ebook Chrześcijaństwo w kulturze – wybrane zagadnienia

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Rok wydania: 2025

Przedmiotem tomu jest kultura chrześcijańska Polski i Europy XV–XVII wieku, ujmowana w perspektywach tradycji antycznej i wczesnochrześcijańskiej oraz dialogu między Wschodem i Zachodem. Wybrane zagadnienia dotyczą piśmiennictwa (traktaty, apokryfy, kazania, poezja), sztuki i muzyki sakralnej, obrzędowości w sferze kultury popularnej (pieśni, widowiska teatralno-muzyczne). W publikacji dyskutowane są nurty duchowości chrześcijańskiej (ignacjanizm i jezuityzm, szkoła karmelitańska) oraz sytuacje przesileń kulturowych (dialog z antykiem pogańskim w pierwszych stuleciach i stopniowe wygasanie tradycji humanistycznej, sobór trydencki i wyłaniająca się z niego wizja kultury). W spektrum rozważań pojawiają się również zjawiska graniczne lub wykraczające poza ramy doktryny Kościoła rzymskiego (teizm, libertynizm, jansenizm, kwietyzm).

******

Christianity in Culture – Selected Aspects

The volume explores Polish and European Christian culture from the 15th to the 17th century, presented from the perspective of ancient and early Christian tradition and the dialogue between East and West. The authors examine selected aspects of literature (treatises, apocrypha, sermons, poetry), art and sacred music, rituals in popular culture (songs, music and theatrical spectacles). The publication also discusses spiritual Christian movements (Ignatian and Jesuit spirituality, Carmelite school) and the turning points in culture (dialogue with pagan antiquity in the first centuries and gradual abatement of humanistic tradition, the Council of Trent and the vision of culture emerging from it). The book also analyses boundary phenomena and those beyond the doctrine of the Roman Church (theism, libertinism, Jansenism, Quietism).

Spis treści ebooka Chrześcijaństwo w kulturze – wybrane zagadnienia

Słowo wstępne 7
Alina Nowicka-Jeżowa

Wprowadzenie 13

Tradycje biblijne w kulturze europejskiej. Spojrzenie syntetyczne 25
Marek Starowieyski

Święty Hieronim a kobiety 47
Bazyli Degórski

Historia i historiozofia w myśli Świętego Augustyna 57
Maria Chodyko

Projekt humanistyczny Kasjodora: \"De artibus ac disciplinis liberalium litterarum\" 77
Józef Naumowicz

Humanistyczne projekty średniowiecza i ich twórcy: Boecjusz, Kasjodor, Dionizy Exiguus 93
Maria Chodyko

Boecjusza \"O pocieszeniu, jakie daje filozofia\" jako dzieło literackie i źródło inspiracji. Trzy przekłady metrum VIII księgi II 111
Matylda Paszkiewicz

Przestrzeń znacząca akcji scenicznej w liturgii średniowiecza i wczesnej nowożytności 115
Mirosław Lenart

Najwcześniejsze włoskie zjawiska teatralno-muzyczne. Zarys wprowadzenia 137
Michał S. Sołtysik

Kult wizerunków maryjnych w Rzeczypospolitej i jego specyfika na tle Europy 149
Michał Janocha

„Ego e Philologia Philosophiam feci”. Erazm wobec dziedzictwa kulturowego antyku 177
Justyna Dąbkowska-Kujko

\"Droga na Górę Karmel\" Świętego Jana od Krzyża jako traktat o sztuce kaznodziejskiej 203
Maria Chodyko

Pismo Święte – ale które? Erazm z Rotterdamu, grecki tekst Nowego Testamentu i Wulgata a polskie przekłady Biblii w XVI wieku 223
Tadeusz Rubik

Między Koniecznością a Poezją. Parafrazy psalmów w XVI wieku 249
Agata Starownik

W co wierzył Jan z Czarnolasu? Obraz Boga i tradycje teologiczne w twórczości Jana Kochanowskiego 261
Agata Starownik

\"Christianitas i humanitas\" kultury renesansowej. Na przykładzie Padwy czasów Jana Kochanowskiego 279
Alina Nowicka-Jeżowa

Jezuici w Rzeczypospolitej potrydenckiej. Prezentacja źródeł Rzymskiego Archiwum Towarzystwa Jezusowego 299
Robert Danieluk

Spotkania chrześcijaństwa Wschodu i Zachodu w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Część 1. Wyznanie propaństwowe – prawosławie w monarchii jagiellońskiej wobec wyzwań politycznych 323
Hieronim Grala

Spotkania chrześcijaństwa Wschodu i Zachodu w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Część 2. W poszukiwaniu „nowej unii” – dole i niedole prawosławia w epoce Wazów 331
Hieronim Grala

Ogrom niebios i Boska wszechmoc. Relacje między astronomią i teologią w świetle staropolskiej refleksji o wielości światów 343
Grzegorz Raubo

Eschatologiczne horyzonty kultury sarmackiej 367
Alina Nowicka-Jeżowa

Horyzonty świeckie i eschatologiczne sarmatyzmu. \"Wizerunk człowieka umierającego\" i \"Konterfekt człowieka umierającego\" Pawła Simplicjana 391
Matylda Paszkiewicz

Libertynizm w powieści francuskiej XVIII wieku 395
Maciej Abramowicz

Cenzura w okresie reżimu Napoleona 407
Michał Goworowski

Pamięć miasta utraconego. Misteryjna semantyka Wilna w \"Dziadach\" Adama Mickiewicza 411
Maria Kalinowska

Wskazówki bibliograficzne 433

Indeks 457