W śmiertelnym boju

Pamiętniki Gottloba Herberta Bidermanna w literaturze wspomnieniowej z frontu wschodniego można ustawić w jednym szeregu z takim klasykami jak „Zapomniany żołnierz” Sajera, czy „Przystanek Moskwa” Happego. To, że przeżył wojnę, graniczy z cudem. Był wielokrotnie ranny, a większość jego kolegów z którymi zaczynał kampanię wschodnią spoczęła w grobach gdzieś w bezkresnej Rosji. Front wschodni, mimo że najokrutniejszy w tej wojnie, przyciągał autora jak magnes. Wracał tam zawsze, mimo że nie musiał, bo proponowano mu bezpieczniejsze stanowiska. Adrenalina, której tam doświadczał jednak uzależniała. Nie mógł być gdzieś indziej. Walczył na Krymie, gdzie brał czynny udział w zdobyciu twierdzy Sewastopol, brał też udział w walkach pod Leningradem. W końcu bronił Prus Wschodnich, mając naszyty na ramieniu legendarny dziś napis tamtejszych wojsk: „Kurland”. Wojska broniące Kurlandii nie poddały się nigdy. Dopiero kapitulacja Niemiec spowodowała, że wywieszono białe flagi. Autor po kapitulacji trafia do rosyjskich łagrów na lata. Wycieńczony, będąc na skraju życia i śmierci, powraca do Niemiec.

Wspomnienia zostały napisane po wojnie. Autor przedstawia w nich swój negatywny stosunek do Hitlera i ówczesnych rządzących w Niemczech. Na ile szczere były to wyznania? Tego już się nie dowiemy.

Spis treści

Przedmowa /7

Podziękowania /11

Słowo wstępne /14

Rozdział 1 – Marsz na wschód /27

Rozdział 2 – Przez Dniepr /55

Rozdział 3 – Mekenzi /81

Rozdział 4 – Na Krymie /113

Rozdział 5 – Przeciwnik /142

Rozdział 6 – Sewastopol /152

Rozdział 7 – Gajtołowo /174

Rozdział 8 – Diatły /219

Przyczółek Wołchow – Kiryszy /232

Na zachód od Newla /236

Rozdział 9 – Zbliżający się koniec /251

Ostatni odwrót /272

Ergli /278

Rozdział 10 – Kurlandia – ostatni front /290

Stedini i Pampali /303

Trzecia bitwa kurlandzka /306

Rozdział 11 – Gorzki koniec /314

Epilog /343

Gułag „Hozzi” /348

Borowiczi /354

Fabryka „Pomaszki” – papiernia /357

Transport /361

Obóz „Gagri” /361

Gagriłowo /367

Aneksy /371

Chronologia działań bojowych

132 Dywizji Piechoty Wehrmachtu, 1940–1945 /373

Cmentarze wojskowe 132 Dywizji Piechoty (1941–1943) /378