Farmakologia Mechanizmy leki farmakoterapia oparta na faktach Tom 2

Publikacja prezentuje nowoczesne, całościowe ujęcie farmakologii poprzez integrację wiedzy o mechanizmach choroby, własnościach farmakodynamicznych i farmakokinetycznych leków oraz dowodach ich działania potwierdzonych badaniami klinicznymi. Ambicją autorów było ujęcie w książce najnowocześniejszych leków przy zachowaniu maksymalnej przystępności opisu. W tomie 1 znajdują się rozdziały dotyczące ogólnych mechanizmów działania leków, a także farmakologii podstawowej. Szczegółowo opisano leki autonomicznego układu nerwowego oraz farmakologię autakoidów, poświęcając osobny podrozdział zagadnieniom związanym z immunofarmakologią. Tom 1. zawiera również rozdział poświęcony lekom używanym w zwalczaniu infekcji. W rozdziale dotyczącym farmakoterapii schorzeń układów i narządów przedstawiono leki obwodowego układu nerwowego, ośrodkowego układu nerwowego oraz wpływające na układ hormonalny. W tomie 2 zaprezentowano rozdziały poświęcone lekom układów: oddechowego, pokarmowego, moczowego i krążenia. Opisano również leki używane w leczeniu niedokrwistości, farmakologię płytek krwi, leki wpływające na krzepliwość krwi oraz ogólne zasady leczenia krwią i preparatami krwiopochodnymi. W osobnym rozdziale opisano leki przeciwnowotworowe z uwzględnieniem najnowocześniejszych osiągnięć w tym dynamicznie rozwijającym się obszarze farmakoterapii . Istotne są elementy farmakoterapii klinicznej oraz toksykologii. Jako zagadnienia szczegółowe przedstawiono leki stosowane w dermatologii i okulistyce, farmakoterapię w położnictwie, witaminy, biopierwiastki, suplementy diety, preparaty ziołowe i te dostępne bez recepty, a także silnie związane z farmakologią tematy takie jak: doping w sporcie, lifestyle drugs, czy perspektywy terapii przeciwstarzeniowych. Liczne schematy oraz tabele pomagają usystematyzować oraz uporządkować wiedzę. Piękne ilustracje artystyczne wzbogacają książkę i stanowią miły przerywnik w nauce. Publikacja wspomoże studentów kierunku i innych kierunków medycznych w nauce farmakologii. Poprzez integrację wiedzy przedklinicznej z podstawami terapii, liczne schematy i tabele porządkujące wiedzę z całą pewnością przyda się absolwentom kierunków medycznych przed przystąpieniem do egzaminów państwowych oraz specjalizacyjnych.

Część IV. FARMAKOLOGIA SCHORZEŃ UKŁADÓW I NARZĄDÓW – Paweł Wołkow, Rafał Olszanecki, Jacek Jawień 389 17. LEKI UKŁADU ODDECHOWEGO – Paweł Wołkow 391 17.1. Leki ułatwiające usuwanie śluzu z dróg oddechowych 391 17.1.1. Leki wykrztuśne 391 17.1.2. Leki mukolityczne 391 17.1.3. Leki mukokinetyczne 392 17.1.4. Mukoregulatory 392 17.2. Leki przeciwkaszlowe 392 17.2.1. Leki działające centralnie 392 17.2.2. Leki działające obwodowo 393 17.3. Leki rozszerzające oskrzela 393 17.3.1. Agoniści receptorów β2-adrenergicznych 393 17.3.2. Antagoniści receptorów muskarynowych 396 17.3.3. Metyloksantyny 396 17.4. Leki o działaniu przeciwzapalnym 399 17.4.1. Inhibitory fosfodiesterazy typu 4. 399 17.4.2. Glikokortykosteroidy 400 17.4.3. Kromony 400 17.4.4. Leki przeciwleukotrienowe 401 17.4.5. Antagoniści receptora leukotrienowego 402 17.4.6. Modulatory cytokin 402 17.4.7. Przeciwciała monoklonalne 404 17.5. Ogólne zasady leczenia astmy oskrzelowej 404 17.6. Leczenie mukowiscydozy 405 17.7. Leczenie samoistnego włóknienia płuc 406 18. LEKI UKŁADU POKARMOWEGO – Rafał Olszanecki 407 18.1. Leki hamujące wymioty i zapobiegające nudnościom 407 18.1.1. Antagoniści receptorów serotoninowych typu 3. (5-HT₃) 407 18.1.2. Neuroleptyki 409 18.1.3. Antagoniści receptorów histaminowych typu 1. (H₁) i muskarynowych typu 1. (M₁) 409 18.1.4. Antagoniści receptorów neurokininowych typu 1. (NK₁) 409 18.1.5. Kannabinoidy 410 18.1.6. Inne leki hamujące wymioty 410 18.2. Leki wywołujące wymioty 410 18.3. Leki stosowane w leczeniu schorzeń przełyku 410 18.3.1. Choroba refluksowa przełyku 410 18.3.2. Zaburzenia motoryki przełyku 411 18.3.3. Krwawienie z żylaków przełyku 411 18.4. Farmakoterapia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy 411 18.4.1. Eradykacja Helicobacter pylori 412 18.4.2. Leki hamujące wydzielanie kwasu solnego 413 18.4.3. Leki osłaniające 416 18.4.4. Środki zobojętniające kwas solny 417 18.5. Leki prokinetyczne 418 18.5.1. Leki cholinomimetyczne 419 18.5.2. Antagoniści receptorów dopaminowych typu 2. (D₂) 419 18.5.3. Agoniści receptorów serotoninowych typu 4. (5-HT₄) 419 18.5.4. Aktywatory kanałów chlorkowych 419 18.5.5. Leki pobudzające jelitową cyklazę guanylową C 420 18.5.6. Leki hamujące wchłanianie sodu w jelitach 420 18.5.7. Obwodowo działający antagoniści receptorów opioidowych μ 420 18.5.8. Inne leki o działaniu prokinetycznym 420 18.6. Leki przeczyszczające 420 18.6.1. Środki masowe 421 18.6.2. Środki osmotyczne 421 18.6.3. Środki zmiękczające (środki poślizgowe lub rozluźniające) 422 18.6.4. Środki drażniące błonę śluzową jelit 422 18.7. Leki używane w zwalczaniu biegunki 422 18.7.1. Leki przeciwbakteryjne 423 18.7.2. Leki adsorpcyjne i osłaniające 423 18.7.3. Leki hamujące czynności wydzielnicze przewodu pokarmowego 423 18.7.4. Leki spazmolityczne 424 18.7.5. Leki zapierające 424 18.7.6. Inne leki stosowane w leczeniu biegunek 425 18.8. Leki używane w leczeniu zespołu krótkiego jelita 425 18.9. Leki używane w leczeniu wybranych chorób jelita grubego 425 18.9.1. Leki podawane w leczeniu zespołu jelita drażliwego 425 18.9.2. Leki stosowane w terapii chorób zapalnych jelita grubego 426 18.10. Leki używane w leczeniu schorzeń wątroby 431 18.10.1. Leki żółciotwórcze i żółciopędne 431 18.10.2. Leki używane do rozpuszczania kamieni żółciowych 431 18.10.3. Leki używane do leczenia wirusowych zapaleń wątroby 432 18.10.4. Leki używane w leczeniu choroby Wilsona 433 18.10.5. Leki osłaniające hepatocyty 433 18.10.6. Leki używane do leczenia świądu w cholestazie wewnątrzwątrobowej 434 18.11. Wybrane leki używane w schorzeniach trzustki 434 19. LEKI UKŁADU MOCZOWEGO – Paweł Wołkow 436 19.1. Leki moczopędne 436 19.1.1. Diuretyki osmotyczne 438 19.1.2. Inhibitory anhydrazy węglanowej 438 19.1.3. Diuretyki tiazydowe i tiazydopodobne 440 19.1.4. Diuretyki pętlowe 442 19.1.5. Diuretyki oszczędzające potas 443 19.1.6. Peptydy natriuretyczne 444 19.1.7. Antagoniści receptora wazopresynowego 445 19.1.8. Antagoniści receptora adenozynowego 446 19.2. Leki hamujące diurezę 446 19.3. Leczenie łagodnego przerostu gruczołu krokowego 447 19.3.1. Inhibitory 5α-reduktazy steroidowej 447 19.3.2. Antagoniści receptorów α₁-adrenergicznych 447 19.4. Nietrzymanie moczu 448 19.5. Bolesne mikcje 448 19.6. Leki stosowane specyficznie w zapalnych i degeneracyjnych chorobach nerek 448 20. LEKI UŻYWANE W LECZENIU NIEDOKRWISTOŚCI – Jacek Jawień 449 20.1. Rola żelaza, witaminy B₁₂ i kwasu foliowego w hematopoezie 449 20.2. Anemie i ich leczenie 450 20.2.1. Niedokrwistość z niedoboru żelaza 450 20.2.2. Niedokrwistości makrocytowe z niedoboru witaminy B₁₂ i kwasu foliowego 451 20.3. Hemopoetyczne czynniki wzrostowe 451 20.3.1. Erytropoetyna (EPO) 451 20.3.2. Czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów (G-CSF) i czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów (GM-CSF) 452 20.3.3. Interleukina 11 i trombopoetyna 453 20.3.4. Lek służący do pozyskiwania komórek macierzystych przy przeszczepie szpiku 453 20.3.5. Inhibitor śledzionowej kinazy tyrozynowej (SYK) 454 21. FARMAKOLOGIA PŁYTEK KRWI – Jacek Jawień 455 21.1. Podstawy adhezji, aktywacji i agregacji płytek krwi 455 21.1.1. Hemostaza 455 21.1.2. Płytki krwi 455 21.2. Leki hamujące czynność płytek krwi 457 21.2.1. Kwas acetylosalicylowy (aspiryna) 457 21.2.2. Tienopirydyny – blokery receptora dla ADP 459 21.2.3. Blokery receptora dla ADP niebędące tienopirydynami 460 21.2.4. Antagoniści receptora GP IIb/IIIa 460 21.2.5. Inhibitory fosfodiesterazy 460 21.2.6. Prostacyklina i jej analogi 460 21.2.7. Inhibitor receptora trombinowego PAR-1 461 22. LEKI WPŁYWAJĄCE NA KRZEPLIWOŚĆ KRWI – Jacek Jawień 462 22.1. Współczesny model krzepnięcia 462 22.1.1. Fibrynoliza 462 22.1.2. Badania układu krzepnięcia 462 22.2. Leki hamujące krzepliwość krwi 463 22.2.1. Antagoniści witaminy K 463 22.2.2. Heparyna niefrakcjonowana 466 22.2.3. Heparyny drobnocząsteczkowe 467 22.2.4. Inhibitory czynnika Xa 469 22.2.5. Bezpośrednie inhibitory trombiny 470 22.2.6. Przeciwwskazania do stosowania leków przeciwzakrzepowych 470 22.3. Leczenie hemofilii 471 22.4. Leczenie przeciwzakrzepowe u chorych z migotaniem przedsionków 471 22.5. Leki fibrynolityczne 472 22.5.1. Trzy generacje leków fibrynolitycznych 472 22.5.2. Zastosowanie leków fibrynolitycznych 472 22.5.3. Przeciwwskazania do leczenia fibrynolitycznego 472 22.5.4. Działania niepożądane 473 22.6. Leki hamujące fibrynolizę 473 22.7. Podstawowe preparaty krwiozastępcze 473 22.7.1. Preparaty krystaloidalne 473 22.7.2. Preparaty koloidalne 473 23. LECZENIE KRWIĄ – Jacek Jawień 475 23.1. Budowa i rola krwi w organizmie człowieka 475 23.1.1. Osocze krwi 475 23.1.2. Elementy upostaciowane krwi 475 23.2. Podstawy prawne przetaczania krwi 476 23.3. Badania serologiczne krwi 477 23.3.1. Antygeny i przeciwciała 477 23.3.2. Układy grupowe krwinek czerwonych 477 23.4. Wskazania do przetaczania krwi i preparatów z niej otrzymywanych 478 23.4.1. Wskazania do przetaczania krwi lub koncentratu krwinek czerwonych 478 23.4.2. Wskazania do przetaczania osocza świeżo mrożonego 478 23.4.3. Wskazania do przetaczania koncentratów krwinek płytkowych 478 23.4.4. Wskazania do przetaczania koncentratów granulocytarnych 479 23.5. Preparaty otrzymywane z krwi 479 23.5.1. Koncentrat krwinek czerwonych 479 23.5.2. Ubogoleukocytarny koncentrat krwinek czerwonych 480 23.5.3. Przemywany koncentrat krwinek czerwonych 480 23.5.4. Ubogoleukocytarny koncentrat krwinek płytkowych 480 23.5.5. Przemywany koncentrat krwinek płytkowych 480 23.5.6. Rekonstytuowany koncentrat krwinek płytkowych 480 23.5.7. Koncentraty granulocytarne 480 23.5.8. Albuminy 481 23.5.9. Immunoglobuliny 481 23.5.10. Koncentrat czynnika VIII (antyhemofilowego) 481 23.5.11. Koncentrat czynnika IX 481 23.5.12. Krioprecypitat 481 23.5.13. Osocze świeżo mrożone 481 23.6. Zasady przetaczania krwi 481 23.7. Powikłania poprzetoczeniowe 482 23.7.1. Wczesne powikłania poprzetoczeniowe 483 23.7.2. Późne powikłania poprzetoczeniowe 486 23.8. Preparatyka krwi i jej przechowywanie 487 23.8.1. Transport krwi i jej przechowywanie 488 23.8.2. Preparatyka krwi 488 23.8.3. Napromienianie składników krwi 489 23.8.4. Badania wirusologiczne i bakteriologiczne pobranej krwi 489 24. LEKI UKŁADU KRĄŻENIA – Jacek Jawień 491 24.1. Leki używane w niewydolności serca 491 24.1.1. Przewlekła niewydolność serca 491 24.1.2. Ostra niewydolność lewokomorowa serca 491 24.1.3. Leczenie przewlekłej niewydolności serca 492 24.1.4. Leczenie ostrej lewokomorowej niewydolności serca – obrzęku płuc 497 24.1.5. Farmakologia w reanimacji 497 24.2. Blokery kanałów wapniowych 498 24.3. Leczenie przewlekłe nadciśnienia tętniczego 500 24.3.1. Klasyfikacja nadciśnienia tętniczego 501 24.3.2. Objawy 501 24.3.3. Powikłania 501 24.3.4. Stosowane leki 502 24.3.5. Leczenie przewlekłego nadciśnienia tętniczego 504 24.3.6. Uwagi kliniczne dotyczące leczenia nadciśnienia tętniczego 504 24.3.7. Leczenie nadciśnienia tętniczego w okresie ciąży 505 24.4. Leki stosowane w leczeniu nagłych wzrostów ciśnienia (przełom nadciśnieniowy) 505 24.4.1. Leki stosowane pozajelitowo 505 24.4.2. Leki stosowane podjęzykowo 506 24.5. Leczenie nadciśnienia płucnego 506 24.6. Miażdżyca tętnic 506 24.7. Leki zmniejszające stężenie lipidów w surowicy 507 24.7.1. Statyny 507 24.7.2. Żywice wiążące kwasy żółciowe 509 24.7.3. Fibraty 509 24.7.4. Ezetymib 509 24.7.5. Inhibitory konwertazy proproteinowej subtylizyny/keksyny 9 510 24.7.6. Przeciwciało przeciwko ANGPTL3 510 24.7.7. Inhibitory liazy cytrynianowej zależnej od ATP 510 24.7.8. Inhibitory mikrosomalnego białka transportującego triglicerydy w hepatocycie 510 24.7.9. Kwasy tłuszczowe omega-3 (ω-3) 511 24.7.10. Kwas nikotynowy i jego pochodne 511 24.7.11. Leki hamujące syntezę apolipoproteiny B 511 24.8. Leki stosowane w dławicy piersiowej stabilnej 511 24.8.1. Azotany (nitraty) 513 24.8.2. Leki otwierające kanały potasowe 514 24.8.3. Leki o działaniu metabolicznym 514 24.9. Leczenie ostrego zespołu wieńcowego 515 24.9.1. Objawy kliniczne 515 24.9.2. Leczenie zawału serca z uniesieniem odcinka ST w EKG 515 24.10. Leki antyarytmiczne 517 24.10.1. Zaburzenia rytmu serca 518 24.10.2. Klasyfikacja Vaughana Williamsa leków antyarytmicznych 519 24.10.3. Pozostałe leki antyarytmiczne 523 24.10.4. Antyarytmiczne leczenie migotania przedsionków 523 Część V. LEKI PRZECIWNOWOTWOROWE – Rafał Olszanecki 527 25. FARMAKOBIOLOGIA NOWOTWORÓW 528 25.1. Zmiany na poziomie komórek 528 25.2. Wytworzenie się guza, naciekanie i przerzutowanie 531 25.3. Ogólne mechanizmy działania i podział leków przeciwnowotworowych 533 26. LEKI CYTOTOKSYCZNE 536 26.1. Wprowadzenie – mechanizmy działania, działania niepożądane, oporność na leki 536 26.2. Leki alkilujące 539 26.3. Antymetabolity 540 26.4. Antybiotyki przeciwnowotworowe 545 26.5. Pochodne epipodofilotoksyny 547 26.6. Pochodne alkaloidów barwinka różyczkowego 547 26.7. Taksany (taksoidy) 548 26.8. Pochodne kamptotecyny 548 26.9. Inne leki cytotoksyczne 548 27. LEKI HORMONALNE 550 28. LEKI BIOLOGICZNE 553 29. SZCZEPIONKI PRZECIWNOWOTWOROWE I TERAPIE GENOWE 567 30. INNE LEKI PRZECIWNOWOTWOROWE 570 31. OGÓLNE ZASADY LECZENIA PRZECIWNOWOTWOROWEGO 573 32. CHEMOPREWENCJA 578 Część VI. ELEMENTY FARMAKOLOGII KLINICZNEJ – Rafał Olszanecki, Paweł Wołkow, Jacek Jawień 579 33. POWSTAWANIE LEKU – Rafał Olszanecki 581 34. ROLA BIOLOGII MOLEKULARNEJ W POWSTAWANIU NOWYCH LEKÓW, TERAPIE GENOWE – Paweł Wołkow 587 34.1. Jak pozyskać do eksperymentów wybrany cel molekularny, z którym mają wejść w interakcję badane substancje? O klonowaniu genów i ekspresji in vitro 588 34.2. Jak zmodyfikować gen, kodujący białko przydatne w leczeniu, aby zmienić jego właściwości? O mutagenezie ukierunkowanej 589 34.3. Jak poznać strukturę badanych celów molekularnych, aby wybrać substancje najlepiej dopasowane do ich miejsc aktywnych, minimalizując liczbę kosztownych eksperymentów do przeprowadzenia w laboratorium? O biologii strukturalnej i modelowaniu molekularnym 590 34.4. Jak wykorzystać wiedzę o naturalnych mechanizmach adaptacyjnych, aby naśladować je lub wzmocnić? O stosowaniu tzw. leków biologicznych 591 34.5. Jak skorygować błędy powstałe w materiale genetycznym? O terapii genowej (np. przy użyciu całych genów) 591 34.6. Jak naprawić punktowe błędy w materiale genetycznym? O edytowaniu genów 593 34.7. Czy można zachęcić limfocyty pacjenta do bardziej efektywnego rozpoznawania zmienionych antygenów na komórkach nowotworowych i do niszczenia tych komórek? O terapii zindywidualizowanej przy użyciu zmodyfikowanych limfocytów (CAR-T) 594 34.8. Czy można odzyskać utraconą funkcjonalność tkanek lub narządów? O regeneracji tkanek przy użyciu komórek wielopotencjalnych 595 34.9. Jak zaprząc metody wysokoprzepustowe do zrozumienia procesów patofizjologicznych zachodzących w heterogennych tkankach? O genomice pojedynczych komórek, genomice przestrzennej i sieciach współzależności 596 35. FARMAKOKINETYKA – Jacek Jawień 597 35.1. Absorpcja – wchłanianie leku (przejście z miejsca podania do osocza) 597 35.1.1. Postać leku 597 35.1.2. Rozpuszczalność leku 597 35.1.3. Droga podania leku 597 35.2. Dystrybucja 598 35.2.1. Wiązanie z białkami 598 35.2.2. Objętość dystrybucji 598 35.2.3. Transport leku w organizmie 599 35.3. Biotransformacja (metabolizm) 600 35.3.1. Biotransformacja w wątrobie 600 35.3.2. Efekt pierwszego przejścia 601 35.3.3. Proleki 601 35.4. Wydalanie 601 35.4.1. Rzędowość procesów kinetycznych 601 35.4.2. Drogi wydalania leku 602 35.5. Parametry i modele farmakokinetyczne 602 35.5.1. Zmiany stężenia leku w czasie 602 35.5.2. Stężenie w stanie stacjonarnym (steady state) 603 36. ZMIENNOŚĆ ODPOWIEDZI NA LEK I INDYWIDUALIZACJA TERAPII – Rafał Olszanecki 604 36.1. Płeć 606 36.1.1. Leki układu krążenia 608 36.1.2. Leki ośrodkowego układu nerwowego 608 36.1.3. Leki układu pokarmowego 608 36.1.4. Leczenie AIDS 608 36.2. Wiek 608 36.3. Rasa 608 36.4. Styl życia 609 36.5. Zmienność genetyczna 611 36.6. Różnice w budowie organizmu 611 36.7. Obecność chorób 611 36.7.1. Choroby nerek 611 36.7.2. Choroby wątroby 615 36.7.3. Inne schorzenia 616 36.8. Równoczesne stosowanie innych leków 616 37. FARMAKOGENETYKA I FARMAKOGENOMIKA – Paweł Wołkow 617 37.1. Poszukiwanie czynników genetycznych modyfikujących działanie leków 617 37.2. Farmakogenomika leków stosowanych w chorobach sercowo-naczyniowych 618 37.2.1. Doustne antykoagulanty 619 37.2.2. Leki przeciwpłytkowe 619 37.2.3. Statyny 620 37.2.4. Beta-blokery 620 37.2.5. Nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca i kardiotoksyczność w przebiegu chemioterapii przeciwnowotworowej 620 38. ODMIENNOŚCI STOSOWANIA LEKÓW U OSÓB STARSZYCH – Rafał Olszanecki 622 38.1. Zmiany w farmakokinetyce leków 622 38.1.1. Wchłanianie 622 38.1.2. Dystrybucja 623 38.1.3. Metabolizm 623 38.1.4. Eliminacja 623 38.2. Zmiany w farmakodynamice leków 624 38.3. Leki ośrodkowego układu nerwowego 625 38.3.1. Leki uspokajające i nasenne 625 38.3.2. Opioidy 626 38.3.3. Leki przeciwpsychotyczne i przeciwdepresyjne 626 38.4. Leki układu sercowo-naczyniowego 626 38.5. Leki układu pokarmowego 626 38.6. Leki układu moczowego 627 38.7. Leki przeciwdrobnoustrojowe 627 38.8. Leki przeciwzapalne 627 38.9. Aspekty praktyczne stosowania leków u starszych pacjentów 627 39. ODMIENNOŚCI STOSOWANIA LEKÓW U DZIECI – Rafał Olszanecki 628 39.1. Zmiany w farmakokinetyce leków 628 39.1.1. Wchłanianie 628 39.1.2. Dystrybucja 629 39.1.3. Metabolizm 629 39.1.4. Eliminacja 629 39.1.5. Wpływ innych czynników 630 39.2. Zmiany w farmakodynamice leków 630 39.3. Drogi podawania leków i dawkowanie 631 40. STOSOWANIE LEKÓW W OKRESIE CIĄŻY I KARMIENIA – Rafał Olszanecki 633 40.1. Zmiany w farmakokinetyce leków w czasie ciąży 633 40.1.1. Wchłanianie 633 40.1.2. Dystrybucja 633 40.1.3. Metabolizm i wydalanie 633 40.2. Przechodzenie leków przez łożysko 633 40.3. Stosowanie leków w czasie ciąży i w okresie okołoporodowym 634 40.4. Stosowanie leków w okresie karmienia piersią 638 41. DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW – Paweł Wołkow 642 42. INTERAKCJE LEKÓW – Rafał Olszanecki 646 42.1. Interakcje farmaceutyczne 646 42.2. Interakcje farmakodynamiczne 647 42.3. Interakcje farmakokinetyczne 648 42.3.1. Interakcje zachodzące na etapie wchłaniania leku 648 42.3.2. Interakcje zachodzące na etapie dystrybucji leku 648 42.3.3. Interakcje zachodzące na etapie metabolizmu leku 649 42.3.4. Interakcje zachodzące na etapie eliminacji leku 651 42.4. Skrót najistotniejszych klinicznie interakcji leków 651 42.4.1. Doustne leki przeciwkrzepliwe 651 42.4.2. Doustne leki hipoglikemizujące 652 42.4.3. Fenytoina 652 42.4.4. Teofilina 652 42.4.5. Leki przeciwdepresyjne, neuroleptyki, preparaty uspokajające i znieczulające 652 42.4.6. Leki układu krążenia 652 42.4.7. Niesteroidowe leki przeciwzapalne 652 42.4.8. Leki przeciwdrobnoustrojowe 653 42.4.9. Leki przeciwnowotworowe 653 42.4.10. Suplementy diety i preparaty ziołowe 653 43. TERAPIA MONITOROWANA STĘŻENIEM LEKU W ORGANIZMIE – Paweł Wołkow 654 Część VII. ELEMENTY TOKSYKOLOGII – Rafał Olszanecki 658 44. MECHANIZMY DZIAŁANIA TRUCIZN NA ORGANIZM 660 45. ZARYS POSTĘPOWANIA W ZATRUCIACH 667 45.1. Zabezpieczenie podstawowych czynności życiowych oraz leczenie objawowe (znoszące objawy zatrucia) 667 45.2. Przerwanie narażenia na substancję oraz czynności mające na celu usunięcie trucizny z dróg wchłaniania (pierwotne usunięcie trucizny) 668 45.3. Zastosowanie swoistych i nieswoistych odtrutek 669 45.4. Przyspieszanie i ułatwianie wydalania trucizny z organizmu (wtórne usunięcie trucizny) 671 Część VIII. ZAGADNIENIA SZCZEGÓŁOWE – Paweł Wołkow, Rafał Olszanecki 673 46. LEKI STOSOWANE W DERMATOLOGII – Paweł Wołkow 675 46.1. Środki stosowane w chorobach zakaźnych skóry 676 46.2. Leki o działaniu przeciwzapalnym i immunomodulującym 676 46.2.1. Działające miejscowo glikokortykosteroidy 676 46.2.2. Niesteroidowe leki przeciwzapalne 677 46.2.3. Leki immunomodulujące 677 46.2.4. Inhibitory szlaków sygnalizacyjnych 677 46.2.5. Choroba atopowa skóry 678 46.3. Środki przeciwświądowe 678 46.4. Środki keratolityczne 679 46.5. Leczenie trądziku pospolitego 679 46.6. Leki stosowane w łuszczycy 680 46.7. Leczenie oparzeń i ran 682 46.8. Inne choroby skóry o prawdopodobnym podłożu autoimmunologicznym: łysienie plackowate i bielactwo nabyte 683 46.9. Ochrona skóry przed fototoksycznością indukowaną lekami 683 47. LEKI OKULISTYCZNE – Paweł Wołkow 684 47.1. Leczenie zakażeń w okulistyce 684 47.1.1. Leczenie zakażeń bakteryjnych 684 47.1.2. Leczenie zakażeń grzybiczych 684 47.1.3. Leczenie zakażeń wirusowych 685 47.2. Leczenie stanów zapalnych niezwiązanych z zakażeniem 685 47.2.1. Glikokortykosteroidy 685 47.2.2. Lodoksamid 685 47.2.3. Leki immunosupresyjne 685 47.2.4. Inhibitory molekuł adhezyjnych 685 47.2.5. Niesteroidowe leki przeciwzapalne 685 47.2.6. Przeciwciała o działaniu immunosupresyjnym, skierowane przeciw cytokinom lub molekułom powierzchniowym limfocytów 685 47.3. Leki rozszerzające źrenicę (mydriatica) 686 47.4. Leki stosowane w zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem 686 47.5. Leki stosowane w leczeniu jaskry 687 47.5.1. Sympatykomimetyki 687 47.5.2. Blokery receptorów β-adrenergicznych 688 47.5.3. Inhibitory anhydrazy węglanowej 688 47.5.4. Analogi prostaglandyn 688 47.5.5. Agoniści receptora typu 2 dla prostaglandyny E₂ 688 47.5.6. Leki zwężające źrenicę 688 47.5.7. Inhibitory kinaz 688 47.6. Leki podawane do i w okolice ciała szklistego 689 47.7. Terapie w dziedzicznych chorobach siatkówki i nerwu wzrokowego 689 47.7.1. Terapia genowa w uszkodzeniu genu RPE65 689 47.7.2. Terapia w dziedzicznej neuropatii nerwu wzrokowego Lebera (Leber’s hereditary optic neuropathy, LHON) 689 47.8. Terapia z użyciem komórek macierzystych 690 47.9. Leki regenerujące rogówkę 690 48. FARMAKOTERAPIA W POŁOŻNICTWIE – Rafał Olszanecki 691 48.1. Leki kurczące macicę 691 48.1.1. Prostaglandyny 691 48.1.2. Oksytocyna 692 48.1.3. Alkaloidy sporyszu 692 48.2. Leki hamujące skurcze macicy 692 48.2.1. Hormony 693 48.2.2. Leki β-adrenomimetyczne 693 48.2.3. Antagoniści receptorów dla oksytocyny 693 48.2.4. Niesteroidowe leki przeciwzapalne 693 48.2.5. Antagoniści kanałów wapniowych 693 48.2.6. Siarczan magnezu (MgSO₄) 694 48.2.7. Donory tlenku azotu 694 48.3. Leki stosowane w krwotokach z macicy 694 48.4. Leki stosowane w leczeniu stanu rzedrzucawkowego i rzucawki 694 48.5. Leki stosowane do znieczulenia w czasie porodu 695 48.6. Farmakoterapia wybranych schorzeń w czasie ciąży 695 48.6.1. Częste, typowe dolegliwości 695 48.6.2. Infekcje 696 48.6.3. Choroby przewlekłe 697 48.6.4. Częste problemy po porodzie 698 49. WITAMINY, BIOPIERWIASTKI I INNE SUPLEMENTY DIETY – Rafał Olszanecki 699 49.1. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 699 49.1.1. Witamina A 699 49.1.2. Witamina D 700 49.1.3. Witamina E 702 49.1.4. Witamina F 702 49.1.5. Witaminy K 703 49.2. Witaminy rozpuszczalne w wodzie 705 49.2.1. Witamina B₁ 705 49.2.2. Witamina B₂ 705 49.2.3. Witamina B₅ 706 49.2.4. Witamina B₆ 706 49.2.5. Witamina B₁₂ 707 49.2.6. Witamina C 707 49.2.7. Witamina H 708 49.2.8. Witamina P 708 49.2.9. Witamina PP 709 49.2.10. Kwas foliowy 710 49.3. Ubichinon 710 49.4. Wybrane biopierwiastki i inne suplementy diety 711 50. WYBRANE INFORMACJE O PREPARATACH ZIOŁOWYCH I INNYCH ZWIĄZKACH POCHODZENIA NATURALNEGO – Rafał Olszanecki 714 50.1. Fitofarmaceutyki 714 50.2. Adaptogeny 717 50.3. Senoterapeutyki 719 50.4. „Środki zastępcze” i „dopalacze” 720 50.5. Substancje stosowane w zjawisku „chemseksu” 721 51. PREPARATY DOSTĘPNE BEZ RECEPTY – KORZYŚCI I ZAGROŻENIA – Rafał Olszanecki 723 52. LEKI „SIEROCE” – STOSOWANE W LECZENIU CHORÓB RZADKICH – Rafał Olszanecki 725 53. LIFESTYLE DRUGS ORAZ FARMAKOLOGICZNE ASPEKTY DOPINGU W SPORCIE – Rafał Olszanecki 730 53.1. Lifestyle drugs 730 53.2. Farmakologiczne aspekty dopingu w sporcie 731 Najważniejsze podręczniki, monografie, bazy danych 736 Skorowidz 737