„Życie podczas wojny stuletniej. Dziewięć noweli historycznych” to fascynująca podróż do Francji XIV i XV wieku – epoki naznaczonej wojną, epidemiami, głodem i nieustannym poczuciem zagrożenia. Alain Demurger, wybitny francuski mediewista, ukazuje ten burzliwy czas z niezwykłej perspektywy: nie poprzez wielkie bitwy i polityczne traktaty, lecz przez losy ludzi, którzy musieli żyć pośród „nieszczęść epoki”. Motywem przewodnim książki jest średniowieczny taniec śmierci – sugestywna alegoria przypominająca, że wobec śmierci wszyscy są równi: papież i król, rycerz i chłop, bogaty i ubogi. W dziewięciu mistrzowsko napisanych nowelach historycznych autor kreśli barwne portrety postaci rzeczywistych i całych środowisk społecznych: od papieża Klemensa VI zmagającego się z epidemią dżumy, przez cesarza Karola IV, księżną Walentynę Visconti i słynnego kaznodzieję Wincentego Ferreriusza, po awanturników, żołnierzy, murarzy i chłopów odbudowujących swoje życie po latach wojennej zawieruchy. Demurger odsłania przed czytelnikiem codzienność późnego średniowiecza: świat pełen przemocy i cierpienia, ale także odwagi, wytrwałości i nadziei. Z jego opowieści wyłania się społeczeństwo zdolne podnieść się po katastrofach, odbudować zniszczone wspólnoty i stworzyć fundamenty nowej epoki. W ten sposób „jesień średniowiecza” staje się zarazem zapowiedzią odrodzenia. Bogato ilustrowana książka, wzbogacona o 44 ilustracje, 7 map i 6 drzew genealogicznych, stanowi znakomite połączenie rzetelnej wiedzy historycznej, literackiego talentu i wnikliwej refleksji nad ludzką kondycją. To lektura dla wszystkich zainteresowanych historią średniowiecza, wojną stuletnią oraz życiem zwykłych ludzi w czasach wielkich przemian. O autorze Alain Demurger (ur. 1939) – jest emerytowanym wykładowcą historii na Uniwersytecie Paris 1 Panthéon-Sorbonne. Specjalizuje się w historii krucjat i średniowiecznych zakonów rycerskich, a także urzędników królewskich we Francji w okresie późnego średniowiecza oraz historią wojny stuletniej. Znany jest polskim czytelnikom z trzech książek: „Jakub de Molay. Zmierzch templariuszy” (2012), „Templariusze. Proces 1307–1314” (2018); „Rycerze Chrystusa. Zakony rycerskie w średniowieczu” (2019).

Wstęp do wydania polskiego. Jesień średniowiecza w cieniu wojny stuletniej 3 Życie podczas wojny stuletniej Wstęp 17 Wprowadzenie. Nieszczęścia epoki a taniec śmierci 19 Bibliografia 24 Rozdział 1. Klemens VI – papież wobec dżumy (Awinion, 1348) 25 Dżuma w Awinionie 25 Klemens VI (Pierre Roger) – papież awinioński 30 Reakcja głowy Kościoła na epidemię dżumy 35 Pomoc ze strony medycyny 38 Bez kozłów ofiarnych 42 Bibliografia 46 Rozdział 2. Cesarz Karol IV i król Karol V: spotkanie na szczycie (Paryż, 1378) 49 Luksemburgowie i Kapetyngowie-Walezjuszowie w XIV wieku 49 Cesarz Karol IV w Paryżu (grudzień 1377 – styczeń 1378): wizyta państwowa 53 Wizyta prywatna 58 Szczyt polityczny i dyplomatyczny 60 „Król jest cesarzem w swoim królestwie” 63 Olśnić cesarza 66 Bezowocna wizyta? Niepozbawiona znaczenia relacja 70 Bibliografia 76 Rozdział 3. Valentina Visconti: zapłakana wdowa? (1407–1408) 80 „Valentina Trująca”: kobieta, Włoszka, trucicielka 81 Wygnanie 89 Zemsta, sprawiedliwość 97 Sprawowanie władzy po kobiecemu 97 Jan bez Trwogi i uzasadnienie przedstawione przez Jeana Petita 100 Epilog: „Nic już nie jest dla mnie ważne, więcej nic dla mnie nie znaczy” 103 Dodatek. Fałszywy herb Viscontich 106 Bibliografia 108 Rozdział 4. Święty Wincenty Ferreriusz: kaznodzieja na francuskich drogach (1416–1419) 111 Kariera Wincentego Ferreriusza 112 Na drogach Francji (1416–1419) 114 „Sposób przepowiadania wspomnianego mistrza Wincentego” 117 Treść kazań Wincentego Ferreriusza 121 Kazanie: język, mowa i pismo 121 Apokalipsa 123 Nawracanie żydów 125 Odnowa moralna i nauczanie ludu chrześcijańskiego 126 Święty bretoński? Od „legata katechisty” do cudotwórcy 127 Cud Wincentego Ferreriusza 127 Bretońska rodzina książęca w poszukiwaniu świętego 129 Portret nakreślony przez hagiografię dominikańską 132 Bibliografia 138 Rozdział 5. Robert Masselin: awanturnik za czasów Joanny d’Arc 141 Robert Masselin – normandzki uchodźca i patriota? 142 Postępowanie przed parlamentem w Poitiers 143 Masselin na Cyprze: awanturnik i mitoman? 144 Kradzieże w Rzymie 147 Fałszerstwa w Limoges 152 Fałszerz w kłopocie: z Limoges do Orleanu 156 Kto ma osądzić Roberta Masselina? 160 Możni protektorzy 161 Epilog 165 Bibliografia 167 Rozdział 6. Chwała rodziny Jouvenel (1440–1450) 169 Rodzina zjednoczona w chwilach próby i powodzenia 170 Cudowna dekada (1440–1450): sukces rodziny Jeana Jouvenela 177 Dobroczynne wygnanie 177 Rzymskie korzenie rodziny 178 Wielki portret rodzinny 181 Zbiorowość a jednostka 185 Kaplica: przyszły panteon rodzinny? 186 Grupa rodzinna 188 Kanclerz Guillaume Juvénal des Ursins, człowiek na nowe czasy 190 Bibliografia 196 Rozdział 7. Denis de Chailly, kapitan i baliw Karola VII 199 Wędrówki kapitana (ok. 1395? – 1439) 201 Na terenie Nivernais i Puisaye 201 Towarzysz Joanny d’Arc 204 Melun, Paryż, Meaux, Normandia 206 Na ścieżce do stabilizacji: baliwat w Meaux 209 Rodzina 209 Budowanie dziedzictwa 213 Stabilność zawodowa w służbie królewskiej 217 Denis de Chailly i jego spadkobiercy: stałość środowiska rodzinnego i społeczno-zawodowego 220 Pierwsze pokolenie: Denis de Chailly 222 Drugie pokolenie: córka Jeanne i syn Jean 223 Trzecie pokolenie 223 Bibliografia 226 Kroniki panowania Karola VII 227 Rozdział 8. Murarze z Sainte-Eulalie-de-Cernon (1442–1445) 229 Larzac w połowie XV wieku 230 Cenny i szczegółowy dokument: umowa z Sainte‑Eulalie 235 Geneza i realizacja 236 Projekt 239 Budowa 244 Finansowanie 247 Spory pod koniec budowy 249 Bezpieczeństwo a osadnictwo 251 Bibliografia 253 Rozdział 9. Chłopi z Sépeaux, wioski porzuconej i odbudowanej w XV wieku 255 Dziesięcina z Sépeaux 255 Pamięć świadków: punkty odniesienia w przeszłości 258 Sépeaux – opuszczona wieś 265 Odbudowa Sépeaux 270 Jean de Bourron i pionierzy 270 Decydująca dekada: Jean de Surienne 274 Żywa, ale wciąż krucha wspólnota 277 Bibliografia 283 Zamiast podsumowania: dymienica świętego Rocha 285 Bibliografia 289 Indeks osób i nazw geograficznych 290 Lista ilustracji 307 Lista map 309 Lista tablic 310