Meandry zrównoważonej konsumpcji

Zrównoważona konsumpcja stanowi temat dyskusji naukowych w kontekście zrównoważonego rozwoju, zachowań konsumentów oraz odniesień czynionych przez decydentów i przedsiębiorców, a także jest postrzegana jako alternatywa dla konsumpcjonizmu i jego skutków ekologicznych i społecznych. Zrównoważona konsumpcja jest również pochodną społecznej odpowiedzialności konsumentów, którzy dzięki rosnącej świadomości ekologicznej mają coraz większą siłę sprawczą na rynku. Do kwestii zrównoważonej konsumpcji i produkcji odnosi się Unia Europejska (UE), opracowując kolejne programy, których zadaniem jest budowanie warunków dla podwyższania poziomu i jakości życia społeczeństw. Orientacja konsumentów na ekologię, sprawiedliwość i odpowiedzialność jako dyskurs i przedmiot badań ma charakter interdyscyplinarny. Dowodzi to także ważności tego zagadnienia. Z jednej strony dokonujący się postęp technologiczny oraz rozwój sztucznej inteligencji, internetu rzeczy i e-usług, w tym e-commerce, otwierają nowe możliwości zaspokajania potrzeb. Z drugiej strony coraz częściej w warunkach zrównoważonego rozwoju podnoszony jest trend dekonsumpcji, który określa nową kulturę konsumpcji i zachowań konsumentów. Jak słusznie zauważa A. Neale, świadomość ekologiczna dotycząca zgubnych skutków antropopresji wzrastała szybko w świadomości opinii społecznej, a problemy destrukcji środowiska zostały dostrzeżone przez elity polityczne. Niniejsza monografia jest opracowaniem wieloautorskim, w którym zwrócono uwagę na różne zagadnienia mieszczące się w podjętym problemie badawczym. Publikacja składa się z ośmiu rozdziałów.

Wstęp 1. Zrównoważony rozwój jako współczesny paradygmat rozwoju cywilizacyjnego Małgorzata Twardzik, Daniel Puciato Wprowadzenie 1.1. Geneza paradygmatu zrównoważonego rozwoju 1.2. Główne założenia koncepcji zrównoważonego rozwoju 1.3. Implementacja koncepcji zrównoważonego rozwoju w decyzjach konsumentó i działalności przedsiębiorstw Zakończenie 2. Zrównoważony rozwój w strategiach Unii Europejskiej Marek Gnusowski Wprowadzenie 2.1. Strategia na rzecz zrównoważonego rozwoju realizowana w latach 2002–2009 2.2. Miejsce zrównoważonego rozwoju w strategii Europa 2020 oraz w Europejskim Zielonym Ładzie 2.3. Zrównoważony rozwój w przyjętej przez Unię Europejską Agendzie 2030 2.4. Realizacja Celów Zrównoważonego Rozwoju Zakończenie 3. Rola i znaczenie zrównoważonej konsumpcji i produkcji w operacjonalizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju Anna Dąbrowska, Liudmyła Shulhina Wprowadzenie 3.1. Pojęcie i istota zrównoważonej konsumpcji i produkcji 3.2. Działania na rzecz wdrażania zrównoważonych wzorców konsumpcji i produkcji Zakończenie 4. Trendy ekologiczne w zachowaniach współczesnych konsumentów Bogdan Mróz Wprowadzenie 4.1. Ekonomiczny i społeczny kontekst ekologizacji zachowań konsumenckich w dobie zrównoważonej konsumpcji i produkcji 4.2. Charakterystyka wybranych trendów proekologicznych w zachowaniach konsumentów 4.3. Od fast fashion do slow fashion – proekologiczne zachowania konsumentów na rynku mody 4.4. Internetowe platformy wymiany odzieży używanej Zakończenie 5. Dekonsumpcja wyzwaniem dla konsumentów i producentów w dobie zrównoważonej konsumpcji Anita Szuszkiewicz Wprowadzenie 5.1. Konceptualizacja i aspekty definicyjne zjawiska dekonsumpcji 5.2. Przejawy dekonsumpcji w procesie konsumpcyjnym i produkcyjnym 5.3. Współwystępowanie dekonsumpcji ze współczesnymi trendami związanymi ze zrównoważonym rozwojem 5.4. Wyzwania dekonsumpcji dla konsumentów i przedsiębiorstw. Perspektywy rozwojowe trendu i jego determinanty Zakończenie 6. Technologie perswazyjne w kształtowaniu wzorców zrównoważonej konsumpcji Małgorzata Budzanowska-Drzewiecka, Adrian Lubowiecki-Vikuk Wprowadzenie 6.1. Potencjał technologii perswazyjnych w kształtowaniu wzorców zrównoważonej konsumpcji 6.2. Wykorzystanie technologii perswazyjnych w kształtowaniu wzorców zrównoważonych postaw konsumentów w sferze zachowań prośrodowiskowych i prospołecznych 6.3. Wykorzystanie technologii perswazyjnych w kształtowaniu zrównoważonych zachowań w sferze poprawy jakości życia konsumentów 6.4. Wyzwania i dylematy stosowania technologii perswazyjnych w kształtowaniu wzorców zrównoważonej konsumpcji Zakończenie 7. Miejsce sztucznej inteligencji w zrównoważonej konsumpcji – wybrane aspekty Jolanta Blicharz, Krzysztof Błoński, Katarzyna Szalonka Wprowadzenie 7.1. Potencjalne korzyści i zagrożenia dla człowieka wynikające ze stosowania sztucznej inteligencji w dobie wdrażania zrównoważonej konsumpcji na podstawie przeglądu literatury 7.2. Status człowieka jako konsumenta i pracownika w dobie zrównoważonego rozwoju i rozwoju sztucznej inteligencji 7.3. Unijne kierunki regulacji prawnych w sytuacji korzystania ze sztucznej inteligencji Zakończenie 8. Prawa i świadomość konsumenta a zrównoważony rozwój Anna Dąbrowska, Anita Szuszkiewicz Wprowadzenie 8.1. Prawa konsumenta w Unii Europejskiej i w Polsce 8.2. Dyrektywy: cyfrowa, towarowa i Omnibus 8.3. Świadomość konsumencka a zrównoważony rozwój Zakończenie Bibliografia