Ewolucja.

W skład serii Wszystko, co warto wiedzieć wchodzi wiele unikalnych książek popularnonaukowych napisanych przez czołowych ekspertów w swoich dziedzinach, a wydanych przez Oxford University Press, w których każdy znajdzie odpowiedzi na najbardziej palące i interesujące współczesne problemy – od zmian klimatu przez zagadki ewolucji, zaburzenia odżywiania, ewolucję, aż po fizykę kwantową. Seria ta ma charakter interdyscyplinarny i obejmuje wiedzę z zakresu nauk humanistycznych, medycyny i zdrowia, nauk ścisłych oraz społecznych. Ewolucja jest jednym z najważniejszych procesów zachodzących w przyrodzie. Polega na zmianach budowy organizmów i powstawaniu nowych na przestrzeni wielu pokoleń. Wyjaśnia, jak powstały wszystkie istoty z którymi dzielimy tę planetę, dlaczego wszyscy się tak różnimy oraz jak i dlaczego jesteśmy tak od siebie współzależni. Książka ta zawiera przegląd podstawowych teorii i ukazuje, jak szeroko jej konsekwencje odbijają się echem w naukach przyrodniczych, naukach społecznych, a nawet humanistycznych. Dziesięć rozdziałów podejmuje dziesięć głównych tematów, stopniowo zawężających się od ogólnego spojrzenia na ewolucję po szczegółowy opis powiązanych z kulturą zachowań człowieka. Autor pokazuje, jak proste pytanie „dlaczego?” prowadzi nas nieubłaganie w głąb wszystkich tajemnic życia.

Przedmowa IX I. Ewolucja i dobór naturalny 1 1. Dlaczego potrzebujemy teorii ewolucji? 1 2. Kto odkrył ewolucję? 3 3. Jak teoria Darwina zmieniła nasze postrzeganie ewolucji? 5 4. Czym była teoria Darwina o ewolucji drogą doboru naturalnego? 8 5. Jakie dowody miał Darwin na poparcie swojej teorii? 10 6. Dlaczego w takim razie Darwin zaproponował drugą teorię – doboru płciowego? 12 7. Jakie dowody mamy obecnie na poparcie teorii Darwina? 15 8. Czy teoria ewolucji nie jest jedynie teorią? 18 9. Zatem dlaczego tak wielu ludzi nie wierzy Darwinowi? 20 10. Dlaczego to ważne, by pytać dlaczego? 22 II. Ewolucja i adaptacja 27 11. Jak gatunki przystosowują się do swojego środowiska? 27 12. Jak rozpoznajemy adaptacje? 29 13. Jak powstają nowe cechy? 35 14. Czy mimikra jest adaptacją? 37 15. Co narządy szczątkowe mówią nam o ewolucji? 39 16. Jak szybko przebiega ewolucja? 42 17. Jak klimat wpływa na zmiany ewolucyjne? 44 18. Czy doskonałość jest nieuchronnym skutkiem ewolucji? 48 19. Dlaczego niektóre biologiczne cechy wydają się słabo zaprojektowane? 49 20. Dlaczego czasami padamy ofiarą zgubnych nałogów? 51 III. Ewolucja i genetyka 55 21. Dlaczego odkrycie genetyki było dla ważne dla naszego zrozumienia ewolucji? 55 22. Czym są prawa dziedziczenia Mendla? 57 23. Czym jest „współczesna synteza”? 60 24. Jak odkrycie DNA zmieniło nasze rozumienie genetycznych mechanizmów ewolucji? 62 25. Czym jest dostosowanie genetyczne? 63 26. Czy geny naprawdę są samolubne? 66 27. Ale jak zwierzęta wiedzą kto jest z nimi spokrewniony? 69 28. Czy istnieją inne rodzaje biologicznej transmisji oprócz DNA? 72 29. Czy ewolucja może zachodzić przy braku doboru naturalnego? 74 30. Czym jest zegar molekularny? 76 IV. Ewolucja życia 79 31. Czy możemy stwierdzić, jak zaczęło się życie na Ziemi? 79 32. Jak w tych bardzo prymitywnych warunkach rozwinęło się na Ziemi życie, które znamy? 82 33. Dlaczego wirusy i bakterie ewoluują tak szybko? 84 34. Dlaczego wykształciła się wielokomórkowość? 86 35. Czym jest symbioza? 88 36. Dlaczego symbionty są dla nas ważne? 90 37. Kiedy jednostka jest komórką, a kiedy osobnikiem lub kolonią? 92 38. Jestem więc osobnikiem czy kolonią? 94 39. Dlaczego nie żyjemy wiecznie? 97 40. Nawet jeśli ewolucja jest prawdą, to czemu teoria ewolucji powinna być dla nas dzisiaj ważna? 99 V. Ewolucja gatunków 103 41. Czym jest gatunek? 103 42. Dlaczego gatunki są czasami trudne do zdefiniowania? 105 43. Jak powstają nowe gatunki? 108 44. Dlaczego genetyka i anatomia nie zawsze są ze sobą zgodne co do historii ewolucyjnej? 111 45. Dlaczego gatunki wymierają? 113 46. Ile masowych wymierań miało do tej pory miejsce? 117 47. Czy dinozaury naprawdę wymarły? 120 48. Czy ludzie kiedykolwiek byli odpowiedzialni za wymierania? 122 49. Czy gatunki mogą zmartwychwstać? 125 50. Czy zróżnicowanie genetyczne gatunków ma znaczenie? 127 VI. Ewolucja złożoności 131 51. Dlaczego niektóre gatunki zjadają inne? 131 52. Na jakie sposoby rośliny i zwierzęta wykorzystują się wzajemnie? 133 53. Czym jest sieć troficzna? 135 54. Czy ekosystemy ewoluują? 137 55. Czy zaburzenie przez nas „równowagi przyrody” ma znaczenie”? 140 56. Dlaczego wykształciło się rozmnażanie płciowe? 142 57. W jaki sposób są determinowane obie płcie? 144 58. Czy wszystkie organizmy determinują płeć w taki sam sposób? 146 59. Dlaczego istnieje kompromis między reprodukcją a opieką rodzicielską? 148 60. Dlaczego spór między naturą a wychowaniem dalej zaburza nasze dyskusje? 150 VII. Ewolucja człowieka 155 61. Kim byli nasi najwcześniejsi przodkowie? 155 62. Kim byli neandertalczycy? 158 63. Dlaczego neandertalczycy mieli takie duże oczy? 160 64. Dlaczego neandertalczycy wyginęli? 163 65. Czy to prawda, że wszyscy posiadamy neandertalskie geny? 166 66. Dlaczego tylko jeden gatunek z naszej całej linii ewolucyjnej przetrwał? 167 67. Co genetyka molekularna może nam powiedzieć o naszej najnowszej historii? 169 68. Czy różnice rasowe są formą adaptacji? 172 69. Dlaczego ludzie są jedynym gatunkiem, który wykształcił język? 175 70. Czy ludzie dalej ewoluują? 177 VIII. Ewolucja zachowania 181 71. Jaką rolę w ewolucji pełni zachowanie? 181 72. Jak możemy wyjaśnić ewolucję altruizmu? 183 73. Dlaczego wykształciła się współpraca? 186 74. Czy to, z kim bierzemy ślub, ma znaczenie dla ewolucji? 188 75. Czy ludzie są naprawdę monogamiczni? 190 76. Czy konflikty interesów są nieuniknione w ewolucji? 192 77. Czy istnieją różnice w zachowaniu związane z płcią? 195 78. Dlaczego systemy doboru partnera różnią się między gatunkami? 197 79. Czy zachowanie ludzi jest zawsze powiązane z adaptacją? 200 80. Czy teoria ewolucji wyklucza istnienie wolnej woli? 202 IX. Ewolucja społeczności 205 81. Dlaczego niektóre zwierzęta żyją w grupach? 205 82. Dlaczego grupy zwierząt nie mogą być nieskończenie duże? 207 83. Jak duże grupy unikają dylematu dóbr wspólnych? 210 84. Co jest tak skomplikowanego w życiu społecznym? 213 85. Dlaczego niektóre zwierzęta posiadają tak duże mózgi? 215 86. W jaki sposób zwierzęta spajają swoje grupy? 218 87. W jaki sposób ludzie integrują się w znacznie większe grupy? 221 88. Jak możemy wyjaśnić wykształcenie się oszustwa? 223 89. Jak wykształciły się społeczności naczelnych? 225 90. Czy społeczności ludzkie ewoluowały? 228 X. Ewolucja kultury 231 91. Czy kultura ewoluuje? 231 92. Czemu ludzie kultury są tak różne? 234 93. Dlaczego wykształciło się tak wiele różnych języków? 237 94. Czy jakikolwiek gatunek poza ludźmi wykształcił kulturę? 239 95. Dlaczego tylko ludzie posiadają kulturę wysoką 242 96. Kiedy i dlaczego wykształciła muzyka? 244 97. Czy religia ewoluowała? 246 98. Czy internet zmieni kierunek ludzkiej ewolucji? 249 99. Czy teoria ewolucji ma swoje implikacje dla innych dyscyplin poza biologią? 250 100. Dlaczego więc ludzie nadal źle rozumieją teorię ewolucji? 253 Dalsze lektury 259 Indeks 263