Dieta low-FODMAP

1 Dietetyka oparta na dowodach naukowych 1 1.1 Koncepcja evidence-based medicine 1 1.2 Formułowanie pytania klinicznego – PICO 3 1.3 Szukanie dowodów naukowych 4 1.4 Hierarchia dowodów naukowych 5 1.5 Rodzaje badań naukowych 7 1.6 Wytyczne praktyki klinicznej 9 System GRADE 10 1.7 Ocena wiarygodności badania naukowego 11 1.8 Szukanie wiarygodnej informacji medycznej 12 1.9 Szukanie wiarygodnych źródeł informacji medycznej 13 Wiarygodne źródła informacji dotyczące diety low-FODMAP 14 Piśmiennictwo 15 2 Dieta z ograniczeniem FODMAP 17 2.1 FODMAP – definicja i mechanizm działania 17 Węglowodany – wprowadzenie 18 Monosacharydy – fruktoza w nadmiarze do glukozy 18 Disacharydy – laktoza 20 Oligosacharydy – fruktany i galaktooligosacharydy 22 Poliole 23 2.2 Dieta low-FODMAP – pierwsze próby kliniczne 23 2.3 Dieta low-FODMAP – ogólne założenia diety 25 2.4 Pierwszy etap diety low-FODMAP – ograniczenie spożycia FODMAP 26 Czas stosowania 27 Wersja restrykcyjna i łagodna 27 2.5 Drugi etap diety low-FODMAP – reintrodukcja 28 Schemat reintrodukcji 29 Procedura reintrodukcji 29 Kolejność testowanych grup FODMAP 31 Określenie wielkości porcji testowanego produktu 31 Ocena nasilenia objawów 32 Reintrodukcja a wyniki wodorowych testów oddechowych 32 Inne czynniki nasilające objawy zespołu jelita drażliwego 32 Produkty zawierające więcej niż jedną grupę FODMAP 33 2.6 Etap trzeci – długoterminowe stosowanie diety low-FODMAP 34 2.7 Bezpieczeństwo diety low-FODMAP 34 Dieta low-FODMAP a ryzyko niedoborów pokarmowych 35 Dieta low-FODMAP a różnorodność mikrobioty jelitowej 36 Dieta low-FODMAP a zaburzenia odżywiania 39 2.8 Ograniczenia w stosowaniu diety low-FODMAP 41 Piśmiennictwo 43 3 Ocena zawartości FODMAP w żywności 47 3.1 Metodologia oceny zawartości FODMAP w żywności 47 Punkty odcięcia dla poszczególnych FODMAP 47 3.2 Szacowanie zawartości FODMAP w jadłospisach 48 3.3 Procesy technologiczne a zawartość FODMAP w żywności 49 Procesy technologicznie z użyciem lub utratą wody 49 Żywność fermentowana 51 Warzywa marynowane 52 Kiełkowanie nasion roślin strączkowych i ziaren zbóż 52 3.4 Zawartość FODMAP w żywności – różnice regionalne i kulturowe 53 Piśmiennictwo 53 4 Zawartość FODMAP w żywności 55 4.1 Produkty zbożowe 55 Produkty zbożowe w diecie low-FODMAP 56 Pieczywo 57 4.2 Warzywa i owoce 58 Warzywa i owoce w diecie low-FODMAP 58 4.3 Wodorosty morskie (glony, algi) 59 4.4 Grzyby 59 4.5 Ziemniaki 60 4.6 Mleko i produkty mleczne 60 Mleko i produkty mleczne w diecie low-FODMAP 62 4.7 Jaja, mięso, ryby i owoce morza 63 Jaja, mięso, ryby i owoce morza w diecie low-FODMAP 64 4.8 Suche nasiona roślin strączkowych 64 Suche nasiona roślin strączkowych w diecie low-FODMAP 65 4.9 Orzechy, orzeszki ziemne, sery wegańskie 65 Orzechy i orzeszki ziemne w diecie low-FODMAP 66 4.10 Nasiona roślin oleistych 66 4.11 Napoje 67 Soki 67 Napoje zawierające kofeinę 67 Napoje alkoholowe 68 4.12 Przyprawy 68 4.13 Oleje, sosy i inne dodatki 69 4.14 Substancje słodzące 69 Piśmiennictwo 69 5 Dieta low-FODMAP w praktyce 73 5.1 Komponowanie posiłków – Talerz Zdrowego Żywienia 73 5.2 Zakupy – czytanie etykiet produktów spożywczych 75 Nazwa produktu 75 Lista składników 75 „Śladowe ilości…” 76 Substancje alergizujące 76 Nieznany składnik w wykazie składników 77 Substancje słodzące 77 Niskokaloryczne substancje słodzące w diecie low-FODMAP 78 Podsumowanie 79 5.3 W restauracji 79 Potrawy i produkty ograniczane lub eliminowane w trakcie diety low-FODMAP 80 Potrawy i produkty dozwolone w trakcie diety low-FODMAP 80 5.4 W podróży 81 5.5 Leki i suplementy diety 82 Probiotyki w trakcie diety low-FODMAP 82 Prebiotyki i synbiotyki w trakcie diety low-FODMAP 82 5.6 Wegetariańska i wegańska dieta low-FODMAP 83 5.7 Dieta pudełkowa 85 5.8 Inne czynniki żywieniowe nasilające objawy zespołu jelita drażliwego 86 Alkohol 87 Kofeina 87 Ostre potrawy 88 Tłuszcze 89 5.9 Błonnik pokarmowy 89 Piśmiennictwo 92 6 Współpraca dietetyka z pacjentem 95 6.1 Przygotowanie pacjenta z zespołem jelita drażliwego do pierwszej konsultacji dietetycznej 96 6.2 Sugerowane elementy pierwszej konsultacji dietetycznej z pacjentem z zespołem jelita drażliwego 97 6.3 Kolejne konsultacje dietetyczne w trakcie stosowania diety low-FODMAP 99 6.4 Narzędzia pomocnicze dla dietetyka i pacjenta 100 Aplikacje 100 Dzienniczki żywieniowe 102 Wybrane skale do monitorowania objawów klinicznych 107 Piśmiennictwo 110 7 Dieta bezglutenowa a dieta low-FODMAP 113 7.1 Celiakia i dieta bezglutenowa 114 7.2 Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten 117 Kryteria Salerno 118 Przyczyna NCGS – gluten vs. fruktany 120 Piśmiennictwo 121 8 Zespół jelita drażliwego 125 8.1 Definicja 125 8.2 Epidemiologia 127 8.3 Zrozumieć pacjenta z zespołem jelita drażliwego 127 8.4 Patofizjologia 129 Nadwrażliwość trzewna i sensytyzacja ośrodkowa 130 Motoryka przewodu pokarmowego 130 Aktywacja układu immunologicznego 131 Dysbioza 134 Predyspozycje genetyczne 135 Czynniki psychospołeczne 136 Czynniki dietetyczne 136 Wczesne programowanie zdrowia a zespół jelita drażliwego 136 8.5 Diagnostyka 137 Objawy 138 Diagnostyka różnicowa 139 Badania czynnościowe i endoskopowe 140 Objawy alarmowe 140 8.6 Leczenie 141 Dieta low-FODMAP 142 Modyfikacje dietetyczne NICE/BDA 148 Dieta bezglutenowa 150 Dieta oparta na ocenie stężeń przeciwciał w klasie IgG przeciwko antygenom pokarmowym 151 Suplementacja błonnika 153 Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki i postbiotyki 155 Transfer mikrobioty jelitowej 157 Terapie psychologiczne (poznawczo-behawioralna, hipnoterapia) 157 Aktywność fizyczna 158 Biofeedback 159 Homeopatia, akupunktura i osteopatia 160 Farmakoterapia 160 Piśmiennictwo 164 9 Dieta z ograniczeniem FODMAP u dzieci 173 9.1 Zaburzenia czynnościowe przebiegające z bólem brzucha 173 9.2 Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego u dzieci – konsultacja z pediatrą lub gastroenterologiem dziecięcym 174 Diagnostyka różnicowa 175 9.3 Leczenie dzieci z zespołem jelita drażliwego 175 9.4 Dieta low-FODMAP u dzieci – dowody naukowe i rekomendacje 176 Podsumowania dowodów naukowych 176 Rekomendacje ESPGHAN (2022) 177 9.5 Prowadzenie pacjenta pediatrycznego na diecie low-FODMAP 179 Konsultacja z dietetykiem 179 Ryzyko niedoborów pokarmowych 180 Mikrobiota a dieta low-FODMAP u dzieci 182 9.6 Inne metody leczenia zaburzeń czynnościowych przebiegających z bólem brzucha u dzieci 183 Piśmiennictwo 186 10 Inne potencjalne zastosowania diety low-FODMAP – przegląd dowodów naukowych i rekomendacji 189 10.1 Nieswoiste zapalenia jelit 189 Low-FODMAP w nieswoistych zapaleniach jelit 190 10.2 Endometrioza 192 10.3 Kolka niemowlęca 194 10.4 Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) 195 10.5 Dyspepsja czynnościowa 196 Dyspepsja czynnościowa a FODMAP – przegląd badań 197 Dyspepsja czynnościowa a FODMAP – przegląd rekomendacji 199 10.6 Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa 199 10.7 Fibromialgia 201 10.8 Dieta low-FODMAP u osób uprawiających sport 202 Piśmiennictwo 205 Załącznik 1 209 Załącznik 2 221 Załącznik 3 244 Załącznik 4 250 Załącznik 5 252 Załącznik 6 254 Załącznik 7 256 Skorowidz 259