Rozwój biologiczny człowieka od poczęcia do śmierci

Spis bloków XIII Symbole i skróty XV 1. Rozwój jako przedmiot badań naukowych 1 2. Aspekty rozwoju 9 3. Czynniki rozwoju osobniczego człowieka 29 Klasyfikacja czynników 29 Czynniki endogenne genetyczne 38 Regulacja ekspresji genów: modyfikacje epigenetyczne 50 Geny homeotyczne i ich rola w regulacji procesów rozwojowych 66 Genotyp a fenotyp: geny a cechy 70 Genetyka cech ilościowych 73 Genetyczne uwarunkowania masy i wielkości 79 Genetyczne uwarunkowanie kształtu ciała i składników tkankowych 80 Genetyczne uwarunkowania właściwości funkcjonalnych 84 Tempo rozwoju a wielkość i masa ciała 86 Kolejność przejawów rozwoju (zjawisko stadialności) 88 Zmiany fenotypowego podobieństwa z wiekiem u osób spokrewnionych 90 Podobieństwo a pokrewieństwo 94 Teoria limitowanego ukierunkowania rozwoju. Sterowanie rozwojem 96 Dobór małżeński a rozwój potomstwa 104 Dobór małżeński 104 Skutki kojarzenia wsobnego i krzyżowego. Homozja i heterozja 106 Tendencja równania do średniej 112 Czynniki endogenne paragenetyczne i pozagenetyczne 117 Genotyp i mechanizmy regulacyjne matki 117 Tryb życia i żywienie matki 128 Właściwości biologiczne rodziców a rozwój dziecka 129 Wpływ uprzednich ciąż matki. Kolejność urodzenia 134 Czynniki egzogenne – modyfikatory 138 Plastyczność fenotypowa 138 Rodzaje zmian przystosowawczych 142 Reaktywność organizmu 146 Wpływ żywienia na rozwój 155 Zaburzenia żywieniowe a stan odżywienia. Niedożywienie 158 Wpływ żywienia w czasie ciąży, karmienia piersią i niemowlęctwa 166 Wpływ żywienia na rozwój dzieci i młodzieży 167 Okresy szczególnej wrażliwości 170 Niedobory pokarmowe (nieprawidłowe żywienie) 171 Rola warunków bytowych 173 Środowisko biogeograficzne 189 Stresory psychospołeczne 203 Wpływ trybu życia na przebieg rozwoju 213 Wpływ aktywności ruchowej 213 Znaczenie snu i odpoczynku 225 Determinanty a modyfikatory 228 4. Rozwój struktury i funkcji w ontogenezie. Mechanizmy rozwoju 243 Aparat ruchu (stabilizująco-lokomocyjny) 247 Rozwój układu kostno-stawowego 247 Rozwój układu mięśniowego, nerwów ruchowych i siły 263 Postawa ciała. Asymetria budowy 279 Rozwój motoryczności człowieka 287 Aparat wegetatywny 297 Rozwój układu oddechowego 297 Drogi oddechowe 299 Płuca 299 Klatka piersiowa. Przepona 303 Funkcje oddechowe 304 Rozwój układu krążenia i krwi 309 Serce 309 Naczynia 313 Krew 314 Rozwój układu pokarmowego 319 Uzębienie 320 Przewód pokarmowy 322 Jama ustna 323 Żołądek 324 Trzustka i wątroba 326 Jelita 327 Przemiana materii i energii 329 Gospodarka wodno-mineralna. Homeostaza 338 Zmiany składu ciała z wiekiem 347 Rozwój układów wydalania 356 Aparat rozrodczy 362 Aparat koordynacyjno-regulacyjny 366 Rozwój narządów zmysłów (receptory i analizatory) 368 Rozwój układu nerwowego 384 Rozwój zachowania i myślenia 396 Układ wydzielania wewnętrznego i czynniki wzrostu 403 Rozwój układu endokrynnego 413 Rola hormonów w organizmie 422 Czynniki wzrostu. Hormonalne kierowanie rozwojem 428 Rozwój odporności organizmu 437 Bariery mechaniczne i chemiczne 438 Bariery immunologiczne 441 5. Etapowość rozwoju 447 Specyfika ontogenezy człowieka na tle innych naczelnych 448 Charakterystyka okresów życia w ontogenezie człowieka 460 Rozwój w środowisku wewnątrzmacicznym 469 Rozwój po urodzeniu: od narodzin do dorosłości 492 Faza bierności (wczesne niemowlęctwo) 492 Faza ekspansji 496 Niemowlęctwo (późny okres niemowlęcy i poniemowlęcy) 496 Okres dzieciństwa 499 Okres młodociany (przedpokwitaniowy) 501 Pokwitanie i dorastanie 502 Rozwój człowieka dorosłego: względna stabilizacja, przekwitanie, etap zmian inwolucyjnych 524 Względna stabilizacja 526 Przekwitanie (klimakterium) 530 Rozwόj progresywny a regres 545 Etap zmian inwolucyjnych (starości) 549 Okresy krytyczne w ontogenezie człowieka i ich związek ze zdrowiem i chorobą 570 6. Dymorfizm płciowy 585 7. Natura zmian rozwojowych w ontogenezie człowieka 595 Nierównomierność i niejednostajność wzrastania. Kiedy dziecko rośnie? 595 Cykle i biorytmy w rozwoju ontogenetycznym człowieka 599 Biorytmy okołodobowe 602 Biorytmy okołomiesięczne 604 Biorytmy sezonowe 604 8. Międzypokoleniowe przemiany przebiegu ontogenezy 613 9. Strategie badań ontogenetycznych człowieka 629 Wybrane zagadnienia z metodologii badań naukowych 629 Proces badawczy 632 Projektowanie badań i problem badawczy 634 Wybór metod badawczych 640 Operacjonalizacja badań 645 Dobór próby 657 Badania empiryczne 664 Analiza danych 665 Słownik wybranych terminów z zakresu rozwoju biologicznego człowieka 683 Piśmiennictwo 709 Skorowidz rzeczowy 721