Monografia Nowoczesna diagnostyka alergicznego nieżytu nosa została przygotowana przez Zespół specjalistów pod kierunkiem prof. Bolesława Samolińskiego i dr hab. Edyty Krzych-Fałty. Publikacja powstała w celu dostarczenia wszechstronnej oraz rzetelnej wiedzy, co – w myśl Autorów – przyczyni się do lepszego zrozumienia choroby i znacząco wpłynie na poprawę jakości opieki nad pacjentami. W publikacji w sposób szczegółowy opisano: – patomechanizmy chorób alergicznych górnych dróg oddechowych, – alergeny odpowiedzialne za alergiczny nieżyt nosa, – udział czynników środowiskowych w rozwoju tego schorzenia, – diagnostykę różnicową chorób alergicznych, – algorytmy diagnostyki alergicznego nieżytu nosa, – donosowe próby prowokacyjne. Ponadto w monografii znalazły się osobne rozdziały poświęcone telemedycynie oraz telediagnostyce. Publikacja jest skierowana do specjalistów, którzy chcą lepiej zrozumieć schorzenie i sprawniej pomóc pacjentom, oraz osób zainteresowanych tematyką alergicznego nieżytu nosa.

1. DEFINICJE/SŁOWNIK ALERGII – AGNIESZKA LIPIEC 1 2. EPIDEMIOLOGIA CHORÓB ALERGICZNYCH – BOLESŁAW SAMOLIŃSKI, FILIP RACIBORSKI 11 2.1. Wprowadzenie 12 2.2. Badania polskie 14 2.3. Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP) 16 2.4. Epidemiologia nieżytów nosa (NN) i alergicznych nieżytów nosa (ANN) 19 3. WIELOCHOROBOWOŚĆ CHORÓB ALERGICZNYCH – BOLESŁAW SAMOLIŃSKI, FILIP RACIBORSKI 29 4. PATOMECHANIZM CHORÓB ALERGICZNYCH GÓRNYCH DRÓG ODDECHOWYCH – ANDRZEJ NAMYSŁOWSKI, BOLESŁAW SAMOLIŃSKI 41 4.1. Immunologiczne podłoże chorób alergicznych (Andrzej Namysłowski) 41 4.2. Fizjologia i patologia błony śluzowej nosa oraz patomechanizm alergii górnych dróg oddechowych (Bolesław Samoliński) 44 4.2.1. Anatomia i fizjologia nosa 45 4.2.2. Patogeneza ANN 53 4.2.3. Reakcja alergiczna w błonie śluzowej nosa – podsumowanie 59 4.2.4. Wykorzystanie elementów reakcji alergicznej w diagnostyce ANN 60 5. ALERGENY ODPOWIEDZIALNE ZA ALERGICZNY NIEŻYT NOSA – AGNIESZKA LIPIEC, PIOTR RAPIEJKO 63 5.1. Pyłek roślin 64 5.1.1. Pyłek drzew 65 5.1.2. Pyłek traw 71 5.1.3. Pyłek roślin złożonych (chwasty) 72 5.2. Grzyby pleśniowe 76 5.3. Roztocze kurzu domowego 78 5.4. Zwierzęta domowe. Kot i pies 83 6. UDZIAŁ CZYNNIKÓW ŚRODOWISKOWYCH W ROZWOJU CHORÓB ALERGICZNYCH/ALERGICZNEGO NIEŻYTU NOSA – BARBARA PIEKARSKA, ANETA TOMASZEWSKA, ARTUR WALKIEWICZ 91 6.1. Zanieczyszczenie powietrza a choroby alergiczne 92 6.1.1. Ozon troposferyczny (O₃) 95 6.1.2. Tlenki azotu (NO_X) 97 6.1.3. Dwutlenek siarki (SO₂) 100 6.1.4. Spaliny silników Diesla 101 6.1.5. Pyłowe zanieczyszczenia powietrza 103 6.2. Rodzinne występowanie alergii i wczesne dzieciństwo 106 6.3. Znaczenie miejsca zamieszkania 108 6.4. Czynniki wewnątrzmieszkaniowe 110 7. KLASYFIKACJA NIEŻYTÓW NOSA – BOLESŁAW SAMOLIŃSKI 115 7.1. Definicja 116 7.2. Podział nieżytów nosa 116 7.2.1. Klasyfikacja nieżytu nosa według Zeigera 120 7.2.2. Podział alergicznych nieżytów nosa według ARIA 125 7.2.3. Podział ANN według uczulającego alergenu 126 7.3. Uwagi końcowe 128 8. DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA CHORÓB ALERGICZNYCH – OKSANA WOJAS, BOLESŁAW SAMOLIŃSKI, ANDRZEJ NAMYSŁOWSKI, EMILIA MAJSIAK 131 8.1. Wywiad kliniczny (Oksana Wojas) 131 8.1.1. Diagnostyka różnicowa oparta na symptomatologii 133 8.1.2. Szczególne aspekty wywiadu 137 8.1.3. Uwagi końcowe 139 8.2. Badanie przedmiotowe (Oksana Wojas) 140 8.2.1. Rynoskopia przednia (wziernikowanie nosa) 141 8.2.2. Rynoskopia tylna 141 8.2.3. Badanie endoskopowe 142 8.2.4. Objawy alergicznego nieżytu nosa 142 8.3. Wykorzystanie narzędzi ankietowych w diagnostyce ANN (Oksana Wojas) 145 8.4. Testy skórne (Oksana Wojas) 146 8.4.1. Punktowe testy skórne (PTS) 146 8.4.2. Testy natywne (prick-by-prick) 148 8.4.3. Testy śródskórne 149 8.4.4. Testy płatkowe 149 8.4.5. Uwagi końcowe 149 8.5. Cytologiczna diagnostyka błony śluzowej jamy nosa (Bolesław Samoliński) 150 8.5.1. Cytologia błony śluzowej w reakcji alergicznej 150 8.5.2. Histologiczne podstawy cytodiagnostyki 151 8.5.3. Cytologia w diagnostyce różnicowej i terapii 152 8.5.4. Cytologiczna klasyfikacja NN 154 8.5.5. Technika wykonywania badania cytologicznego 156 8.5.6. Uwagi końcowe 156 8.6. Całkowite i swoiste IgE (Andrzej Namysłowski) 157 8.7. Metody immunoenzymatyczne stosowane w oznaczeniach in vitro stężenia sIgE w próbkach krwi obwodowej (Andrzej Namysłowski) 158 8.8. Test aktywacji bazofilów (Andrzej Namysłowski) 161 8.9. Molekularna diagnostyka alergii (Emilia Majsiak) 162 8.9.1. Precyzyjna diagnostyka molekularna alergii 163 8.9.2. Źródła alergenów a alergeny 167 8.9.3. Podział molekuł alergenowych 184 8.9.4. Homologi a reakcje krzyżowe 187 9. DONOSOWE PRÓBY PROWOKACYJNE – EDYTA KRZYCH-FAŁTA 193 9.1. Donosowa próba prowokacyjna – definicja, przygotowanie do badania, wskazania, przeciwwskazania oraz powikłania fazy wczesnej i późnej reakcji alergicznej 194 9.2. Subiektywne i obiektywne techniki badania drożności nosa wykorzystywane w donosowej próbie prowokacyjnej z alergenem 202 9.2.1. Główne obiektywne techniki badania drożności nosa, stosowane w DPPA 202 9.2.2. Pozostałe techniki 207 9.2.3. Uwagi końcowe 208 10. TELEMEDYCYNA I TELEDIAGNOSTYKA – BOLESŁAW SAMOLIŃSKI, FILIP RACIBORSKI 213 10.1. Sztuczna inteligencja 214 10.2. Aplikacje 216 10.2.1. e-Allergy – algorytm do wczesnej przedmedycznej diagnostyki chorób alergicznych 217 10.2.2. MASK-air 218 10.3. Teleporady – za i przeciw 220 11. ALGORYTMY DIAGNOSTYKI ANN – BOLESŁAW SAMOLIŃSKI 223 SKOROWIDZ 235