1. Charakterystyka pacjenta w starszym wieku 233
4.4.2. Specyfika wywiadu z pacjentem geriatrycznym 240
4.4.3. Najczęściej występujące problemy lekowe oraz leki potencjalnie niewłaściwe u osób starszych 242
5. Opieka farmaceutyczna w pandemii – Joanna OBERSKA, Anna M. DWORAKOWSKA 251
5.1. Profilaktyka infekcji COVID-19 256
5.1.1. Higiena rąk i maski na twarz 257
5.1.2. Dystansowanie społeczne 257
5.1.3. Testowanie i ustalanie kontaktów zakaźnych 258
5.1.4. Szczepienia ochronne 259
6. Opieka farmaceutyczna nad pacjentami z chorobami przewlekłymi 263
6.1. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem kardiologicznym – Krzysztof J. FILIPIAK 263
6.1.1. Wspomaganie w zakresie leczenia hipercholesterolemii 264
6.1.2. Wspomaganie w zakresie optymalnej terapii hipotensyjnej 267
6.1.3. Wspomaganie w zakresie świadomości MAFLD 268
6.1.4. Wspomaganie w zakresie walki z uzależnieniem od tytoniu 269
6.1.5. Wspomaganie w zakresie walki z otyłością 271
6.1.6. Wspomaganie w zakresie terapii przewlekłej choroby nerek 272
6.1.7. Wspomaganie w zakresie prawidłowej terapii chorób układu oddechowego 272
6.1.8. Wspomaganie w zakresie optymalnej terapii cukrzycy 273
6.1.9. Wspomaganie w zakresie terapii zaburzeń erekcji 273
6.1.10. Wspomaganie w zakresie świadomości obturacyjnego bezdechu sennego 277
6.1.11. Inne ważne elementy opieki farmaceutycznej w aptece – leki przeciwpłytkowe oraz przeciwkrzepliwe 278
6.2. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem diabetologicznym – Leszek CZUPRYNIAK, Elektra SZYMAŃSKA-GARBACZ 281
6.2.1. Charakterystyka pacjenta z cukrzycą typu 1 284
6.2.2. Charakterystyka pacjenta z cukrzycą typu 2 289
6.2.3. Najczęściej występujące problemy lekowe u osób z cukrzycą 292
6.2.4. Leki potencjalnie niewłaściwe stosowane u osób z cukrzycą 294
6.2.5. Podsumowanie 294
6.3. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem z chorobą nowotworową – Michał P. BUDZIK, Anna M. BADOWSKA-KOZAKIEWICZ, Andrzej DEPTAŁA 295
6.3.1. Charakterystyka pacjentów onkologicznych, w przypadku których farmaceuta może podjąć działanie, np. dobierając leki OTC czy suplementy diety 296
6.3.2. Najczęściej występujące problemy lekowe i leki potencjalnie niewłaściwie stosowane u pacjentów onkologicznych 299
6.3.3. Żywienie pacjenta onkologicznego 300
6.4. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem z osteoporozą – Jacek ŁUKASZKIEWICZ 302
6.4.1. Wprowadzenie 302
6.4.2. Istota osteoporozy 303
6.4.3. Skutki osteoporozy 304
6.4.4. Podstawy diagnostyki osteoporozy 304
6.4.5. Parametry określające nasilenie osteoporozy 306
6.4.6. Zasady leczenia osteoporozy 308
6.4.7. Rola farmaceuty w leczeniu osteoporozy 309
6.5. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem okulistycznym – Jacek P. SZAFLIK, Monika ŁAZICKA-GAŁECKA 311
6.5.1. Wstęp 311
6.5.2. Anatomia 311
6.5.3. Najczęstsze problemy okulistyczne w praktyce farmaceuty 313
6.5.4. Farmakoterapia chorób oczu 313
6.5.5. Praktyczne wskazówki podawania leków dospojówkowo 314
6.5.6. Czerwone oko 315
6.5.7. Najczęstsze przyczyny czerwonego oka w praktyce farmaceuty 317
6.5.8. Objawy alarmowe w czerwonym oku sugerujące potrzebę pilnej konsultacji u okulisty 324
6.5.9. Rola farmaceuty w leczeniu czerwonego oka 324
6.5.10. Najczęstsze przewlekłe choroby oczu w praktyce farmaceuty 325
6.5.11. Podsumowanie 332
6.6. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem pulmonologicznym – Agnieszka MOSZCZYŃSKI 334
6.6.1. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem z astmą 335
6.6.2. Wybrane zagadnienia do omówienia podczas przeglądu lekowego u pacjenta z astmą 337
6.6.3. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc 344
6.7. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem neurologicznym – Magdalena NIEDZIELKO, Dagmara MIROWSKA-GUZEL 349
6.7.1. Najczęściej występujące choroby neurologiczne – podstawowe informacje 349
6.7.2. Leki i suplementy diety potencjalnie niewłaściwie stosowane 352
6.7.3. Leki o potencjalnie niekorzystnym wpływie na OUN 353
6.7.4. Inne leki mogące powodować senność i zaburzać koordynację ruchową 353
6.7.5. Leki stosowane w neurologii, które mogą wpływać niekorzystnie na ciśnienie tętnicze 355
6.7.6. Wparcie pacjenta w stosowaniu się do zaleceń 356
6.7.7. Trudności z połykaniem 357
6.7.8. Trudności techniczne i związane z zapamiętywaniem 357
6.8. Opieka farmaceutyczna nad pacjentem gastrologicznym – Grażyna RYDZEWSKA 359
6.8.1. Zgaga 360
6.8.2. Ból brzucha 361
6.8.3. Wzdęcia 365
6.8.4. Zaparcia 366
6.8.5. Biegunka 367
Skorowidz 369
-14%