Fizjoterapia jest na świecie powszechnie stosowana w przywracaniu sprawności psychofizycznej chorych leczonych przeciwnowotworowo, ponieważ zmniejsza ryzyko powikłań, przyspiesza powrót do zdrowia oraz zmniejsza koszty społeczne i ekonomiczne leczenia. W obecnym wydaniu – tak jak poprzednio, lecz znacznie szerzej – przedstawiono czynnościowe następstwa leczenia chirurgicznego, radioterapii i leczenia systemowego nowotworów złośliwych oraz wskazania i przeciwwskazania do fizjoterapii, a także znaczenie fizjoterapii w zapobieganiu i uśmierzaniu bólu po leczeniu onkologicznym oraz najnowsze osiągnięcia w rehabilitacji osób leczonych z powodu chorób nowotworowych. Publikacja adresowana jest do studentów kierunku fizjoterapia oraz do praktykujących fizjoterapeutów. Będzie również przydatna studentom kierunków medycznych, a także lekarzom specjalizującym się w rehabilitacji medycznej i chirurgii.

1. Znaczenie fizjoterapii w onkologii 1 1.1. Rola aktywności fizycznej osób leczonych z powodu nowotworów złośliwych 12 1.1.1. Rola aktywności fizycznej bezpośrednio przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego 13 1.1.2. Rola aktywności fizycznej w trakcie prowadzenia leczenia onkologicznego 14 1.1.3. Rola aktywności fizycznej po zakończeniu leczenia onkologicznego 15 2. Fizjoterapia po chirurgicznym leczeniu nowotworów złośliwych 17 2.1. Kinezyterapia po chirurgicznym leczeniu nowotworów złośliwych 20 2.2. Fizykoterapia po chirurgicznym leczeniu nowotworów złośliwych 22 2.2.1. Fizykoterapia we wczesnym okresie po zabiegu operacyjnym 22 2.2.2. Fizykoterapia w późnym okresie po zabiegu chirurgicznym 23 2.3. Masaż po chirurgicznym leczeniu nowotworów złośliwych 24 2.4. Metody specjalne fizjoterapii po leczeniu nowotworów złośliwych 26 2.4.1. Kinesiology taping w fizjoterapii w onkologii 29 2.5. Fizjoterapia w uzdrowisku 31 3. Fizjoterapia pacjentów poddanych radioterapii 33 3.1. Kliniczne podstawy radioterapii 34 3.2. Rodzaje radioterapii 34 3.3. Sposoby aplikacji radioterapii 35 3.4. Powikłania i skutki radioterapii 35 3.5. Kinezyterapia chorych poddanych radioterapii 42 3.6. Fizykoterapia chorych poddanych radioterapii 44 3.7. Masaż chorych poddanych radioterapii 47 4. Fizjoterapia chorych leczonych systemowo 49 4.1. Następstwa leczenia systemowego 49 4.2. Rodzaje leczenia systemowego 50 4.2.1. Chemioterapia 50 4.2.2. Hormonoterapia 51 4.2.3. Terapie celowane w onkologii 51 4.3. Skuteczność leczenia systemowego 52 4.3.1. Objawy niepożądane w przebiegu leczenia nowotworu 52 4.4. Kinezyterapia pacjentów poddanych leczeniu systemowemu 55 4.5. Fizykoterapia chorych poddanych leczeniu systemowemu 58 4.6. Masaż chorych poddanych leczeniu systemowemu 59 5. Fizjoterapia pacjentów z obrzękami chłonnymi po leczeniu nowotworów złośliwych 61 5.1. Fizjoterapia w obrzęku chłonnym 64 5.1.1. Kinezyterapia pacjentów z obrzękami chłonnymi 64 5.1.2. Fizykoterapia pacjentów z obrzękami chłonnymi 66 5.1.3. Masaż pacjentów z obrzękami chłonnymi 67 6. Fizjoterapia pacjentów z ograniczeniem ruchomości stawowej i tkankowej po leczeniu nowotworów złośliwych 79 6.1. Zastosowanie technik rozluźniania mięśniowo-powięziowego w fizjoterapii onkologicznej 80 6.2. Terapia ograniczeń ruchomości tkankowej spowodowanej bliznami po onkologicznym leczeniu operacyjnym i uzupełniającym 84 6.3. Zastosowanie techniki poizometrycznej relaksacji mięśni w fizjoterapii onkologicznej 86 6.4. Inne techniki wykorzystywane do zwiększania ruchomości stawowej i tkankowej u pacjentów leczonych z powodu choroby nowotworowej 87 7. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami czynności układu nerwowego po leczeniu nowotworów złośliwych 91 8. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami czynności układu oddechowego po leczeniu nowotworów złośliwych 97 9. Fizjoterapia pacjentów z ograniczeniami sprawności i wydolności fizycznej po leczeniu nowotworów złośliwych 105 9.1. Fizjoterapia w ograniczeniach wydolności fizycznej 105 9.2. Fizjoterapia w ograniczeniach sprawności fizycznej 110 9.2.1. Kinezyterapia w ograniczeniach sprawności fizycznej 110 9.2.2. Fizykoterapia w ograniczeniach sprawności fizycznej 114 9.2.3. Masaż w ograniczeniach sprawności fizycznej 115 10. Fizjoterapia w zapobieganiu i uśmierzaniu bólu po leczeniu onkologicznym 117 10.1. Ból w chorobie nowotworowej 118 10.1.1. Częstość występowania bólu nowotworowego 118 10.1.2. Specyfika bólu nowotworowego 118 10.1.3. Patogeneza bólu nowotworowego 119 10.1.4. Diagnostyka bólu nowotworowego 119 10.1.5. Leczenie bólu nowotworowego 120 10.2. Fizjoterapeuta wobec bólu nowotworowego 121 10.3. Fizjoterapia w leczeniu pacjentów z bólem w przebiegu choroby nowotworowej 122 11. Fizjoterapia w terminalnym okresie choroby nowotworowej 125 11.1. Kinezyterapia w terminalnym okresie choroby nowotworowej 128 11.2. Fizykoterapia w terminalnym okresie choroby nowotworowej 130 11.3. Masaż w terminalnym okresie choroby nowotworowej 132 11.4. Fizjoterapia w przypadku najczęstszych objawów zaawansowanego stadium choroby nowotworowej 133 12. Organizacja fizjoterapii w onkologii 137 12.1. Wytyczne dotyczące postępowania i odpowiedniej organizacji fizjoterapii w onkologii 143 12.1.1. Wczesna fizjoterapia w onkologii 143 12.1.2. Późna fizjoterapia w onkologii 143 12.1.3. Fizjoterapia uzdrowiskowa w onkologii 143 12.1.4. Fizjoterapia ambulatoryjna w onkologii 143 12.1.5. Fizjoterapia w warunkach domowych w onkologii 144 12.1.6. Fizjoterapia ogólnoustrojowa w onkologii w warunkach oddziału/ośrodka rehabilitacji dziennej 144 12.1.7. Fizjoterapia ogólnoustrojowa w onkologii w warunkach oddziału stacjonarnego szpitalnego 144 13. Fizjoterapia pacjentek leczonych z powodu raka piersi 147 13.1. Powikłania i skutki uboczne radykalnego leczenia chirurgicznego raka piersi 149 13.2. Fizjoterapia po doszczętnych zabiegach chirurgicznych z powodu raka piersi 150 13.2.1. Zalecenia dla kobiet po odjęciu piersi i węzłów chłonnych dołu pachowego 157 13.3. Fizjoterapia chorych z zespołem sznura w dole pachowym po leczeniu raka piersi 159 13.4. Fizjoterapia w przypadku blizn po leczeniu chirurgicznym raka piersi 162 13.5. Fizjoterapia w przypadku zmęczenia po leczeniu raka piersi 163 13.6. Program fizjoterapii kobiet chorych na raka piersi opracowany i realizowany w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie 164 13.6.1. Fizjoterapia w okresie szpitalnym 165 13.6.2. Fizjoterapia ambulatoryjna 166 13.6.3. Kinezyterapia 166 13.6.4. Masaż 167 13.6.5. Hydroterapia 168 13.6.6. Fizykoterapia 168 14. Fizjoterapia po rekonstrukcji piersi 169 14.1. Fizjoterapia przedoperacyjna 171 14.2. Fizjoterapia po rekonstrukcji piersi z użyciem ekspandera i endoprotezy lub ekspanderoprotezy 171 14.3. Fizjoterapia po rekonstrukcji piersi z użyciem wyspowego płata skórno-mięśniowego z mięśnia najszerszego grzbietu i endoprotezy 173 14.4. Fizjoterapia po rekonstrukcji piersi z użyciem poprzecznego wyspowego płata skórno mięśniowego z mięśnia prostego brzucha 174 15. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu raka płuc 177 16. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu nowotworów przewodu pokarmowego 187 17. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu nowotworów okolicy głowy i szyi 197 17.1. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami ruchomości w odcinku szyjnym kręgosłupa i obręczy barkowej po zabiegach na układzie chłonnym szyi 199 17.1.1. Fizykoterapia 200 17.2. Fizjoterapia pacjentów z obrzękiem limfatycznym po operacjach i leczeniu uzupełniającym nowotworów okolicy głowy i szyi 200 17.2.1. Chwyty stosowane w MDL głowy i szyi 201 17.2.2. Kompresjoterapia 202 17.2.3. Manualny drenaż limfatyczny (MDL) głowy i karku oraz głowy i szyi 203 17.3. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami czynności w obrębie obręczy kończyny górnej i szyi po onkologicznych operacjach węzłowych w rejonie głowy i szyi 212 17.3.1. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami ruchomości w obrębie obręczy kończyny górnej i szyi po onkologicznych operacjach węzłowych w rejonie głowy i szyi 214 17.3.2. Techniki powięziowe 216 17.3.3. Techniki poprawiające zakresy ruchów w obrębie odcinka szyjnego kręgosłupa i obręczy barkowej 216 17.3.4. Techniki stymulacji nerwowo-mięśniowej 217 17.3.5. Kinezyterapia 218 17.4. Fizjoterapia pacjentów po całkowitym usunięciu krtani 221 17.4.1. Fizjoterapia w okresie szpitalnym 223 17.4.2. Funkcjonalna fizjoterapia w okresie poszpitalnym 224 17.5. Fizjoterapia pacjentów z zaburzeniami połykania po leczeniu nowotworów głowy i szyi 230 17.5.1. Fizjologia i zaburzenia fazy ustnej (oralnej) połykania u pacjentów po leczeniu onkologicznym w okolicach głowy i szyi 230 17.5.2. Fizjologia i zaburzenia fazy gardłowej połykania u pacjentów po leczeniu onkologicznym w okolicach głowy i szyi 237 17.5.3. Fizjologia i zaburzenia fazy przełykowej połykania u pacjentów po leczeniu onkologicznym w okolicach głowy i szyi 241 17.6. Fizjoterapia w zaburzeniach czynności nerwu twarzowego po operacjach onkologicznych w okolicy głowy i szyi 242 17.6.1. Zastosowanie fizykoterapii i masażu w pooperacyjnych onkologicznych porażeniach nerwu twarzowego 245 17.7. Fizjoterapia w zaburzeniach układu stomatognatycznego po leczeniu nowotworów okolicy głowy i szyi 246 17.7.1. Etap szpitalny 249 17.7.2. Etap poszpitalny 250 17.8. Fizjoterapia po zabiegach rekonstrukcyjnych w obrębie głowy i szyi 259 18. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu raka prostaty 265 18.1. Kinezyterapia pacjentów leczonych z powodu raka prostaty 268 18.1.1. Ćwiczenia napinania mięśni zwieraczy cewki moczowej 269 18.1.2. Trening pęcherza moczowego 270 18.1.3. Ćwiczenia wzmacniające mięśnie kończyn dolnych i brzucha 271 18.1.4. Trening wytrzymałościowy 272 18.2. Fizykoterapia pacjentów leczonych z powodu raka prostaty 274 18.3. Masaż pacjentów leczonych z powodu raka prostaty 274 18.4. Fizjoterapia chorych z nietrzymaniem moczu w wyniku leczenia raka gruczołu krokowego prowadzona w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie 277 18.4.1. Fizjoterapia pooperacyjna 277 18.4.2. Fizjoterapia ambulatoryjna 278 19. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu nowotworów tkanek miękkich i kości 279 19.1. Fizjoterapia w leczeniu przedziałowym nowotworów tkanek miękkich 282 19.2. Fizjoterapia w leczeniu oszczędzającym kończynę górną 283 19.3. Fizjoterapia po zabiegach oszczędzających kończynę dolną 284 19.3.1. Fizjoterapia chorych z endoprotezą stawu kolanowego 284 19.3.2. Fizjoterapia chorych z endoprotezą stawu biodrowego 285 19.3.3. Fizjoterapia chorych po hemipelwektomii wewnętrznej 286 19.4. Fizjoterapia po amputacjach w obrębie kończyn dolnych 287 20. Fizjoterapia pacjentów leczonych z powodu nowotworów układu rodnego 289 20.1. Kinezyterapia w okresie przedoperacyjnym 293 20.2. Kinezyterapia w okresie pooperacyjnym 295 21. Fizjoterapia chorych leczonych z powodu nowotworów układu nerwowego 303 Test sprawdzający zdobytą wiedzę 313 Piśmiennictwo 319 Skorowidz 331

Koszyk

Fizjoterapia w onkologii