Alpinizm europejski 1919-1939 (ludzie, tendencje, osiągnięcia)

Zamierzeniem autorki nie jest rekonstrukcja szczegółowej historii alpinizmu w latach 1919–1939, lecz próba uchwycenia i przedstawienia tendencji rozwojowych, określenia miejsc ich powstawania, sposobów rozprzestrzeniania się, opisania zachowań ówczesnych środowisk wspinaczkowych, jak również wskazanie i charakterystyka tych czynników, które mogły mieć decydujący wpływ na tempo i kierunek rozwoju alpinizmu. Podstawowym celem podjętych badań jest weryfikacja hipotezy wyrażanej przypuszczeniem, że w okresie XX-lecia międzywojennego, a ściślej w latach trzydziestych XX wieku miała miejsce seria wydarzeń, które złożyły się na zmianę w sposobie uprawiania i postrzegania alpinizmu, a ich kumulacja zmieniła jego dotychczasowy model i spowodowała narodziny nowej epoki – epoki o nastawieniu sportowo-wyczynowym, którą można określić mianem alpinizmu ekstremalnego.

WSTĘP...7 ROZDZIAŁ I DZIEJE ALPINIZMU DO 1918 ROKU – GŁÓWNE TENDENCJE...17 1. Od prealpinizmu do zdobycia Mont Blanc w 1876 roku...17 1.1. Góry miejscem kultu religijnego...17 1.2. Góry jako bariera...18 1.3. Odkrycie Alp jako elementu krajobrazu i umiejscowienie ich w kulturze...19 1.4. Naukowa eksploracja Alp...21 1.5. „Powrót do natury” źródłem turystycznej penetracji Alp...24 1.6. Narodziny alpinizmu...25 2. Od alpinizmu klasycznego do alpinizmu sportowego...26 2.1. Eksploracja Alp Szwajcarskich...26 2.2. „Złoty wiek alpinizmu” – sportowe zacięcie Brytyjczyków...27 2.3. Rozwój alpinizmu na terenie Alp Wschodnich. Odkrycie Dolomitów...30 2.4. Instytucjonalizacja alpinizmu...34 3. Przeobrażenia alpinizmu sportowego...38 3.1. Pierwsze próby usamodzielnienia się alpinistów (alpinizm bez pomocy przewodników) i rozwój alpinizmu ukierunkowanego poszukiwanie trudności... 40 3.2. Prekursorzy wspinaczki samotnej...42 3.3. Początki modernistycznego alpinizmu...43 4. Kataklizm I wojny światowej a sytuacja w alpinizmie europejskim...45 ROZDZIAŁ II SPOŁECZNO-POLITYCZNE I KULTUROWE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIAŁALNOŚCI ALPINISTYCZNEJ W LATACH 1919–1939...47 1. Polityka reżimów totalitarnych wobec organizacji alpinistycznych...49 1.1. Austria i Niemcy...49 1.2. Włochy...70 1.3. Podsumowanie...76 2. Indywidualna działalność alpinistyczna a sytuacja społeczno-kulturowa w Austrii, Niemczech i Włoszech...77 2.1. Podsumowanie...97 ROZDZIAŁ III SPRZĘT WSPINACZKOWY I TECHNIKI ASEKURACJI JAKO CZYNNIKI POSTĘPU W ALPINIZMIE LAT MIĘDZYWOJENNYCH...101 1. Ewolucja sprzętu alpinistycznego...102 1.1. Lina...103 1.2. Haki skalne...108 1.3. Haki lodowe...116 1.4. Karabinek...123 1.5. Czekan...126 1.6. Raki...135 1.7. Obuwie..143 2. Rozwój technik asekuracji...151 2.1. Techniki asekuracji w skale...151 2.2. Techniki asekuracji w terenie śnieżno-lodowym...160 ROZDZIAŁ IV GENEZA I ROZWÓJ TECHNIK POKONYWANIA TERENU WSPINACZKOWEGO ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM INNOWACJI WPROWADZONYCH W LATACH 1919–1939...163 1. Technika wspinaczki skalnej...165 1.1. Technika klasyczna...165 1.2. Technika sztucznych ułatwień...167 2. Technika wspinaczki lodowej...196 2.1. Technika wyrąbywania stopni...196 2.2. Technika Eckensteina...201 2.3. Technika frontalna...209 3. Techniki zjazdu i wychodzenia po linie... 213 3.1. Zjazd...213 3.2. Wychodzenie po linie...221 ROZDZIAŁ V KSZTAŁTOWANIE SIĘ METOD NAUCZANIA I DOSKONALENIA UMIEJĘTNOŚCI WSPINACZKOWYCH W ALPINIZMIE LAT 1919–1939...227 1. Indywidualne formy uczenia się i treningu w alpinizmie...228 2. Powstanie i działalność szkół wspinaczkowych...241 ROZDZIAŁ VI IDEOLOGIA ALPINIZMU OKRESU MIĘDZYWOJENNEGO JAKO NOWA FORMA WARTOŚCI W SPORCIE WSPINACZKOWYM...255 1. Spory o istotę i cele alpinizmu...256 1.1. Stanowisko wobec używania haków i modernistycznych technik wspinania...268 1.2. Elementy sportowe w motywacji uprawiania alpinizmu. Proces kształtowania się reguł sportowych w alpinizmie lat trzydziestych...274 2. Miejsce ideologii wspinaczkowej w rozwoju alpinizmu w latach 1919–1939...296 ZAKOŃCZENIE...299 ANEKS...315 1. Odznaczenia alpinistów...315 1.1. Medale olimpijskie...315 1.2. Inne formy wyróżnień przyznawanych za wyczyny alpinistyczne w latach 1919–1939...318 1.2.1. Niemcy...318 1.2.2. Włochy...319 1.2.3. Francja...321 BIBLIOGRAFIA...323 SUMMARY...355 ZUSAMMENFASSUNG...361 WYKAZ SKRÓTÓW...367 WYKAZ ILUSTRACJI...369 INDEKS NAZWISK...373 INDEKS NAZW GEOGRAFICZNYCH...384 INDEKS RZECZOWY...392 FRAGMENTY Z RECENZJI NINIEJSZEJ MONOGRAFII...401