Warsztaty weneckie w drugiej połowie XV i w XVI wieku

Synteza współczesnej wiedzy o technikach malarskich mistrzów weneckich Dla badaczy technik malarskich sztuka Wenecjan to szczególnie ciekawe pole, a jednocześnie duże wyzwanie. Muszą się bowiem zmierzyć z wielowiekowymi legendami i tajemnicami warsztatu największych mistrzów koloru. Wyjątkowość sztuki weneckiej opierała się na wysokiej jakości dostępnych w mieście tworzyw i eksperymentach technologicznych, prowadzonych przez miejscowych artystów. W ciągu ostatnich kilku dekad obrazy mistrzów weneckich poddane zostały wnikliwym badaniom technologicznym. Rentgenogramy, reflektogramy w podczerwieni i próbki farby pobrane z wielu wybitnych dzieł pozwoliły na identyfikację materiałów używanych przez malarzy i rozpoznanie ich warsztatowych procedur. Grażyna Bastek opisuje budowę dawnych malowideł. Pisząc o funkcjonowaniu warsztatów największych artystów weneckich – Belliniego, Giorgiona, Tycjana i Tintoretta – skupia się nie tylko na materii ich dzieł, lecz także na technikach warsztatowych, organizacji pracy, zamówieniach i ich realizacjach. Warsztaty weneckie to doskonała pozycja zarówno dla studentów historii sztuki oraz wszystkich osób planujących podjęcie studiów w tym obszarze, jak i dla pasjonatów malarstwa, którzy pragną poszerzyć swoją wiedzę.

Wstęp. Dawni mistrzowie we współczesnych muzeach 9 CZĘŚĆ I. STRUKTURA OBRAZU 27 Podobrazia 29 Podobrazia drewniane 29 Podobrazia płócienne 36 Grunty 45 Gruntowanie desek 45 Gruntowanie desek i płócien w XVI wieku 48 Złocenia 51 Złoto płatkowe 52 Rytowanie, puncowanie, sgraffito 53 Złoto proszkowe 56 Podrysowanie 59 Przygotowanie do malowania 59 Materiały stosowane do nanoszenia podrysowań 63 Metody nanoszenia podrysowań 65 Imprimitura 71 Farby i warstwy malarskie 81 Wyrabianie farb 81 Przygotowanie palet 83 Kolejność malowania 87 Spoiwa malarskie. Między techniką a stylem 89 Spoiwo klejowe 91 Malarstwo temperowe we Włoszech 97 Malarstwo olejne na północy Europy i w Niderlandach 102 Pomiędzy Niderlandami a Italią 107 Adaptacja spoiwa olejnego we Włoszech 113 Adaptacja spoiwa olejnego w Wenecji 121 Werniksy 126 CZĘŚĆ II. DISEGNO I COLORITO W WENECJI 133 Disegno veneziano. Rysunek w warsztatach weneckich mistrzów 135 Giovanni Bellini 137 Giorgione 151 Tycjan 156 Tintoretto 165 Disegno i colorito w świetle florenckiej praktyki warsztatowej 174 Unione Michała Anioła 178 Sfumato Leonarda da Vinci 183 Colorito veneziano 191 Materiały malarskie w Wenecji 192 Wenecka paleta 209 Colore i colorito 219 Boschini i pochwała weneckiego malarstwa: macchie, senza macchia, anzi splendori 221 Sprezzatura 224 CZĘŚĆ III. WARSZTATY MISTRZÓW WENECKICH OD BELLINIEGO DO TINTORETTA 229 Giovanni Bellini 231 Repliki w warsztacie Belliniego 242 Technika malarska Belliniego 252 Uczta bogów – Giovanni Bellini i Tycjan 259 Giorgione 265 Leonardo w Wenecji 270 Dürer i sztuka niemiecka w Wenecji 277 Sfortuna critica 283 Giorgione i giorgioneschi 290 Technika malarska Giorgiona 295 Farby mistrza 298 Badania technologiczne a interpretacje obrazów Giorgiona 302 Tycjan 313 Repliki w warsztacie Tycjana 324 Technika malarska Tycjana 346 W stronę późnego stylu. Pittura di macchia 353 Non finito 358 Jacopo Comin, zwany Robusti, zwany Tintoretto 383 Il disegno di Michelangelo e il colorito di Tiziano 388 Portrety i ich repliki w warsztacie Tintoretta 399 Prestezza del fatto 403 Technika malarska Tintoretta 410 Zakończenie 423 Indeks osób 427 Źródła ilustracji 433 Bibliografia 437