Nowe, zaktualizowane i rozszerzone wydanie cieszącego się od lat niesłabnącym zainteresowaniem podręcznika zawierającego prezentację podstawowych zagadnień współczesnej ekonomii, zarówno w skali makro, jak i mikro.
Nowe, zaktualizowane i rozszerzone wydanie cieszącego się od lat niesłabnącym zainteresowaniem podręcznika zawierającego prezentację podstawowych zagadnień współczesnej ekonomii, zarówno w skali makro, jak i mikro.
Obok ujęć teoretycznych, odnoszących się do dorobku głównych nurtów teorii ekonomii, zawiera odwołania do rzeczywistości gospodarczej, zwłaszcza gospodarki polskiej okresu transformacji.
W nowym wydaniu zostały zaktualizowane treści poszczególnych rozdziałów i zmieniony ich układ. Dodano także nowe rozdziały, w których m.in. omawiane są główne nurty ekonomii, zagadnienia związane z polityką pieniężną, integracją europejską i globalizacją.
Do najważniejszych zalet podręcznika należą:
- przystępny język wykładu, który pozwala zarówno studentom, jak i szerszemu kręgowi czytelników, na zrozumienie podstawowych problemów współczesnej ekonomii;
- wykorzystywanie w minimalnym, niezbędnym stopniu ujęć algebraicznych;
- liczne ilustracje ułatwiające zrozumienie trudniejszych problemów;
- odniesienia do polskiej rzeczywistości gospodarczej, co zdecydowanie wyróżnia podręcznik na tle tłumaczonych opracowań zagranicznych autorów.
Podręcznik może być wykorzystany przez studentów ekonomii i zarządzania, w zakresie przedmiotów: podstawy ekonomii, elementy ekonomii, mikroekonomia, makroekonomia, podstawy ekonomii społecznej, mikroekonomia i funkcjonowanie przedsiębiorstw.
Zespół autorski tworzą pracownicy Uniwersytetu Łódzkiego, Politechniki Warszawskiej oraz Narodowego Banku Polskiego.
Przedmowa do wydania czwartego 15
Od Autorów 17
Część I. Wprowadzenie do ekonomii 19
1. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii (Stefan Krajewski, Roman Milewski ) 21
1.1. Czym się zajmuje ekonomia? 23
1.2. Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, czynniki produkcji 25
1.3. Proces gospodarowania, podmioty i decyzje gospodarcze 29
1.4. Własność 31
1.4.1. Pojęcie własności 31
1.4.2. Klasyfikacja własności 33
1.4.3. Własność w sensie prawnym i ekonomicznym 34
1.5. Ograniczoność zasobów, racjonalność gospodarowania i rachunek ekonomiczny 36
1.5.1. Granica możliwości produkcyjnych 36
1.5.2. Racjonalność gospodarowania i rachunek ekonomiczny 38
1.6. Metody badań ekonomicznych, kategorie i prawa ekonomiczne 40
1.7. Modele ekonomiczne 41
1.8. Ekonomia a inne nauki 43
2. Główne nurty ekonomii (Janina Godłów-Legiędź) 47
2.1. Wstęp 49
2.2. Geneza ekonomii i różnorodność poglądów ekonomicznych 50
2.2.1. O nazwie ekonomia 50
2.2.2. Dlaczego ekonomiści mają tak często różne poglądy? 50
2.3. Ekonomia klasyczna i liberalizm 52
2.3.1. Podział pracy i wolność – główne idee ojca ekonomii 52
2.3.2. Liberalne społeczeństwo Adama Smitha 53
2.3.3. Następcy Adama Smitha i główne idee ekonomii klasycznej 54
2.4. Socjalizm i idea centralnego planowania 56
2.4.1. Socjalizm jako doktryna przeciwstawna do liberalizmu 56
2.4.2. Karol Marks jako krytyk kapitalizmu i twórca strategii ruchu robotniczego 57
2.5. Rewolucja marginalna i ekonomia neoklasyczna 58
2.6. John M. Keynes i interwencjonizm państwowy 59
2.6.1. Teoria Keynesa jako odpowiedź na kryzys kapitalizmu 59
2.6.2. Uwaga Keynesa skoncentrowana na okresie krótkim i globalnym popycie 61
2.6.3. Krytyka oszczędzania 61
2.6.4. Argumenty za interwencjonizmem państwowym 62
2.6.5. Rozwój i znaczenie idei Keynesa 63
2.7. Milton Friedman i monetaryzm 64
2.7.1. Przyczyny odejścia od idei Keynesa 64
2.7.2. Znaczenie pieniądza, stabilnych cen i polityki pieniężnej 65
2.7.3. Naturalna stopa bezrobocia 66
2.8. Nowa ekonomia instytucjonalna 67
2.8.1. Na czym polega instytucjonalna perspektywa w badaniach ekonomicznych? 67
2.8.2. Ronald Coase: koszty transakcyjne i znaczenie prawa 68
2.8.3. Douglass North: instytucje i rozwój gospodarczy 69
2.9. Ekonomia behawioralna 70
2.9.1. Czy podmioty gospodarcze działają racjonalnie? 70
2.9.2. Ważniejsze odkrycia i wnioski 73
2.10. Podsumowanie 74
3. Systemy gospodarcze. Transformacja polskiej gospodarki (Stefan Krajewski) 77
3.1. Wstęp 79
3.2. Charakterystyka dwóch systemów: rynkowego i nakazowo- -rozdzielczego 80
3.2.1. Cechy systemu gospodarki rynkowej 80
3.2.2. Ewolucja systemu gospodarki rynkowej 81
3.2.3. System gospodarki nakazowo-rozdzielczej 83
3.2.4. Ewolucja systemu nakazowo-rozdzielczego 85
3.2.4.1. Jugosławia 86
3.2.4.2. Polska 86
3.3. Proces transformacji do gospodarki rynkowej w Polsce 88
3.4. Zakończenie 107
Część II. Podstawy mikroekonomii 109
4. Podstawowe kategorie rynku (Walentyna Kwiatkowska) 111
4.1. Definicje rynku i jego rodzaje 113
4.2. Rola rynku w gospodarce 114
4.3. Popyt, krzywa popytu. Związek między ceną i popytem 116
4.4. Pozacenowe determinanty popytu 119
4.5. Nietypowe krzywe popytu 121
4.6. Podaż, krzywa podaży. Związek między ceną i podażą 123
4.7. Czynniki pozacenowe wpływające na podaż 124
4.8. Równowaga rynkowa 126
4.9. Stan nierównowagi rynkowej. Działanie mechanizmu rynkowego 126
4.10. Wpływ cen minimalnych i maksymalnych na sytuację rynkową 131
4.11. Elastyczność popytu 133
4.11.1. Cenowa elastyczność popytu 133
4.11.2. Cenowa elastyczność popytu a wydatki konsumentów i przychody przedsiębiorstw 138
4.11.3. Mieszana cenowa elastyczność popytu 140
4.11.4. Dochodowa elastyczność popytu. Prawo Engla i krzywe Engla 140
4.12. Cenowa elastyczność podaży 144
4.12.1. Pojęcie i sposób obliczania 144
4.12.2. Rodzaje cenowej elastyczności podaży 145
5. Teoria wyboru konsumenta (Radosław Piwowarski, Katarzyna Piłat) 147
5.1. Wstęp 149
5.2. Ograniczenie budżetowe konsumenta 149
5.2.1. Równanie ograniczenia budżetowego 150
5.2.2. Linia ograniczenia budżetowego 150
5.2.3. Wpływ zmiany ceny i dochodu na ograniczenie budżetowe 151
5.3. Preferencje konsumenta 154
5.3.1. Cechy preferencji 154
5.3.2. Krzywe obojętności 154
5.3.3. Funkcja użyteczności 157
5.3.4. Użyteczność całkowita i krańcowa 159
5.4. Optimum – koszyk, który wybiera konsument 160
5.5. Wpływ zmiany dochodu na wybór optymalny 162
5.6. Wpływ zmian cen na decyzje konsumenta 164
5.6.1. Krzywa popytu 164
5.6.2. Efekt substytucyjny i dochodowy 165
5.7. Wybór między czasem wolnym a konsumpcją 167
5.8. Optymalizacja konsumpcji w czasie 170
6. Produkcja i koszty w przedsiębiorstwie (Anna Krajewska) 175
6.1. Wstęp 177
6.2. Przedsiębiorstwo i jego rodzaje 177
6.3. Cele działalności przedsiębiorstwa 182
6.4. Krótkookresowa teoria produkcji 188
6.5. Długookresowa teoria produkcji. Efekty skali. Wybór technik wytwarzania 191
6.6. Analiza kosztów produkcji 198
6.6.1. Koszty w okresie krótkim 198
6.6.2. Koszty w okresie długim 204
7. Równowaga przedsiębiorstwa (Anna Krajewska) 209
7.1. Wstęp 211
7.2. Równowaga przedsiębiorstwa w warunkach konkurencji doskonałej 211
7.3. Równowaga przedsiębiorstwa monopolistycznego 221
7.4. Konkurencja monopolistyczna 228
7.5. Oligopol 230
7.6. Formy monopolizacji. Ustawodawstwo antymonopolowe 232
8. Teoria podziału (Joanna Działo) 237
8.1. Wstęp 239
8.2. Dochód a majątek. Nierówności dochodowe i majątkowe 239
8.3. Sposoby pomiaru nierówności dochodowych. Krzywa Lorenza i współczynnik Giniego 243
8.4. Dystrybucja dochodów w wybranych krajach: analiza porównawcza 245
8.5. Determinanty dystrybucji dochodów w warunkach konkurencji doskonałej i niedoskonałej 248
8.6. Rynek pracy w warunkach konkurencji doskonałej 249
8.6.1. Podaż pracy i czynniki ją określające 249
8.6.2. Popyt na pracę. Teoria produkcyjności krańcowej 251
8.7. Rynek pracy w warunkach konkurencji niedoskonałej 254
8.7.1. Monopson na rynku pracy 254
8.7.2. Rynek pracy zdominowany przez związki zawodowe 256
8.8. Czy poziom wykształcenia wpływa na stawki płac? 258
8.9. Zróżnicowanie płacowe ze względu na płeć 260
8.10. Kontrowersje wokół płacy minimalnej 262
8.11. Rynek kapitału 264
8.12. Popyt i podaż ziemi. Renta gruntowa jako wynagrodzenie właściciela ziemi 268
8.13. Podsumowanie 270
9. Niedoskonałości rynku i rola państwa w gospodarce (Radosław Piwowarski) 273
9.1. Wstęp 275
9.2. Twierdzenia ekonomii dobrobytu 276
9.2.1. Efektywność według Pareto 276
9.2.2. Pierwsze i drugie twierdzenie ekonomii dobrobytu 277
9.3. Niedoskonałości rynku 277
9.3.1. Istnienie monopoli 278
9.3.2. Dobra publiczne 280
9.3.3. Efekty zewnętrzne 283
9.3.4. Asymetria informacji 287
9.4. Rola państwa w gospodarce 291
Część III. Podstawy makroekonomii 295
10. Główne kategorie i pojęcia makroekonomii. Produkt i dochód narodowy (Eugeniusz Kwiatkowski) 297
10.1. Pojęcie i podstawowe problemy makroekonomii 299
10.2. Problem agregacji 300
10.3. Metody obliczania produktu krajowego brutto 303
10.3.1. Model ruchu okrężnego w gospodarce 303
10.3.2. Metoda sumowania produktów 306
10.3.3. Metoda sumowania dochodów 308
10.3.4. Metoda sumowania wydatków 309
10.4. Produkt narodowy brutto i dochód narodowy 310
10.5. Produkt i dochód narodowy jako miary poziomu rozwoju gospodarczego i dobrobytu 313
11. Podstawy makroekonomii gospodarki otwartej (Janina Witkowska, Paweł Samecki) 317
11.1. Wstęp 319
11.2. Gospodarka otwarta – podstawowe pojęcia 319
11.3. Międzynarodowa wymiana handlowa 320
11.3.1. Międzynarodowy podział pracy 320
11.3.2. Koszty komparatywne i inne wyjaśnienia przyczyn handlu 322
11.3.3. Cło i inne wybrane instrumenty polityki handlowej 327
11.4. Międzynarodowe przepływy kapitałowe 330
11.5. Kursy walutowe. Teoria parytetu siły nabywczej 332
11.5.1. Nominalne i realne kursy walutowe 332
11.5.2. Teoria parytetu siły nabywczej. Prawo jednej ceny 335
11.6. Związki między rynkiem funduszy pożyczkowych a rynkiem walutowym 337
11.7. Bilans płatniczy – metody przywracania równowagi zewnętrznej 339
11.7.1. Bilans płatniczy – pojęcie i jego części składowe 339
11.7.2. Metody przywracania równowagi zewnętrznej 342
11.8. Powiązania między zmiennymi w gospodarce otwartej 344
12. Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa (Eugeniusz Kwiatkowski) 347
12.1. Wstęp 349
12.2. Zarys głównych stanowisk teoretycznych 349
12.3. Pojęcie i mechanizm równowagi 354
12.4. Funkcja konsumpcji 357
12.5. Równowaga w uproszczonym modelu gospodarki. Równość inwestycji i oszczędności 364
12.6. Mnożnik 369
12.7. Równowaga w rozwiniętym modelu gospodarki 375
13. Wzrost gospodarczy w okresie długim (Leszek Kucharski, Eugeniusz Kwiatkowski, Andrzej Raczko) 385
13.1. Wstęp 387
13.2. Pojęcie i mierniki wzrostu gospodarczego 387
13.3. Zdolności wytwórcze gospodarki a dochód narodowy 390
13.4. Czynniki wzrostu gospodarczego 393
13.4.1. Agregatowa funkcja produkcji 393
13.4.2. Model wzrostu Solowa 396
13.4.3. Zatrudnienie i wydajność pracy a tempo wzrostu gospodarczego 401
13.4.4. Kapitał i jego efektywność a tempo wzrostu gospodarczego 405
13.4.5. Dekompozycja Solowa 410
13.5. Postęp techniczny i jego determinanty 413
13.5.1. Krzywa jednakowego produktu 413
13.5.2. Linia jednakowego kosztu 415
13.5.3. Istota postępu technicznego 416
14. Bezrobocie (Eugeniusz Kwiatkowski) 419
14.1. Wstęp 421
14.2. Pojęcie bezrobocia 421
14.3. Mierzenie bezrobocia 424
14.4. Skutki ekonomiczne bezroboci 433
14.5. Typy bezrobocia 435
14.6. Główne teorie bezrobocia 436
14.6.1. Ujęcie neoklasyczne 437
14.6.2. Ujęcie keynesistowskie 438
14.6.3. Teoria naturalnej stopy bezrobocia 440
14.6.4. Teoria bezrobocia NAIRU 442
14.6.5. Teoria poszukiwań na rynku pracy 445
14.7. Polityka państwa wobec bezrobocia 447
15. Pieniądz i inflacja (Tomasz Grabia, Eugeniusz Kwiatkowski) 451
15.1. Wstęp 453
15.2. Pojęcie i istota pieniądza 453
15.3. Pojęcie, sposoby pomiaru oraz rodzaje inflacji 456
15.4. Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji 463
15.5. Główne teorie inflacji 467
15.5.1. Monetarna (neoilościowa) teoria inflacji 467
15.5.2. Popytowa teoria inflacji 472
15.5.3. Kosztowa teoria inflacji 475
15.6. Przyczyny i skutki deflacji 480
15.7. Zależności między inflacją a bezrobociem 482
15.7.1. Koncepcja krzywej Phillipsa 482
15.7.2. Alternatywne teorie związków między inflacją a bezrobociem 486
16. Banki. Polityka pieniężna (Paweł Baranowski, Paweł Gajewski) 489
16.1. System bankowy i rola banków w gospodarce 491
16.2. Kreacja pieniądza i mnożnik pieniężny 493
16.3. Bank centralny i polityka pieniężna 495
16.4. Instrumenty polityki pieniężnej 496
16.5. Efekty polityki pieniężnej w krótkim i długim okresie 498
16.6. Strategie polityki pieniężnej. Cel inflacyjny 500
16.7. Problemy związane z realizacją polityki pieniężnej 502
16.7.1. Polityka stóp procentowych. Reguła Taylora 502
16.7.2. Polityka pieniężna w gospodarce silnie zintegrowanej z otoczeniem 504
16.7.3. Problemy polityki pieniężnej w unii walutowej 504
16.8. Polityka pieniężna po 2008 r. 505
16.8.1. Niekonwencjonalna polityka pieniężna 506
16.8.2. Stabilność finansowa jako nowy cel polityki pieniężnej 508
17. Finanse publiczne. Polityka fiskalna (Piotr Krajewski, Anna Krajewska) 511
17.1. Wstęp 513
17.2. Wydatki publiczne 513
17.3. Podatki 515
17.4. System podatkowy w Polsce 518
17.5. Elementy sektora finansów publicznych 521
17.6. Deficyt budżetowy i dług publiczny 522
17.7. Skutki polityki fiskalnej 523
17.8. Wpływ polityki fiskalnej na wzrost gospodarczy 523
17.9. Polityka fiskalna a wahania koniunktury 525
18. Model IS-LM. Podsumowanie polityki ekonomicznej (Eugeniusz Kwiatkowski) 531
18.1. Wstęp 533
18.2. Model IS-LM 533
18.2.1. Geneza i ogólna charakterystyka modelu IS-LM 533
18.2.2. Równowaga na rynku towarowym. Krzywa IS 535
18.2.3. Równowaga na rynku pieniężnym. Krzywa LM 545
18.3. Równowaga w gospodarce zamkniętej 551
18.4. Polityka fiskalna i monetarna w gospodarce zamkniętej 553
18.5. Gospodarka otwarta. Krzywa bilansu płatniczego 557
18.6. Równowaga w gospodarce otwartej 565
18.7. Polityka fiskalna i monetarna w warunkach sztywnego kursu walutowego 571
18.8. Polityka fiskalna i monetarna w warunkach płynnego kursu walutowego 573
18.9. Podsumowanie 576
19. Wahania aktywności gospodarczej (Janina Godłów-Legiędź) 579
19.1. Wstęp 581
19.2. Rodzaje wahań koniunkturalnych 582
19.3. Pojęcie i fazy cyklu koniunkturalnego oraz zjawisko bańki spekulacyjnej 583
19.4. Różne ujęcia przyczyn cyklicznego charakteru koniunktury gospodarczej 585
19.4.1. Prawo Saya i problem równowagi oszczędności i inwestycji. Keynes kontra klasycy 586
19.4.2. Paradoks inwestycji i oszczędności 588
19.4.3. Kryzysy jako cena wzrostu i rozwoju 590
19.4.4. Teoria przeinwestowania szkoły austriackiej: znaczenie pieniądza i stopy procentowej 592
19.5. Kryzysy finansowe, spekulacja i kapitalizm menedżerów finansowych 597
19.6. Kryzys 2007–2009 w USA. Przyczyny i ważne wydarzenia 600
19.7. Podsumowanie 604
20. Integracja Europejska. Strefa euro (Paweł Gajewski) 607
20.1. Motywy integracji gospodarczej w Europie 609
20.2. Przebieg procesu integracji europejskiej 610
20.3. Ekonomia strefy euro 612
20.3.1. Korzyści z uczestnictwa w unii walutowej 612
20.3.2. Teoria optymalnego obszaru walutowego 613
20.3.3. Strefa euro jako (nie)optymalny obszar walutowy 618
20.3.4. Kryteria z Maastricht – przesłanki, rola i skutki ekonomiczne 619
20.3.4.1. Kryteria z Maastricht 619
20.3.4.2. Ekonomiczne uzasadnienie kryteriów z Maastricht 621
20.3.4.3. Skutki ekonomiczne i krytyka kryteriów z Maastricht 624
20.4. Kryzys strefy euro i wyzwania integracji walutowej w Europie 625
21. Globalizacja procesów gospodarczych (Ryszard Piasecki) 631
21.1. Pojęcie i uwarunkowania globalizacji 633
21.2. Skutki globalizacji 637
21.2.1. Globalizacja rynków 637
21.2.2. Globalizacja działalności gospodarczej 638
21.3. Globalizacja a rozwój gospodarczy 641
21.4. Możliwości i zagrożenia globalizacji 646
21.5. Wyzwania instytucjonalne globalizacji 649
21.6. Globalizacja a polska gospodarka 652
21.7. Uwagi końcowe 653
Definicje podstawowych pojęć 655
Indeks rzeczowy 671
Nikt jeszcze nie ocenił tego tytułu. Twoja recenzja może być pierwsza.
-14%