Nazwy własne w kon/tekstach kultury

Pomieszczone w książce rozważania podporządkowano różnym zagadnieniom zebranym w pięciu ogniwach tematycznych odzwierciedlających zainteresowania autora problematyką nazw własnych. W grupie pierwszej znalazły się teksty dotykające problematyki ogólnej, teoretycznej, syntetyzującej, a ściślej propozycji ujęć problematyki onomastycznej z uwzględnieniem zdobyczy współczesnej lingwistyki. Ujęcia te stanowią próby sformułowania propozycji ścieżek badawczych o szerszych perspektywach zasięgu. Kolejna część zbiera teksty będące onomastycznymi re/interpretacjami dzieł literatury epok minionych (głównie baroku, ale też pozytywizmu i piśmiennictwa XX wieku). W ogniwie trzecim zaproponowano opracowania sytuujące onomastykę w kontekście gender studies, co stanowi rzadkość w polskim językoznawstwie. Podobnie — nieczęsto — podejmuje się problematykę analiz onomastycznych tekstów popkulturowych. Temu zagadnieniu poświęcona jest część czwarta. Monografię zamykają dwa teksty o charakterze rekonesansu, dotyczące wybranych problemów tematycznych z zakresu ideonimii oraz zoonimii (ogniwo piąte). Należy je traktować jako swoiste poszerzenie zasadniczych kwestii podjętych w niniejszym opracowaniu. Praca ma charakter interdyscyplinarny, jest adresowana nie tylko do onomastów, ale językoznawców w ogóle, ponadto z pewnością zainteresuje badaczy literatury i kultury, a także studentów różnych kierunków humanistycznych. Artur Rejter, profesor nauk humanistycznych, związany z Zakładem Historii Języka Polskiego w Instytucie Języka Polskiego im. Ireny Bajerowej. Zainteresowania badawcze: historia języka polskiego, ze szczególnym uwzględnieniem metod badawczych lingwistyki tekstu, stylistyki i semantyki, onomastyki, także problemy polszczyzny współczesnej. Główne zagadnienia badawcze: problematyka gatunków mowy w aspekcie ich ewolucji, słownictwo w ujęciu historycznym, styl artystyczny, lingwistyka płci, onomastyka literacka, onomastyka dyskursu, lingwistyka międzykulturowa.

Spis treści Wprowadzenie / 7 I. Konteksty ogólne – teoria, metoda, synteza Onomastyczne konteksty historii języka / 11 Nazwy własne w literaturze a pamięć kulturowa / 21 Onomastyka literacka wobec tekstologii i teorii dyskursu – perspektywa historyczna / 29 Nazwa własna – gatunek – idiolekt / 41 Ekspresywny wymiar apelatywnych i proprialnych compositów nazywających osoby w historii polszczyzny / 55 II. Konteksty re/interpretacyjne – epoki minione Onomastykon poezji polskiego Baroku wobec kontekstów kulturowych epoki. Wybrane problemy badawcze / 71 Wymiar „meta-” nazw własnych w tekście literackim. Na materiale poezji Jana Andrzeja Morsztyna / 81 Nazwy własne w barokowym romansie wierszowanym – w stronę analizy genologicznej. Na przykładzie twórczości Hieronima Morsztyna / 95 „Płaczcie – umarł Pan…”. Nazwy własne we wczesnobarokowym poemacie pasyjnym. Na przykładzie Pamiątki krwawej ofiary Pana Zbawiciela naszego Jezusa Chrystusa Abrahama Rożniatowskiego / 107 Onomastyczne tropy dekadentyzmu. Nazwy własne w Bez dogmatu Henryka Sienkiewicza / 119 Wobec rzeczywistości. Nazwy własne w polskim reportażu dwudziestowiecznym – próba analizy diachronicznej / 131 III. Konteksty genderowe Problematyka płci a nazwy własne. W stronę onomastyki dyskursu / 149 Nieheteronormatywne oblicza płci. Nazwy własne w prozie Michała Witkowskiego / 159 Onimia w służbie płci. Tytuły dzieł sztuki kobiecej / 169 Mężczyzna obnażony? Tytuły aktów męskich w polskiej sztuce współczesnej / 183 IV. Konteksty popkulturowe Kreatywne topografie. Nazwy własne a wizerunek miasta w najnowszej polskiej literaturze popularnej / 199 Peerelowski wampir Marek z warszawskiej Pragi pod rękę z egipską boginią Bastet. Nazwy własne w prozie Andrzeja Pilipiuka / 209 „Byłaś już w Paryżach stu…”. Aksjologiczny aspekt nazw własnych w twórczości poetyckiej Agnieszki Osieckiej / 223 Kupidyn w Szczecinie, Milena w szmince od Diora. Nazwy własne w twórczości Katarzyny Nosowskiej / 243 V. Konteksty inne – roz/poznanie Nie tylko Portret chłopca. Tytuły obrazów z motywem dziecka w sztuce polskiej / 265 Od Aluzji do Zwalca. O imionach koni / 279 Bibliografia / 289 Wykaz skrótów / 303 Nota bibliograficzna / 307 Summary / 311 Résumé / 313