Podstawy teorii i metodyki zabaw i gier ruchowych

O edukacyjnej roli zabawy Na edukacyjne walory zabaw wskazywano już w ustawach i raportach Komisji Edukacji Narodowej. Owe zalecenia Komisji znalazły teoretyczne odbicie dziele Jędrzeja Śniadeckiego „O fizycznym wychowaniu dzieci”, w którym wiele uwagi poświęcił autor zabawie, upatrując w niej skuteczny środek w procesie umysłowego, moralnego i fizycznego wychowania dzieci. W ujęciu Władysława Osmolskiego zabawy ruchowe są szkołą życia dla młodzieży, sposobiącą ją do uczestnictwa w grupach społecznych. Zygmunt Gilewicz mówiąc o zabawie i jej roli w procesie wychowania wyraził pogląd, iż poprzez systematyczne uczestnictwo dzieci i młodzieży w zabawach i grach ruchowych wzrasta poczucie ich własnych możliwości i wartości. Zdaniem Romana Trześniowskiego zabawa towarzyszy człowiekowi w całym jego rozwoju osobniczym, a zwłaszcza w dzieciństwie i młodości. Barwi jego życie. Czyni je radosnym i przyjemnym. Wywołuje uczucie odprężenia i wypoczynku. Sprzyja ogólnemu wychowaniu i zdobywaniu wiedzy. O edukacyjnych i zdrowotnych walorach zabaw i gier ruchowych piszą Marian Bondarowicz i Tadeusz Staniszewski w „Podstawach teorii i metodyki zabaw i gier ruchowych”. Jednym z przejawów dojrzałości dziecka są – zdaniem autorów - jego umiejętności motoryczne, które w sposób najbardziej właściwy rozwijają się w toku kontaktów dziecka z różnymi formami zabaw i gier ruchowych. Mamy zatem pierwszy z aktywów tej pracy, a mianowicie jej edukacyjny wymiar. Drugą, równie czytelną zaletą są niewątpliwie kompetencje autorów. Przy czym są to kompetencje pełne - obustronne. Z jednej strony są oni autentycznymi znawcami omawianego zagadnienia. Będąc nauczycielami akademickimi dysponują dużym zasobem wiedzy teoretycznej, czemu dali wyraz w rozdziale l, mówiąc o wszechstronnym oddziaływaniu zabaw i gier ruchowych na rozwój człowieka w ontogenezie. Z drugiej strony obaj autorzy dysponują silnym punktem odniesienia do praktyki szkolnej, są bowiem wytrawnymi praktykami, dobrze wpisującymi się w zmieniającą się rzeczywistość edukacyjną. Dali temu wyraz w dalszej części opracowania /rozdz.2 i 3/, w której przybliżają czytelnikowi warsztat pracy pedagogicznej z uwzględnieniem jego warstwy podmiotowej i przedmiotowej. Płaszczyzną wyjściową do tych rozważań było założenie autorów, iż nowatorski warsztat pracy nauczyciela powinien zajmować z definicji i z konieczności kluczową pozycję w zmieniającej się rzeczywistości edukacyjnej. Dlatego też druga część książki ogniskuje się wokół metodyki nauczania zabaw i gier ruchowych, gier drużynowych, metodyki prowadzenia tych form aktywności ruchowej oraz lekcji jako podstawowej jednostki metodycznej w procesie nauczania. Wartość tych treści uwidacznia się w – niniejszym opracowaniu - w nowatorskich akcentach odnoszących się do autorskich toków i konspektów lekcyjnych, programów nauczania oraz metodyki nauczania i organizacji lekcji. Dalsze fragmenty książki koncentrują się wokół zastosowania zabaw i gier ruchowych w imprezach rekreacyjne - sportowych w różnych kręgach oddziaływań edukacyjnych /szkoła, środowisko pozaszkolne, instytucje organizujące czas wolny dzieci i młodzieży/. W końcowych fragmentach opracowania znajdujemy informacje na temat organizacji turniejów sportowych. Natomiast na końcu każdego rozdziału zamieszczone są pytania kontrolne pozwalające czytelnikowi na samoocenę i samokontrolę nabytych wiadomości i umiejętności.

Wstęp 1. WIADOMOŚCI OGÓLNE 1.1. Wartości zabaw i gier ruchowych 1.2. Oddziaływanie zabaw i gier ruchowych na rozwój człowieka 1.2.1. Rola zabaw i gier ruchowych w wychowaniu wszechstronnym 1.2.2. Zadania zabaw i gier ruchowych w rozwoju fizycznym dziecka Pytania kontrolne 1.3. Miejsce zabaw i gier ruchowych w wychowaniu fizycznym 1.3.1. Zabawy i gry ruchowe jako podstawowy środek wychowania fizycznego 1.3.2. Zabawy gry ruchowe jako pomocniczy środek wychowania fizycznego Pytania kontrolne 1.4. Możliwości wykorzystania zabaw i gier ruchowych w różnych formach zajęć 1.4.1. Zajęcia przedszkolne 1.4.2. Zajęcia organizowane dla dzieci szkoły podstawowej i gimnazjum 1.4.3. Zabawy i gry ruchowe w zajęciach z młodzieżą szkół licealnych 1.4.4. Zabawy i gry ruchowe w zajęciach młodzieży studiującej 1.4.5. Zabawy i gry ruchowe w zajęciach dla młodzieży pracującej i osób dorosłych 1.5. Klasyfikacja zabaw i gier ruchowych 1.5.1. Rodzaje zabaw i gier ruchowych 1.5.2. Podział zabaw i gier ruchowych Pytania kontrolne Notatki 2. METODYKA ZABAW I GIER RUCHOWYCH 2.1. Metodyka nauczania różnych rodzajów zabaw i gier ruchowych 2.1.1. Zabawy ze śpiewem i przy muzyce 2.1.2. Zabawy i gry orientacyjno-porządkowe 2.1.3. Zabawy i gry bieżne 2.1.4. Zabawy i gry na czworakach 2.1.5. Zabawy i gry skoczne 2.1.6. Zabawy i gry rzutne 2.1.7. Zabawy i gry kopne 2.1.8. Zabawy i gry z mocowaniem i dźwiganiem Pytania kontrolne 2.2. Metodyka prowadzenia gry i zabawy ruchowej 2.2.1. Przygotowanie do prowadzenia gry i zabawy ruchowej 2.2.2. Organizacja gry ruchowej 2.2.3. Przeprowadzenie gry ruchowej 2.2.4. Zakończenie gry ruchowej 2.2.5. Zasady sędziowania w grach ruchowych 2.3. Metodyka nauczania gier drużynowych 2.3.1. Znaczenie gier drużynowych 2.3.2. Specyfika gier drużynowych 2.3.3. Wskazówki organizacyjno-metodyczne Pytania kontrolne 3. LEKCJA ZABAW I GIER RUCHOWYCH 3.1. Zadania lekcji 3.2. Podstawowe zasady obowiązujące w prowadzeniu lekcji 3.3. Toki lekcji oparte na zabawach i grach ruchowych 3.3.1. Tok 45-minutowej lekcji wychowania fizycznego oparty na zabawach i grach ruchowych 3.3.2. Tok 45-minutowej lekcji wychowania fizycznego oparty na zabawach i grach ruchowych oraz ćwiczeniach gimnastycznych Pytania kontrolne 3.3.3.Tok 45-minutowej lekcji wychowania fizycznego z grą drużynową lub mini – grą, jako głównym zadaniem dydaktycznym 3.3.4.Tok skrócony zajęć z wychowania fizycznego Pytania kontrolne 3.4. Dobór zabaw i gier ruchowych do lekcji 3.4.1. Grupa ćwiczebna 3.4.2. Miejsce zajęć 3.4.3. Rodzaj i liczba posiadanych przyborów 3.4.4. Zadania lekcji 3.4.5. Zachowanie odpowiedniej proporcji zabaw do gier 3.4.6. Program nauczania 3.5. Konspekt lekcyjny 3.6. Organizacja lekcji 3.6.1. Przygotowanie miejsca zajęć, sprzętu i przyborów 3.6.2. Objaśnienie 3.6.3. Podział na zespoły 3.6.4. Włączanie uczniów do pomocy w organizacji lekcji 3.6.5. Przestrzeganie higieny i bezpieczeństwa na lekcji Pytania kontrolne Notatki 4. MASOWE IMPREZY REKREACYJNO-SPORTOWE 4.1 Szkolne i środowiskowe imprezy rekreacyjno-sportowe 4.1.1. Przygotowanie imprezy 4.1.2. Przeprowadzenie imprezy 4.1.3. Zakończenie imprezy 4.2. Imprezy rekreacyjno-sportowe w czasie wakacji letnich 4.2.1. Zasady organizacji 4.2.2. Dzień Sportu 4.2.3. Festyn rekreacyjno-sportowy 4.2.4. Zabawy i gry ruchowe w meczach i zawodach sportowych 4.2.5. Zabawy i gry ruchowe w czasie wycieczek autokarowych 4.3. Imprezy rekreacyjno-sportowe w czasie wypoczynku zimowego Pytania kontrolne Notatki 5. ORGANIZACJA TURNIEJÓW SPORTOWYCH 5.1. Zasady organizacji 5.2. Systemy rozgrywek sportowych Pytania kontrolne Notatki 6. LITERATURA PRZEDMIOTU