ebook 4H i 4T Odwracalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2025

Zasady 4H i 4T trzeba mieć wykute na blachę, a algorytmy nieustannie powtarzać i pamiętać.
Książka, którą oddajemy w ręce czytelników, nie jest tylko powtórzeniem treści z wytycznych, lecz dogłębnym rozwinięciem klinicznym skrótów wykorzystywanych w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia.

W ratowaniu nie chodzi jedynie o resuscytację. Najważniejsze to nie dopuścić do NZK.
Specjaliści medyczni zajmujący się pacjentem w stanie nagłym bardzo często rozpoczynają analizę 4H i 4T dopiero wtedy, kiedy NZK wystąpi. Punkt widzenia Autorów książki jest inny i wyraźnie pokazuje, że wcześniejsze połączenie parametrów, wywiadu chorobowego oraz kontekstu klinicznego pacjenta może przynieść lepszy efekt, ukierunkowany na zapobieganie NZK.

Jak podkreśla redaktor naukowy książki dr hab. T. Ilczak, prof. UBB: Jestem pewny, że po uważnej lekturze książki, czytelnicy zyskają nie tylko dogłębną wiedzę teoretyczną, lecz także unikatowe i krytyczne spojrzenie na rzeczy z pozoru oczywiste, które odpowiednio osadzone w czasie postępowania ratunkowego, mogą bezpośrednio wpłynąć na zmniejszenie występowania epizodów NZK.

Wybitni i wyjątkowi specjaliści, pasjonaci medycyny, omawiając szczegóły anatomiczne, fizjologiczne i biochemiczne, pokazują, że organizm to precyzyjnie zaprojektowany system. I jak w każdym systemie złożonym z wielu składowych, wczesne wykrycie problemu zmniejsza negatywne konsekwencje dla jego działania.

Sekcja 4H:

Hipoksja (hypoxia) – Tomasz Ilczak
Hipowolemia (hypovolemia) – Tomasz Ilczak, Paweł Kukla
Hipotermia (hypothermia/hyperthermia) – Sylweriusz Kosiński, Tomasz Darocha
Zaburzenia elektrolitowe (hypokalemia/hyperkalemia etc.) – Michał Werner

Sekcja 4T:

Odma prężna (tension pneumothorax) – Jacek Pietrzyk
Tamponada osierdzia (tamponade) – Roch Pakuła
Zatrucia (toxins) – Małgorzata Rak
Tromboembolia płucna i wiencowa (thrombosis) – Ewa Peszek-Przybyła, Marek Jędrzejek

Podsumowanie, czyli 4H i 4T w warunkach podstawowego ZRM, na podstawie EBM – Magdalena Augustyn

Spis treści ebooka 4H i 4T Odwracalne przyczyny nagłego zatrzymania krążenia

Przedmowa 1

1. Hipoksja – Tomasz ILCZAK 5
Oddychanie 7
Drogi oddechowe 8
Co się dzieje z tlenem? 11
Problemy oddechowe pacjenta doprowadzające do hipoksji 17
Rozważanie hipoksji 21
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) 21
Zaostrzenie astmy 23
Obrzęk płuc 25
Niedokrwienie, niedokrwistość 26
Nagłe zatrzymanie krążenia 27
Dodatkowe możliwości terapeutyczne i diagnostyczne 28
Maski NIV 28
High Flow 28
EtCO₂ – płetwa rekina 29
Wnioski 33

2. Hipowolemia – Paweł KUKLA, Tomasz ILCZAK 37
Wstrząs krwotoczny 39
Patologia wstrząsu na poziomie mikrokrążenia 39
Kwasica metaboliczna 43
Hipotermia 43
Płynoterapia – rozcieńczanie czynników krzepnięcia 43
Leczenie hipowolemii spowodowanej krwotokiem 44
Hipowolemia związana ze zwiększoną przepuszczalnością naczyń włosowatych 46
Oparzenia 46
Hipowolemia względna 47
Wstrząs anafilaktyczny 47
Wstrząs septyczny 48
Wstrząs neurogenny 49
Leczenie hipowolemii względnej 50
Nagłe zatrzymanie krążenia 51

3. Hipotermia – Sylweriusz KOSIŃSKI, Tomasz DAROCHA 57
Patofizjologia hipotermii 59
Objawy kliniczne 61
Pomiar temperatury i badania laboratoryjne 63
Leczenie 66
Sytuacje szczególne. Ostra dekompensacja krążeniowo-oddechowa 73
Leczenie pozaustrojowe 74

4. Zaburzenia wodno-elektrolitowe – Michał WERNER 81
Równowaga wodno-elektrolitowa 81
Zaburzenia gospodarki sodowej 82
Hiponatremia 83
Hipernatremia 84
Zaburzenia gospodarki potasowej 86
Hipokaliemia 87
Hiperkaliemia 89
Zaburzenia gospodarki wapniowej 91
Hipokalcemia 92
Hiperkalcemia 94
Zaburzenia gospodarki magnezowej 95
Hipomagnezemia 95
Hipermagnezemia 96
Zaburzenia gospodarki fosforowej 97
Hipofosfatemia 98
Hiperfosfatemia 99
Zaburzenia przemiany chloru 100
Hipochloremia 101
Hiperchloremia 101
Zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej 102
Podział zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej 103
Wpływ zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej na czynność poszczególnych narządów 105
Wpływ zmian pH na działanie leków 107
Leczenie zaburzeń kwasowo-zasadowych 107

5. Odma prężna – Jacek PIETRZYK 113
Anatomia i fizjologia jamy opłucnej 113
Przyczyny wystąpienia odmy opłucnej 119
Przyczyny jatrogenne 120
Rozpoznanie 122
Ultrasonografia przyłóżkowa 126
Badanie rentgenologiczne 127
Tomografia komputerowa 128
Patofizjologia 128
Leczenie 128
Nagłe zatrzymanie krążenia 133

6. Tamponada osierdzia – Roch PAKUŁA 139
Anatomia i fizjologia osierdzia 139
Patofizjologia 141
Diagnostyka 143
Postępowanie 147
Nagłe zatrzymanie krążenia 149
Zadania zespołu resuscytacyjnego 150

7. Zatrucia. Intoksykacja jako przyczyna nagłego zatrzymania krążenia – Małgorzata RAK 155
Opioidy i benzodiazepiny 156
Nieprawidłowe postaci hemoglobiny 158
Blokery oksydazy cytochromowej 160
Zaburzenia czynności tkanek pobudliwych 162
Węglowodory halogenowane 162
Digoksyna 170
Blokery kanałów wapniowych 172
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne 173
Zaburzenie czynności synaps 173
Substancje wpływające na neuroprzekaźniki 178
Excited delirium syndrome 182
Wytyczne do resuscytacji krążeniowo-oddechowej w zatruciach 184
Nagłe zatrzymanie krążenia w zatruciach 186

8. Tromboembolia płucna i wieńcowa – Ewa PESZEK-PRZYBYŁA, Marek JĘDRZEJEK 191
Fizjologia krzepnięcia i patofizjologia tromboembolii 192
Zakrzepica w układzie żylnym 194
Zakrzepica w układzie tętniczym 196
Uszkodzenie blaszki miażdżycowej 196
Tworzenie zakrzepu. Kaskada krzepnięcia 197
Fibrynoliza 199
Punkty uchwytu działania leków w kaskadzie krzepnięcia 200
Badania laboratoryjne 201
Nagłe zatrzymanie krążenia. Zawał serca 202
Wywiad 204
Populacje szczególne 205
Diagnostyka 205
EKG w zawale mięśnia sercowego 205
Echokardiografia w zawale mięśnia sercowego 217
Leczenie 218
Farmakoterapia OZW w ostrej fazie 220
Leczenie przeciwkrzepliwe 221
Tlenoterapia i leki dodatkowe 222
Pierwotna angioplastyka wieńcowa 223
Leczenie fibrynolityczne w ostrym zespole wieńcowym 224
Zatorowość płucna 227
Wywiad 228
Diagnostyka 229
Metody leczenia 231
Podsumowanie 236

9. 4H i 4T w warunkach podstawowego zespołu ratownictwa medycznego w oparciu o EBM i możliwości prawne – Magdalena AUGUSTYN 241
Hipoksja 242
Ssak i jego zastosowanie 242
Ręczne udrożnienie dróg oddechowych i wentylacja workiem samorozprężalnym z maską twarzową 243
Przyrządowe zabezpieczenie dróg oddechowych 244
Wentylacja 246
Pomiar końcowo wydechowego stężenia CO₂ 247
Gazometria 247
Powrót spontanicznego krążenia 248
Hipowolemia 248
Tamowanie krwawienia 249
Jeśli pacjent nie krwawi 249
Jak najszybsze uzupełnianie łożyska naczyniowego 250
Przeciwdziałanie hipotermii 253
Kwas traneksamowy 254
Badanie USG i transport 255
Jak usprawnić postępowanie ratunkowe ZRM w hipowolemii? 256
Zaburzenia elektrolitowe 256
Zaburzenia gospodarki potasowej 257
Zmiany w zapisie EKG 258
Leczenie 259
Wartości glikemii 261
Hipotermia 261
Wiarygodny pomiar temperatury 261
Ocena pacjenta. Parametry życiowe 262
Zapis elektrokardiograficzny 262
Przerwanie ekspozycji na zimno 263
Postępowanie w NZK 265
Zmiany w algorytmie ALS 265
Rokowania 265
Transport 266
Odma prężna 267
Rozpoznanie 267
Odbarczenie odmy prężnej 269
Tamponada osierdzia 273
U jakich pacjentów podejrzewać tamponadę? 273
Pacjent urazowy 273
Pacjent nieurazowy 274
Jak rozpoznać tamponadę? 275
Pacjent przed wystąpieniem epizodu zatrzymania krążenia 275
Pacjent, u którego doszło do NZK przed przyjazdem ZRM 277
Zatrucia 278
Postępowanie 278
Modyfikacje algorytmu ALS w NZK 281
Zatorowość płucna 288
Wywiad 288
Objawy kliniczne 288
Pacjent, u którego wystąpiło NZK 291
Zatorowość wieńcowa 292
Rozpoznanie ostrego zespołu wieńcowego 293
Farmakoterapia OZW w podstawowym ZRM 295
Postępowanie z pacjentem, u którego doszło do NZK 296
Wnioski 297

Podsumowanie – Tomasz ILCZAK 309

Skorowidz 311