Neurologia wieku rozwojowego

1. Zaburzenia rozwoju psychoruchowego Maria Mazurkiewicz-Bełdziska, Beata Olchowik, Ewa Pilarska, Krzysztof Sendrowski, Wojciech Sobaniec, Elżbieta Szczepanik, Krystyna Szymańska 1 Rozwój dziecka Krystyna Szymańska 1 Czynniki wpływające na rozwój dziecka 2 Kamienie milowe 3 Rozwój „osoby” 4 Rozwój funkcji ruchowych 4 Rozwój poznawczy dziecka 10 Nietypowe wzorce rozwoju 20 Diagnostyka rozwoju – warunki i pułapki 23 Podsumowanie 27 Opóźnienie rozwoju psychoruchowego Krystyna Szymańska, Elżbieta Szczepanik 28 Definicje i opisy 28 Przyczyny opóźnienia rozwoju psychoruchowego 35 Diagnostyka 40 Algorytmy diagnostyczne i terapia 45 Niepełnosprawność intelektualna Krystyna Szymańska, Elżbieta Szczepanik 49 Epidemiologia 50 Rozpoznanie niepełnosprawności umysłowej 51 Etiologia 57 Współwystępowanie 62 Diagnoza i terapia 64 Badanie neurologiczne – od niemowlęcia do nastolatka Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska 68 Badanie noworodków i niemowląt 68 Osobliwości badania neurologicznego małego dziecka (od początku 2. do końca 5. r.ż.) 76 Badanie dziecka szkolnego 80 Zaburzenia napięcia mięśniowego i postawy Krzysztof Sendrowski, Beata Olchowik, Wojciech Sobaniec 84 Napięcie mięśniowe 84 Właściwości lepko-sprężyste ścięgien i więzadeł 84 Rodzaje napięcia mięśniowego 85 Mechanizmy regulujące napięcie mięśni szkieletowych 85 Ocena i badanie stopnia spastyczności 93 Metody leczenia spastyczności 94 Postawa ciała 100 Zaburzenia mowy u dzieci Ewa Pilarska 104 Rozwój osobniczy ośrodkowego układu nerwowego 105 Rozwój dominacji mózgowej 109 Podział zaburzeń mowy 110 Rozwojowe zaburzenia mowy 111 Podsumowanie 123 2. Choroby i zespoły o podłożu genetycznym i metabolicznym Magdalena Badura-Stronka, Sergiusz Jóźwiak, Katarzyna Kotulska, Anna Latos-Bieleńska, Hanna Mierzewska, Michał Piechota, Dariusz Rokicki, Barbara Steinborn, Krystyna Szymańska, Anna Winczewska-Wiktor 125 Choroby metaboliczne z symptomatologią neurologiczną 125 Acydurie organiczne i choroba syropu klonowego Dariusz Rokicki 125 Diagnostyka acydurii organicznych i MSUD Dariusz Rokicki 131 Zaburzenie przemian aminokwasów Dariusz Rokicki 137 Homocystynuria klasyczna jako przykład aminoacydopatii Dariusz Rokicki 142 Zaburzenia cyklu mocznikowego i inne hiperamonemie wrodzone Dariusz Rokicki 151 Wrodzone błędy metabolizmu węglowodanów i zaburzenia β-oksydacji kwasów tłuszczowych Dariusz Rokicki 161 Choroby lizosomalne Dariusz Rokicki 173 Choroby peroksysomalne Dariusz Rokicki 191 Wrodzone zaburzenia neurotransmisji Krystyna Szymańska 196 Choroby mitochondrialne Dariusz Rokicki 206 Encefalopatie metaboliczne Dariusz Rokicki 229 Fakomatozy Sergiusz Jóźwiak, Katarzyna Kotulska 239 Nerwiakowłókniakowatość 240 Stwardnienie guzowate (choroba Bourneville’a; choroba Bourneville’a–Pringle’a) 244 Zespół Sturge’a–Webera (naczyniakowatość twarzowo-mózgowa) 248 Hipomelanoza Ito (incontinentia pigmenti achromians) 249 Zespół Jadassohna 251 Leukodystrofie i genetycznie uwarunkowane encefalopatie Hanna Mierzewska 252 Definicja 252 Klasyfikacja 252 Epidemiologia oraz dziedziczność leukodystrofii i genetycznie uwarunkowanych leukoencefalopatii 253 Diagnostyka leukodystrofii 254 Leczenie i postępowanie zapobiegawcze we wrodzonych chorobach istoty białej 260 Wybrane leukodystrofie i genetycznie uwarunkowane leukoencefalopatie 261 Metody badań genetycznych i poradnictwo genetyczne w neurologii Anna Latos-Bieleńska, Magdalena Badura-Stronka, Michał Piechota 272 Genom człowieka 272 Rodzaje chorób genetycznych – podział według typu zmian materiału genetycznego 273 Diagnostyka genetyczna w neurologii 278 Poradnictwo genetyczne w neurologii 288 Podsumowanie 289 Bazy danych i strony internetowe dotyczące genetyki klinicznej 289 Rozpoznawalne klinicznie zespoły genetyczne z niepełnosprawnością intelektualną Magdalena Badura-Stronka, Anna Winczewska-Wiktor, Barbara Steinborn, Anna Latos Bieleńska 291 Zespół delecji 22q11.2 292 Zespół Smith–Magenis (SMS, Smith-Magenis syndrome) 295 Zespół Potockiej–Lupskiego (PTLS, Potocki–Lupski syndrome) 296 Zespół duplikacji Xq28 297 Zespół Angelmana (Angelman syndrome) 298 Zespół Pradera–Williego (PWS, Prader-Willi syndrome) 300 Zespół Wolfa–Hirschhorna (WHS, Wolf-Hirschhorn syndrome) 301 Zespół Coffi na–Lowry’ego (CLS, Coffi n-Lowry syndrome) 303 Zespół Mowata–Wilsona (MWS, Mowat-Wilson syndrome) 304 Zespół Rubinsteina–Taybiego (RTS, Rubinstein-Taybi syndrome) 305 Zespół Cornelii de Lange (CdLS, Cornelia de Lange syndrome) 307 Podsumowanie 309 3. Stany napadowe Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska, Katarzyna Połatyńska, Barbara Steinborn, Janusz Wendorff, Anna Winczewska-Wiktor 311 Padaczka i drgawki w różnych okresach życia dziecka Barbara Steinborn, Maria Mazurkiewicz-Bełdzińska, Anna Winczewska-Wiktor 311 Epidemiologia padaczki u dzieci 311 Etiologia i patofi zjologia padaczki 316 Klasyfikacja napadów i zespołów padaczkowych 330 Semiologia napadów padaczkowych u dzieci 336 Genetyka padaczek 340 Drgawki gorączkowe 362 Padaczki odruchowe 369 Postępujące padaczki miokloniczne 373 Zespoły padaczkowe: okres niemowlęcy, dziecięcy, młodzieńczy 376 Zespół Rasmussena 448 Diagnostyka różnicowa padaczek 456 Leczenie padaczki u dzieci i młodzieży 477 Stan padaczkowy u dzieci i młodzieży 534 Śmiertelność w padaczce u dzieci 550 Padaczka a sport 553 Zaburzenia świadomości u dzieci Janusz Wendorff 560 Wprowadzenie 560 Anatomia stanu czuwania i orientacji w otoczeniu oraz co do własnej osoby (arousal, awareness) 562 Majaczenie 563 Śpiączka, ostra encefalopatia 566 Niedotlenienie i niedokrwienie 576 Prognoza zaburzeń świadomości u dzieci 577 Zawroty głowy Katarzyna Połatyńska 580 Wstęp 580 Definicje 580 Epidemiologia 581 Układowe zawroty głowy 582 Nieukładowe zawroty głowy 585 Zawroty głowy jako objaw choroby poza układem nerwowym i układem równowagi 587 Postępowanie diagnostyczne 589 Leczenie 591 Zespoły epizodyczne Anna Winczewska-Wiktor 594 Nawracające zaburzenia żołądkowo-jelitowe (1.6.1) 595 Łagodne napadowe zawroty głowy (1.6.2) 599 Łagodny napadowy kręcz szyi (1.6.3). 601 Kolki niemowlęce (A 1.6.4) 602 Naprzemienne dziecięce porażenie połowicze (A 1.6.5) 604 Migrena przedsionkowa (A 1.6.6) 605 4. Wady rozwojowe układu nerwowego Krzysztof Zakrzewski 609 Wady cewy nerwowej 609 Wady dysraficzne czaszki 610 Rozszczep kręgosłupa torbielowaty 613 Rozszczep kręgosłupa utajony 615 Wady związane z wielkością czaszki 622 Malformacje korowe 628 Niedorozwój ciała modzelowatego 628 Heterotopia istoty szarej mózgu 629 Schizencefalia 630 Holoprozencefalia 630 Lizencefalia 631 Kolpocefalia 631 Hamartoma podwzgórza 632 Wodogłowie 633 Leczenie wodogłowia z użyciem układów zastawkowych 637 Leczenie wodogłowia z użyciem technik neuroendoskopowych 638 5. Neuroinfekcje Dorota Dunin-Wąsowicz, Wojciech Służewski 643 Neurozakażenia bakteryjne i wirusowe Wojciech Służewski 643 Zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych u niemowląt, dzieci i młodzieży 643 Zapalenia mózgu 659 Neuroborelioza Dorota Dunin-Wąsowicz 666 Wstęp 666 Objawy kliniczne 667 Różnicowanie 672 Diagnostyka 674 Leczenie 676 Zespoły paraneoplastyczne Dorota Dunin-Wąsowicz 679 Wstęp 679 Zespół opsoklonii-mioklonii 680 Paraneoplastyczne limbiczne zapalenie mózgu (PLE, paraneoplastic limbic encephalitis) 683 Wrodzone zakażenia z grupy TORCHS Dorota Dunin-Wąsowicz 690 Wstęp 690 Toksoplazmoza wrodzona 691 Cytomegalia wrodzona 693 Zakażenie wirusem opryszczki HSV-2 i HSV-1 (HHV-1, HHV-2) 699 Zakażenie wirusem różyczki 702 Zakażenie wirusem HIV (podtypy 1 i 2) 704 Zakażenie parwowirusem B19 705 Zakażenie wirusem Varicella zoster 706 Zakażenie enterowirusami 707 Zakażenie wirusem Zika (ZIKV) 707 Wrodzone zakażenie krętkiem Treponema pallidum 708 Zakażenie pałeczkami Listeria monocytogenes 709 6. Choroby nerwowo-mięśniowe Anna Kostera-Pruszczyk 713 Dystrofie mięśniowe 714 Dystrofia mięśniowa Duchenne’a 714 Dystrofia typu Beckera 718 Dystrofie mięśniowe postępujące obręczowo-kończynowe 719 Rdzeniowy zanik mięśni 719 Leczenie 720 Zespoły miotoniczne 721 Diagnostyka 721 Leczenie 721 Porażenia okresowe 722 Porażenie hipokaliemiczne 722 Porażenie hiperkaliemiczne 722 Zespół Andersen–Tawila 723 Dystrofia miotoniczna typu 1 723 Wrodzona dystrofia miotoniczna typu 1 724 Diagnostyka 724 Leczenie 724 Miopatie wrodzone 724 Diagnostyka 725 Leczenie 726 Choroba Pompego 726 Uwagi ogólne dotyczące przewlekłej opieki w uwarunkowanych genetycznie chorobach nerwowo-mięśniowych 727 Polineuropatie zapalne 730 Zespół Guillaina-Barrégo 730 Przewlekła zapalna polineuropatia demielinizacyjna 731 Miastenia 732 Miastenia przejściowa noworodka 734 Wrodzone zespoły miasteniczne 735 Miopatie zapalne 735 7. Drgawki noworodkowe Dorota Dunin-Wąsowicz 737 Definicja 737 Epidemiologia 737 Objawy kliniczne 738 Diagnostyka 739 Czas wystąpienia drgawek noworodkowych 739 Drgawki elektrokliniczne, kliniczne i elektroencefalograficzne 740 Klasyczne badanie EEG (cEEG) 740 Badanie aEEG 741 Badania neuroobrazowe 741 Diagnostyka genetyczna i metaboliczna 742 Badania płynu mózgowo rdzeniowego 742 Różnicowanie drgawek noworodkowych 742 Leczenie drgawek noworodkowych i postępowanie 743 8. Encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna noworodków, neuroprotekcja; inne przyczyny uszkodzeń OUN w okresie prenatalnym i noworodkowym Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka 747 Definicja encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej u noworodków 747 Dane epidemiologiczne 748 Encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna u noworodków donoszonych 748 Patomechanizm zmian w encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej 750 Obraz kliniczny ENN 751 Działanie lecznicze hipotermii w ENN 752 Kryteria kwalifikacji do hipotermii leczniczej – oceniane kolejno grupy A i B 753 Etapy procedury hipotermii leczniczej 754 Monitorowanie stosowane w trakcie procedury chłodzenia 754 Kryteria wyłączenia z procedury chłodzenia 755 Przyszłe kierunki terapeutyczne 755 Encefalopatia u noworodków przedwcześnie urodzonych 755 9. Zaburzenia snu Marcin Żarowski 763 Fizjologia snu 765 Fizjologia rytmów okołodobowych 765 Makrostruktura snu 766 Mikrostruktura snu 767 Sen w wieku rozwojowym 768 Diagnostyka zaburzeń snu 769 Dziennik snu 769 Aktygrafia 770 Polisomnografia 770 Test wielokrotnej latencji snu 773 Test utrzymania czuwania 774 Klasyfikacja zaburzeń snu 774 Problemy z zasypianiem i utrzymaniem ciągłości snu (bezsenność) 775 Zaburzenia rytmu snu i czuwania u dzieci 776 Hipersomnie pochodzenia centralnego 779 Parasomnie 793 Zaburzenia ruchowe podczas snu 790 Zaburzenia oddychania podczas snu 793 10. Mózgowe porażenie dziecięce Wojciech Kułak 799 Objawy, które mogą występować u dzieci i młodzieży z mózgowym porażeniem dziecięcym 799 Etiologia 800 Postacie mózgowego porażenia dziecięcego 801 Podział według Ingrama 801 Podział według Hagberga 802 Postacie spastyczne i niespastyczne 802 Diagnostyka mózgowego porażenia dziecięcego 802 Leukomalacja okołokomorowa 803 Zaniki korowo-podkorowe i inne wady 803 Metody neuroobrazowania w mózgowym porażeniu dziecięcym 803 Leczenie 804 Metody neurofizjologiczne 804 Metoda NDT-Bobath (NeuroDevelopmental Treatment, terapia neurorozwojowa) 805 Metoda Petö 805 Kinezyterapia (leczenie ruchem) 806 Leczenie spastyczności 806 Toksyna botulinowa typu A (BTX-A) 807 Pompa baklofenowa 808 11. Zaburzenia ruchowe Andrzej Bogucki, Agata Gajos, Tomasz Kmieć, Agnieszka Słopień 813 Przemijające zaburzenia ruchowe okresu wczesnodziecięcego Agata Gajos, Andrzej Bogucki 813 Łagodny napadowy kręcz szyi (benign paroxysmal torticollis) 813 Łagodna idiopatyczna dystonia niemowląt 814 Zespół Sandifera 814 Łagodne noworodkowe mioklonie przysenne 814 Jitterines 814 Wzdrygnięcia (shuddering) 814 Napadowe toniczne spojrzenie ku górze wieku dziecięcego (paroxysmal tonic upgaze of infancy) 815 Spasmus nutans 815 Head nodding 815 Dystonie Agata Gajos, Andrzej Bogucki 815 Dystonie pierwotne 818 Zespoły dystonia plus (dystonie złożone: dystonia–parkinsonizm i dystonia–mioklonie) 819 Napadowe dyskinezy 820 Dystonie wtórne 821 Pląsawica Agata Gajos, Andrzej Bogucki 823 Łagodna pląsawica dziedziczna 824 Pląsawice o podłożu autoimmunologicznym 824 PANDAS Agata Gajos, Andrzej Bogucki 826 Pląsawica w zespole antyfosfolipidowym i w toczniu układowym Agata Gajos, Andrzej Bogucki 826 Pląsawice wrodzone neurodegeneracyjne 827 Pląsawice o podłożu strukturalnym 827 Mioklonie Agata Gajos, Andrzej Bogucki 828 Mioklonie pierwotne 831 Padaczki miokloniczne i padaczki miokloniczne bez encefalopatii 832 Mioklonie wtórne 832 Postępujące encefalopatie miokloniczne 833 Zespoły startle 835 Diagnostyka elektrofi zjologiczna mioklonii 836 Leczenie 837 Parkinsonizm Agata Gajos, Andrzej Bogucki 837 Etiologia 838 Młodzieńczy parkinsonizm 838 Parkinsonizm wtórny 839 Leczenie 840 Drżenie Agata Gajos, Andrzej Bogucki 840 Podział etiologiczny 841 Leczenie 844 Tiki Agnieszka Słopień 848 Wprowadzenie 848 Epidemiologia 848 Obraz kliniczny 849 Zaburzenia współwystępujące 850 Rokowanie 851 Diagnoza różnicowa 851 Leczenie 852 Choroby neurozwyrodnieniowe z odkładaniem żelaza w mózgu Tomasz Kmieć 854 Objawy chorób zwyrodnieniowych układu nerwowego z odkładaniem żelaza w mózgu 854 Badania genetyczne w chorobach neurozwyrodnieniowych z odkładaniem żelaza w mózgu 855 PKAN (pantothenate kinase associated neurodegeneration) – choroba zwyrodnieniowa układu nerwowego z odkładaniem żelaza w mózgu, związana z wrodzonym niedoborem kinazy pantotenianowej 857 MPAN (mitochondrial membrane protein-associated neurodegeneration) – choroba zwyrodnieniowa układu nerwowego z odkładaniem żelaza w mózgu, związana z niedoborem białka mitochondrialnego 865 12. Bóle głowy i zespoły bólowe w neurologii dziecięcej Leszek Boćkowski, Joanna Śmigielska-Kuzia, Wojciech Sobaniec 875 Ból – definicja i patofizjologia 875 Epidemiologia i klasyfikacja bólów głowy 876 Postępowanie diagnostyczne w bólach głowy u dzieci 878 Najczęstsze pierwotne bóle głowy u dzieci 882 Migrena 882 Bóle głowy typu napięciowego 885 Wtórne bóle głowy 886 Neuralgie nerwów czaszkowych 889 Zespoły bólowe kręgosłupa 889 13. Choroby demielinizacyjne OUN Mariusz Stasiołek 893 Ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego (ADEM) 895 Przebieg kliniczny 896 Leczenie 898 Stwardnienie rozsiane 899 Przebieg kliniczny 900 Leczenie 908 Zapalenie rdzenia i nerwów wzrokowych (NMO) oraz choroby spektrum NMO 910 Przebieg kliniczny 911 Leczenie 914 Podsumowanie 915 14. Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego Marcin Roszkowski 919 Wstęp 919 Epidemiologia 920 Klasyfikacja guzów ośrodkowego układu nerwowego 921 Obraz kliniczny 924 Patofizjologia objawów towarzyszących procesom rozrostowym OUN 925 Interpretacja przedoperacyjnych badań obrazowych 931 Leczenie chirurgiczne 935 Nowotwory pochodzenia zarodkowego 936 Wyściółczaki 941 Glejaki 944 Glejaki o niższym stopniu złośliwości 944 Glejaki o wysokim stopniu złośliwości 950 15. Urazy głowy Stanisław Kwiatkowski 967 Podział kliniczny urazów głowy 967 Badanie neurologiczne dziecka po urazie głowy 968 Diagnostyka 968 Urazy lekkie i średniociężkie – algorytm postępowania 969 Wskazania do badania CT u dzieci po urazie głowy 971 Podział urazów głowy na podstawie powikłań zewnątrz i wewnątrzczaszkowych 972 Szczególne powikłania urazów głowy u dzieci 972 Przedgłowie (caput succedaneum) 972 Krwiak podczepcowy (subgaleal hematoma) 972 Krwiak podokostnowy (cephalohematoma) 973 Pourazowy krwotok podpajęczynówkowy (tSAH, traumatic subarachnoid hemorrhage) 973 Złamanie linijne kości czaszki 974 Złamanie czaszki z wgnieceniem 975 Wstrząśnienie mózgu (commotio cerebri, concussion head trauma) 976 Stłuczenie mózgu (contusio cerebri, brain contusion) 977 Rozerwanie mózgu (laceratio cerebri, brain laceration) 977 Krwiak podtwardówkowy 977 Krwiak nadtwardówkowy 978 Krwiaki wewnątrzmózgowe (tICH, traumatic intracerebral hematoma) 979 Późne następstwa urazów czaszkowo-mózgowych 980 Zespół pourazowy 980 Padaczka pourazowa 980 16. Choroby naczyniowe mózgu u dzieci Ewa Pilarska 983 Unaczynienie mózgowia – główne tętnice mózgowia 984 Udar niedokrwienny 986 Symptomatologia niedokrwiennego udaru mózgu 986 Kliniczne zespoły udarowe 988 Zespoły typowe dla niedokrwienia w obszarach unaczynienia poszczególnych tętnic 989 Epidemiologia niedokrwiennego udaru mózgu 991 Czynniki ryzyka prowadzące do wystąpienia udaru niedokrwiennego u dzieci 992 Objawy kliniczne udaru niedokrwiennego u dzieci 1002 Diagnostyka udarów niedokrwiennych u dzieci 1004 Algorytm postępowania w udarach mózgu u dzieci 1006 Leczenie udaru niedokrwiennego mózgu 1007 Profilaktyka wtórna udaru 1009 Rokowanie 1010 Przemijające niedokrwienie mózgu (TIA, transient ischemic attack) 1010 Krwotoczny udar mózgu 1011 Przyczyny udarów krwotocznych 1011 Wady naczyniowe mózgu 1012 Tętniaki wewnątrzczaszkowe 1014 Naczyniaki jamiste 1014 Rozpoznanie wady naczyniowej mózgu 1015 Krwotok podpajęczynówkowy 1015 Diagnostyka 1016 Leczenie 1016 Zakrzepica żył i zatok żylnych mózgu 1016 Rozpoznanie 1018 Leczenie 1019 17. Ataksje i choroby móżdżku Marta Zawadzka 1023 Wstęp 1023 Objawy uszkodzenia móżdżku 1023 Diagnostyka 1024 Niepostępujące ataksje 1027 Malformacja Arnolda–Chiariego (CM, Arnold–Chiari malformation) 1027 Zespół Dandy’ego–Walkera (Dandy–Walker syndrome) 1028 Zespół Joubert (Joubert syndrome) 1028 Ostre ataksje 1029 Ostra ataksja móżdżkowa 1029 Ostre zapalenie móżdżku 1030 Zespół opsoklonie–mioklonie–ataksja 1030 Napadowe ataksje 1032 Ostre przerywane ataksje metaboliczne 1032 Ataksje epizodyczne (EA) 1034 Przewlekłe ataksje 1035 Ataksje dziedziczone autosomalnie recesywnie (ARCA) 1035 Ataksje rdzeniowo-móżdżkowe dziedziczone autosomalnie dominująco (ADCAs) 1043 Ataksje sprzężone z chromosomem X 1046 Choroby mitochondrialne przebiegające z ataksją 1047 Przewlekle postępujące ataksje metaboliczne 1050 Leczenie 1054 Podsumowanie 1055 18. Choroby układu autonomicznego, zaburzenia w oddawaniu moczu i defekacji Sławomir Kroczka 1059 Wstęp 1059 Budowa i funkcja autonomicznego układu nerwowego 1059 Definicja choroby 1060 Występowanie 1060 Objawy kliniczne 1060 Różnicowanie 1063 Zaburzenia oddawania moczu 1063 Zaburzenia defekacji 1065 Postępowanie (na podstawie najnowszych doniesień) 1068 Leczenie neurogennej dysfunkcji pęcherza u dzieci 1068 Leczenie zaparć u dzieci 1068 19. Wybrane zaburzenia neurorozwojowe Agnieszka Słopień 1071 Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z defi cytem uwagi (ADHD) 1071 Wprowadzenie 1071 Epidemiologia 1072 Obraz kliniczny 1072 Zaburzenia współwystępujące 1074 Diagnostyka różnicowa 1074 Leczenie 1075 Zaburzenia ze spektrum autyzmu 1077 Wprowadzenie 1077 Epidemiologia 1077 Obraz kliniczny 1078 Zaburzenia współwystępujące 1079 Diagnostyka różnicowa ASD 1081 Rokowanie 1082 Terapia 1082 20. Badanie dodatkowe w neurologii Barbara Artemowicz, Leszek Boćkowski, Elżbieta Jurkiewicz, Izabela Kaczmarek, Beata Olchowik, Piotr Sobaniec, Wojciech Sobaniec, Marta Szmuda 1085 O czym mówi badanie płynu mózgowo-rdzeniowego? Wybrane zagadnienia Marta Szmuda 1085 Wstęp 1085 Właściwości fizyczne 1086 Badanie cytologiczne 1087 Badania biochemiczne 1087 Obraz PMR w wybranych jednostkach chorobowych 1095 Obrazowanie w neurologii dziecięcej Elżbieta Jurkiewicz 1103 Dostępne metody obrazowania 1103 Możliwości diagnostyczne rezonansu magnetycznego 1106 Badania neurofizjologiczne w neurologii dziecięcej (EMG, ENG, EEG) Wojciech Sobaniec, Leszek Boćkowski, Barbara Artemowicz, Beata Olchowik, Piotr Sobaniec 1132 Zastosowanie badań elektromiograficznych oraz elektroneurograficznych w chorobach wieku rozwojowego 1132 Zastosowanie badania elektroencefalograficznego u dzieci 1137 Badania psychologiczne w neurologii rozwojowej Izabela Kaczmarek 1157 Wstęp 1157 Badanie dziecka – o czym należy pamiętać 1160 Badanie procesów poznawczych w zarysie 1160 Procedura badania 1161 Wywiad i testy 1164 Jak odczytywać wyniki badania neuropsychologicznego? 1165 Podsumowanie 1168 21. Szczepienia – wskazania i przeciwwskazania Joanna Stryczyńska- Kazubska, Ilona Małecka, Jacek Wysocki 1169 Wiadomości ogólne o szczepieniach 1171 Ogólne zasady wykonywania szczepień 1172 Przeciwwskazania do szczepień 1172 Niepożądane odczyny poszczepienne 1175 Uwagi końcowe 1179 22. Neurorehabilitacja Kamila Okulczyk, Wojciech Kułak 1181 Neuroplastyczność 1181 Istota neuroplastyczności 1181 Mechanizmy plastyczności neuronalnej 1182 Rodzaje plastyczności neuronalnej 1182 Neuroplastyczność jako ważny czynnik zdrowienia po uszkodzeniu struktur nerwowych 1182 Procesy regeneracji układu nerwowego po uszkodzeniu 1183 Czynniki modulujące neuroplastyczność 1184 Postępowanie terapeutyczne w neurorehabilitacji pediatrycznej 1185 Wczesne podjęcie usprawniania – dlaczego jest takie ważne? 1186 Formy neurorehabilitacji pediatrycznej 1187 Metody rehabilitacji neurologicznej 1188 Innowacyjne techniki neurorehabilitacji i wspomagania 1190 23. Objawy neurologiczne w chorobach reumatycznych, endokrynologicznych, nowotworowych, serca, płuc, nerek, przewodu pokarmowego Barbara Steinborn, Anna Winczewska-Wiktor 1195 Objawy neurologiczne w chorobach reumatycznych 1195 Badania dodatkowe 1197 Objawy neurologiczne w chorobach endokrynologicznych 1199 Objawy neurologiczne w chorobach nowotworowych 1208 Neuroinfekcje 1209 Powikłania naczyniowo-nerwowe w chorobach nowotworowych u dzieci 1209 Objawy neurotoksyczne spowodowane działaniem leków 1210 Powikłania neurologiczne radioterapii 1211 Zespoły paraneoplastyczne 1213 Objawy neurologiczne w chorobach układu krążenia 1214 Objawy neurologiczne w chorobach układu oddechowego 1225 Objawy neurologiczne w chorobach nerek 1231 Objawy neurologiczne w chorobach przewodu pokarmowego 1237 Skorowidz 1243