ebook Diagnoza i psychoterapia uzależnień tom 1

Spis treści ebooka Diagnoza i psychoterapia uzależnień tom 1

Przedmowa – Barbara Bętkowska-Korpała XXXIII

Recenzja – Dominika Dudek XXXIX

Kilka słów o diagnozie – Barbara Bętkowska-Korpała XLI

CZĘŚĆ I. Diagnoza kliniczna w procesie leczenia osób dorosłych z uzależnieniem 1

Rozdział 1. Dagnoza osobowości i jej zaburzeń w kontekście wyzwań dla psychoterapii osób z rozpoznaniem uzależnienia – Katarzyna Nowakowska-Domagała, Marlena Podlecka-Paradowska 3
1.1. Wprowadzenie 4
1.2. Osobowość w perspektywie uzależnienia 5
1.3. Charakterystyka kliniczna zaburzeń osobowości 15
1.4. Zaburzenia osobowości a uzależnienie od substancji psychoaktywnych – modele współwystępowania 28
1.5. Rozpoznawanie zaburzeń osobowości wśród osób z zaburzeniami używania od substancji psychoaktywnych 31
1.6. Zintegrowane leczenie osób z zaburzeniami używania od substancji psychoaktywnych ze współwystępującym zaburzeniem osobowości 36
Podsumowanie 40
Aneks 1.1 Zaburzenia osobowości według ICD-10 – opisy przypadków 42
Aneks 1.2 Zaburzenia osobowości według ICD-11 – opisy przypadków 49

Rozdział 2. Diagnoza neuropsychologiczna funkcji wykonawczych u osób z rozpoznaniem uzależnienia od substancji psychoaktywnych – Anna Starowicz-Filip, Barbara Bętkowska-Korpała, Katarzyna Olszewska-Turek 59
2.1. Wprowadzenie 59
2.2. Charakterystyka neuropsychologiczna funkcji wykonawczych 61
2.3. Dysfunkcje wykonawcze u osób z uzależnieniem od alkoholu 65
2.3.1. Dynamika objawów dysfunkcji wykonawczych w procesie leczenia z uzależnienia od alkoholu 66
2.3.2. Wpływ dysfunkcji wykonawczych na przebieg leczenia uzależnienia od alkoholu 67
2.4. Przegląd narzędzi neuropsychologicznych wykorzystywanych do oceny dysfunkcji wykonawczej 71
2.4.1. Przesiewowe narzędzia do oceny funkcji poznawczych 71
2.4.2. Narzędzia neuropsychologiczne w diagnozie dysfunkcji wykonawczych 76
2.5. Opis przypadku: dysfunkcje wykonawcze a trudności w stosowaniu się do zaleceń w leczeniu z uzależnienia od alkoholu 85

Rozdział 3. Zachowania samobójcze a uzależnienia – Katarzyna Nowakowska-Domagała, Marlena Podlecka-Paradowska 93
3.1. Wprowadzenie 94
3.2. Zachowania samobójcze – ujęcie definicyjne 94
3.3. Patomechanizm zachowań samobójczych 97
3.4. Uwarunkowania i rozpowszechnienie zachowań samobójczych wśród osób z rozpoznaniem uzależnienia 101
3.4.1. Rola substancji psychoaktywnych 101
3.4.2. Czynniki ochronne 105
3.5. Rozpoznawanie ryzyka suicydalnego 105
3.6. Rozmowa z pacjentem w kryzysie samobójczym – praktyczne wskazówki 111
3.7. Wybrane narzędzia oceny ryzyka samobójczego 114
3.8. Zapobieganie samobójstwom – rekomendacje i strategie oddziaływań profilaktycznych 122
3.9. Specyfika oddziaływań psychospołecznych w profilaktyce suicydalnej 127
Aneks 3.1. Fakty i mity dotyczące zachowań samobójczych 133
Aneks 3.2. Podręczny plan działania na wypadek podejrzenia występowania myśli samobójczych u pacjenta 135
Aneks 3.3. Dwunastostopniowy Plan Bezpieczeństwa 137

Rozdział 4. Trauma i jej konsekwencje w etiologii i przebiegu uzależnienia – Krzysztof Gąsior 145
4.1. Doświadczenia traumatyczne 146
4.1.1. Zróżnicowanie doświadczeń traumatycznych: trauma typu I i II 150
4.2. Potencjalne następstwa doświadczeń traumatycznych 151
4.3. Neurobiologia traumy 153
4.4. Zespół stresu pourazowego 157
4.5. Związki między traumą a uzależnieniami 158
4.6. Złożony zespół stresu pourazowego 160
4.6.1. Złożony zespół stresu pourazowego – charakterystyka kliniczna zaburzenia 161
4.7. Różnicowanie zespołu stresu pourazowego, złożonego zespołu stresu pourazowego i zaburzeń osobowości borderline 164
4.8. Rekomendowane formy terapii stresu pourazowego u osób z rozpoznaniem uzależnienia i ich bliskich 166
4.9. Model spersonalizowanej wielomodułowej terapii złożonego zespołu stresu pourazowego 168
Podsumowanie 170

Rozdział 5. Nadużywanie alkoholu – Robert Modrzyński 175
5.1. Wprowadzenie 176
5.2. Zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu (6C40) według ICD-11 177
5.2.1. Epizod szkodliwego używania alkoholu (6C40.0) 178
5.2.2. Szkodliwy wzorzec używania alkoholu (6C40.1) 179
5.2.3. Ryzykowne używanie 180
5.3. Zaburzenie używania alkoholu według DSM-5 181
5.3.1. Rozwój objawów wskazujących na zaburzenie używania alkoholu 182
5.4. Wybrane przesiewowe narzędzia diagnostyczne 191
Aneks 5.1. Picie o niskim ryzyku szkód zdrowotnych 195
Aneks 5.2. Ocena zaburzeń używania alkoholu według ICD-11 a oddziaływania profilaktyczno-terapeutyczne 196

Rozdział 6. Zachowania uzależniające – hazard i gry – Bernadeta Lelonek-Kuleta 199
6.1. Zaburzenia uprawiania gier w świetle klasyfikacji zaburzeń DSM-5 i ICD-11 200
6.2. Zaburzenie uprawiania gier hazardowych – charakterystyka zjawiska 201
6.2.1. Rozwój zaburzenia uprawiania hazardu 201
6.2.2. Typy graczy hazardowych z zaburzeniem grania 209
6.2.3. Zniekształcenia poznawcze w zaburzeniu uprawiania hazardu i w terapii 214
6.2.4. Pierwsza konsultacja 216
6.3. Zaburzenie uprawiania gier wideo (gaming disorder) – charakterystyka zjawiska 217
6.3.1. Rozwój zaburzenia uprawiania gier wideo 218
6.3.2. Typy problemowych graczy w gry wideo 219
Podsumowanie 222
Aneks 6.1. Kierunki pracy terapeutycznej w zaburzeniu uprawiania gier wideo 223

Rozdział 7. Kompulsywne zachowania seksualne – diagnoza, terapia oraz wyzwania na przyszłość – Mateusz Gola 229
7.1. Tło historyczne kompulsywnych zachowań seksualnych 229
7.2. Kryteria diagnostyczne kompulsywnych zachowań seksualnych według ICD-11 231
7.3. Kwestionariusze diagnostyczne i przesiewowe 233
7.4. Oblicza kompulsywnych zachowań seksualnych 234
7.4.1. Kompulsywne zachowania seksualne 234
7.4.2. Problemowe korzystanie z pornografii 235
7.4.3. Chemseks 237
7.5. Diagnoza 238
7.6. Konceptualizacja oraz mechanizmy psychologiczne i neurobiologiczne 240
7.7. Kontekst psychospołeczny 242
7.8. Metody postępowania terapeutycznego w kompulsywnych zachowaniach seksualnych 243
7.9. Otwarte pytania 246
Podsumowanie 246

Rozdział 8. Prawne aspekty uzależnień – wybrane zagadnienia – Józef Krzysztof Gierowski, Janusz Heitzman 249
8.1. Wprowadzenie 250
8.2. Wybrane zagadnienia opiniowania sądowo-psychiatrycznego na przykładzie klinicznych i toksykologicznych aspektów intoksykacji alkoholowej 251
8.2.1. Postacie upić alkoholowych w diagnostyce psychiatrycznej i klasyfikacje intoksykacji alkoholowej 251
8.2.2. Odmienność reakcji na spożyty alkohol i uwarunkowania sądowo-psychiatryczne 255
8.3. Główne problemy metodologiczne psychologii sądowej i opiniowania sądowo-psychologicznego 262
8.3.1. Ekspertyza psychologiczna – podstawowe dylematy i problemy metodologiczne 263
8.3.2. Pomiar czynników ryzyka przemocy i prognoza psychologiczno-kryminologiczna jako pozytywny przykład wykorzystania psychologii dla potrzeb wymiaru sprawiedliwości 268
8.3.3. Opiniowanie kompleksowe: psychiatryczno-psychologiczne 270
8.4. Psychologia i prawo w opiniowaniu sądowym 273
8.4.1. Prawno-karny kontekst uzależnień – niepoczytalności i leczniczych środków zabezpieczających 273
8.4.2. Prawo cywilne a uzależnienia 278
8.4.3. Problematyka nieletnich w kontekście uzależnień 280
8.5. Dobrowolność i przymus w leczeniu uzależnień 283
8.5.1. Leczenie przymusowe niezależne od faktu popełnienia przestępstwa 284
8.5.2. Leczenie przymusowe osób przebywających w zakładach karnych 285
8.5.3. Leczenie niedobrowolne, niemające charakteru czysto przymusowego: leczenie quasi-przymusowe 286
8.5.4. Prawne aspekty leczenia uzależnień małoletnich i nieletnich 286
8.5.5. Przymusowa terapia wobec osób z uzależnieniem lub ujawniających zaburzenia psychiczne związane ze stanem intoksykacji 286
Podsumowanie 287

CZĘŚĆ II. Diagnoza i leczenie dzieci i młodzieży z problemem nałogowych zachowań 289

Rozdział 9. Prawidłowości rozwoju dzieci i młodzieży – czynniki ryzyka i czynniki ochronne w przebiegu używania i nadużywania substancji psychoaktywnych – Iwona Grzegorzewska 291
9.1. Wprowadzenie 292
9.2. Rozwojowe konteksty funkcjonowania dzieci i młodzieży 295
9.3. Czynniki ryzyka powstawania zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych 302
9.4. Rozwojowe mechanizmy kształtujące podatność na uzależnienia: eksternalizacyjna i internalizacyjna ścieżka rozwoju uzależnień 306
9.4.1 Ścieżka eksternalizacyjna 307
9.4.2 Ścieżka internalizacyjna 311
9.5. Czynniki chroniące dzieci i młodzież przed nadużywaniem substancji psychoaktywnych 315
9.6. Rozwojowe podejście do prewencji i leczenia uzależnień wśród młodzieży 320

Rozdział 10. Psychologiczna diagnoza kliniczna dzieci i młodzieży – Katarzyna Sitnik-Warchulska 327
10.1. Wstęp 328
10.2. Charakterystyka klinicznej diagnozy psychologicznej dzieci i młodzieży 329
10.2.1. Model zachowań problemowych u dzieci i młodzieży z problemami uzależnienia 331
10.3. Obserwacja psychologiczna oraz wywiad w diagnozie dzieci i młodzieży z problemami uzależnienia 335
10.4. Testy psychologiczne w diagnozie klinicznej dzieci i młodzieży z problemami uzależnienia 339
10.4.1. Obszary ryzyka i objawy psychopatologiczne 339
10.4.2. Badanie rozwoju u dzieci i młodzieży z problemami uzależnienia 343
10.4.3. Diagnozowanie funkcji poznawczych oraz inteligencji 345
10.4.4. Badanie funkcjonowania emocjonalno-społecznego i rodzinnego dzieci oraz młodzieży z problemami uzależnienia 349
10.5. Diagnoza kliniczna a psychoterapeutyczna dzieci oraz młodzieży z problemami uzależnienia 354

Rozdział 11. Diagnoza i leczenie zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży – Maciej Pilecki 363
11.1. Specyfika okresu rozwojowego 364
11.2. Diagnoza i uwarunkowania zaburzeń psychicznych w wieku rozwojowym 369
11.3. Ocena stanu psychicznego dziecka i nastolatka 374
11.4. Psychopatologia i uzależnienia w okresie rozwojowym 378
11.5. Leczenie zaburzeń psychicznych – farmakoterapia 385
11.6. Psychoterapia dzieci i młodzieży 387
11.7. Zagadnienia prawne 389
Podsumowanie 394

Rozdział 12. Psychoterapia dzieci i młodzieży z problematyką uzależnień – Jolanta Ryniak, Zbigniew Michalczyk 399
12.1. Wprowadzenie 400
12.2. Uzależnienia a kontekst rozwojowy 401
12.2.1. Samokontrola i samoregulacja 403
12.3. Przygotowanie do procesu psychoterapeutycznego 404
12.3.1. Motywacja do zmiany 407
12.4. Kontrakt terapeutyczny i cele terapeutyczne 410
12.4.1. Kontrakt terapeutyczny. 410
12.4.2. Cele terapeutyczne 411
12.4.3. Budowanie przymierza terapeutycznego 412
12.5. Proces psychoterapeutyczny 413
12.6. Praca z rodziną
12.6.1. Współpraca z rodzicami/opiekunami pacjenta nastoletniego 416
12.6.2. Etap diagnostyczny w pracy z rodziną pacjenta nastoletniego 417
12.7. Metody psychoterapeutyczne oparte na dowodach naukowych 418
12.7.1. Wybrane terapie obejmujące system rodzinny pacjenta 420
12.8. Formy leczenia: ambulatoryjne i stacjonarne 422
12.8.1. Psychoterapia uzależnień dzieci i młodzieży w stacjonarnym ośrodku / na oddziale 423
12.9. Współpraca systemu opieki psychiatrycznej dzieci i młodzieży z lecznictwem uzależnień 432
12.10. Wyzwania dla psychoterapii dzieci i młodzieży z problemami uzależnień 434

CZĘŚĆ III. Diagnoza medyczna i leczenie farmakologiczne osób dorosłych z problemem uzależnienia 447

Rozdział 13. Neurobiologiczne mechanizmy uzależnienia – Marcin Wojnar, Katarzyna Radwańska, Kirk J. Brower 449
13.1. Wprowadzenie 450
13.2. Rozwój uzależnienia 451
13.3. Mechanizmy neurobiologiczne podtrzymujące uzależnienie 455
13.4. Lokalne obwody neuronalne 458
13.5. Mechanizmy komórkowe i molekularne 460
13.6. Mechanizmy genetyczne 463
13.7. Wpływ poszczególnych substancji psychoaktywnych 465
13.7.1. Alkohol 466
13.7.2. Nikotyna 467
13.7.3. Kannabinoidy 467
13.7.4. Opioidy 468
13.7.5. Leki uspokajające i nasenne 469
13.7.6. Kokaina, amfetamina i podobnie działające środki psychostymulujące 470
13.7.7. Środki halucynogenne 471
13.7.8. Fencyklidyna i ketamina 472
Podsumowanie 473
Wybrane pojęcia i definicje 476

Rozdział 14. Psychopatologia zaburzeń spowodowanych używaniem substancji lub zachowaniami nałogowymi oraz zaburzeń kontroli impulsó – Paweł Wiśniewski 477
14.1. Wprowadzenie 478
14.2. Zaburzenia spowodowane używaniem substancji 479
14.2.1. Niebezpieczne stosowanie substancji 482
14.2.2. Epizod szkodliwego użycia substancji 483
14.2.3. Szkodliwy wzorzec używania substancji 484
14.2.4. Uzależnienie od substancji 485
14.2.5. Intoksykacja (zatrucie) 488
14.2.6. Zespół abstynencyjny 492
14.2.7. Majaczenie 495
14.2.8. Zaburzenia psychotyczne indukowane użyciem substancji 496
14.3. Zaburzenia kontroli impulsów 497
14.3.1. Piromania 497
14.3.2. Kleptomania 498
14.3.3. Zaburzenie związane z kompulsywnymi zachowaniami seksualnymi 498
14.3.4. Zaburzenie związane z okresowymi zachowaniami eksplozywnymi 499
14.4. Zachowania nałogowe 499
14.4.1. Zaburzenie związane z uprawianiem hazardu 500
14.4.2. Zaburzenie związane z graniem 501

Rozdział 15. Współwystępowanie zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania z uzależnieniami – Justyna Zaorska 503
15.1. Wprowadzenie 504
15.2. Epidemiologia 504
15.3. Znaczenie współwystępowania zaburzeń psychicznych i uzależnienia od substancji psychoaktywnych 506
15.4. Zaburzenia psychiczne prowadzą do używania substancji psychoaktywnych – hipoteza „samoleczenia” 507
15.5. Zaburzenia psychiczne wywołane substancjami psychoaktywnymi 508
15.5.1. Zaburzenia psychotyczne 508
15.5.2. Zaburzenia nastroju 509
15.6. Współwystępowanie wybranych zaburzeń psychicznych i uzależnień 511
15.6.1. Zaburzenia nastroju 511
15.6.2. Schizofrenia 512
15.6.3. Zaburzenia lękowe 513
15.6.4. Zaburzenia osobowości 514
15.6.5. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi 515
15.6.6. Uzależnienia behawioralne 516
15.7. Leczenie uzależnienia od substancji psychoaktywnych współistniejącego z innymi zaburzeniami psychicznymi 517
15.7.1. Zaburzenia depresyjne 517
15.7.2. Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) 519
15.7.3. Schizofrenia i inne zaburzenia psychotyczne 520
15.7.4. Zaburzenia osobowości 522
15.7.5. Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi 523
Podsumowanie 524

Rozdział 16. Zaburzenia używania substancji a choroby somatyczne – Martyna Hordowicz, Anna Klimkiewicz 527
16.1. Alkohol 528
16.1.1. Układ nerwowy 528
16.1.2. Układ pokarmowy 529
16.1.3. Nowotwory 530
16.1.4. Układ krwionośny i krwiotwórczy 532
16.1.5. Układ odpornościowy 533
16.1.6. Układ hormonalny 533
16.2. Konopie indyjskie (marihuana, haszysz) 535
16.2.1. Następstwa przewlekłego zażywania tetrahydrokannabinolu (THC) 536
16.3. Nowe substancje psychoaktywne 538
16.3.1. Syntetyczne kannabinoidy 538
16.3.2. Syntetyczne katynony (mefedron i pochodne) 539
16.3.3. Analogi opioidów 540
16.3.4. Dysocjanty 541
16.4. Stymulanty: kokaina, amfetaminy 541
16.4.1. Amfetamina i jej pochodne 541
16.4.2. Kokaina 543
16.5. Opioidy (morfina, heroina, oksykodon, fentanyl) 546
16.5.1. Przedawkowanie opioidów 546
16.5.2. Heroina 546
16.5.3. Powikłania zażywania opioidów drogą dożylną 547
16.5.4. Speedball 548
16.6. Benzodiazepiny i leki z grupy „Z” 550
16.6.1. Benzodiazepiny 550
16.7. Przypadki kliniczne 551

Rozdział 17. Leczenie farmakologiczne osób z rozpoznaniem uzależnienia – Andrzej Jakubczyk 555
17.1. Wprowadzenie 556
17.1.1. Mechanizmy, w jakich farmakologia może być pożyteczna w leczeniu osób z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych 556
17.2. Grupy leków mogących mieć zastosowanie w leczeniu osób z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych 559
17.2.1. Leki przeciwdepresyjne 559
17.2.2. Stabilizatory nastroju 562
17.2.3. Leki przeciwpsychotyczne 562
17.2.4. Nieuzależniające leki nasenne 563
17.2.5. Leki hamujące wzmocnienie pozytywne poprzez zablokowanie receptora opioidowego typu mi 563
17.2.6. Leki, których należy unikać – o własnym potencjale uzależniającym 564
17.3. Zastosowanie farmakoterapii w leczeniu uzależnień od poszczególnych substancji psychoaktywnych 565
17.3.1. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od alkoholu 565
17.3.2. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od stymulantów 575
17.3.3. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od benzodiazepin i leków nasennych z grupy „Z” 575
17.3.4. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od kannabinoidów 576
17.3.5. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od opioidów 577
17.3.6. Leczenie farmakologiczne osób z uzależnieniem od nikotyny 580
17.4. Farmakoterapia uzależnień behawioralnych 581
Podsumowanie 581

CZĘŚĆ IV. Uzależnienia w świetle zmian społeczno-kulturowych 585

Rozdział 18. Społeczno-kulturowe uwarunkowania uzależnień – Justyna Klingemann 587
18.1. Substancje psychoaktywne a struktura społeczna 588
18.2. Kulturowe wzory używania substancji psychoaktywnych 591
18.3. Substancje psychoaktywne a płeć kulturowa 593
18.4. Percepcja społeczna używania substancji psychoaktywnych w Polsce 595
18.5. Stygmatyzacja osób z problemem uzależnienia 597
18.6. Społeczna percepcja lecznictwa uzależnień 599
Podsumowanie 603

Rozdział 19. Profilaktyka uzależnień – Joanna Chwaszcz, Iwona Niewiadomska 609
19.1. Wprowadzenie do profilaktyki 610
19.2. Jak definiować profilaktykę? 612
19.2.1. Czym są czynniki chroniące i jak je wzmacniać? 613
19.2.2. Czym są czynniki ryzyka i jak je minimalizować? 616
19.3. Rodzaje profilaktyki i odbiorcy działań profilaktycznych 618
19.3.1. Profilaktyka uniwersalna 618
19.3.2. Profilaktyka selektywna 619
19.3.3. Profilaktyka wskazująca (indykatywna) 620
19.3.4. Programy rekomendowane 621
19.3.5. Promocja zdrowia 621
19.4. Czy wszystkie działania wspierające rozwój człowieka nazywamy profilaktyką? Podstawy naukowe działań profilaktycznych 623
19.4.1. Teoria zachowań problemowych S. i R. Jassorów (1977, 1998) 623
19.4.2. Teoria planowanego działania I. Ajzena (1980, 1991) 625
19.4.3. Teoria modelowania społecznego A. Bandury (2007) 627
19.4.4. Teoria oceny zachowania zasobów S. Hobfolla (1998) 627
19.4.5. Teorie wzmacniania odporności 631
19.5. Strategie profilaktyczne i programy profilaktyczne 632
19.5.1. Strategia informacyjna 633
19.5.2. Strategia kształtowania umiejętności życiowych 634
19.5.3. Strategia edukacji normatywnej 634
19.5.4. Strategia wsparcia 635
19.5.5. Strategia liderów 636
19.5.6. Strategia ograniczania szkód 636
19.5.7. Strategia interwencji kryzysowej 637
19.5.8. Strategia krótkiej interwencji 637
Podsumowanie 643

Rozdział 20. Profilaktyka zachowań uzależniających związanych z internetem – Magdalena Maria Rowicka 647
20.1. Wprowadzenie 648
20.2. Rekomendacja 1. Odbiorca oddziaływań profilaktycznych 650
20.3. Rekomendacja 2. Rola instytucji edukacyjnych 652
20.4. Rekomendacja 3. Strategie profilaktyczne 652
20.4.1. Przekaz wiedzy jako strategia profilaktyczna 656
20.5. Rekomendacja 4. Praktyczne wskazówki: dieta cyfrowa lub higiena cyfrowa 658
20.6. Rekomendacja 5. Bezpieczeństwo w grach 663
Podsumowanie 663

Rozdział 21. Integracja działań wielospecjalistycznych wobec osób z problemem uzależnienia i ich bliskich – Małgorzata Kowalcze 665
21.1. Wprowadzenie 666
21.2 Lecznictwo uzależnień w procesie integracji 667
21.3. Gminne programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii 670
21.4. Punkty konsultacyjne do spraw uzależnień 674
21.5. Gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych 675
21.5.1. Procedura zobowiązania do leczenia 676
21.6. Pomoc społeczna a integracja oddziaływań 678
21.7. Ośrodki interwencji kryzysowej 679
21.8. Społeczna reintegracja osób z problemem uzależnienia 680
21.8.1. Mieszkania readaptacyjne 680
21.8.2. Hostele. 681
21.8.3. Schroniska, noclegownie, ogrzewalnie 683
21.9. Aktywizacja zawodowa 684
21.10. Rola kuratorów sądowych 686
21.11. Grupy samopomocowe i kluby abstynenckie 687
21.11.1. Wspólnota Anonimowych Alkoholików 688
21.11.2. Wspólnota Anonimowych Narkomanów 689
21.11.3. Kluby abstynenckie 692
21.12. Znaczenie szkolenia przedstawicieli różnych grup zawodowych. 692
Podsumowanie 693

Rozdział 22. Ambulatoryjne leczenie osób z uzależnieniem – Małgorzata Kowalcze 695
22.1. Wprowadzenie 696
22.2. Leczenie osób z problemem uzależnienia oraz ich bliskich 697
22.3. Zadania pracowników merytorycznych w lecznictwie ambulatoryjnym 704
22.4. Leczenie w poradni leczenia uzależnień – procedura postępowania
22.4.1. Pierwszy kontakt 708
22.4.2. Pierwsza wizyta u specjalisty psychoterapii uzależnień 708
22.5. Rodzaje diagnozy w lecznictwie ambulatoryjnym 709
22.5.1. Diagnoza nozologiczna (objawowa) 709
22.5.2. Diagnoza psychoterapeutyczna i diagnoza problemów pacjenta 710
22.5.3. Diagnoza psychologiczna 711
22.5.4. Postępowanie terapeutyczne w lecznictwie ambulatoryjnym 712
22.6. Ambulatoryjne oddziały dzienne 717
22.6.1. Dzienny oddział terapii uzależnienia od alkoholu 717
22.6.2. Dzienny oddział terapii uzależnienia od substancji psychoaktywnych 719
22.7. Procedura zobowiązania do leczenia 720
Podsumowanie 722

Rozdział 23. Stacjonarne lecznictwo uzależnień: zasady i formy pomocy – Elżbieta Rachowska 725
23.1. Wprowadzenie 726
23.2. Zasady i kryteria przyjmowania pacjentów na leczenie. 728
23.2.1. Procedura przyjęcia i pierwsze kroki 729
23.2.2. Diagnoza i planowanie terapii 729
23.2.3. Ochrona praw i prywatności pacjenta 732
23.3. Świadczenia realizowane w placówce stacjonarnej i kwalifikacje personelu 732
23.3.1. Kwalifikacje personelu 734
23.3.2. Prowadzenie dokumentacji medycznej 735
23.4. Ośrodki i oddziały krótkoterminowej terapii uzależnień 738
23.4.1. Cele terapeutyczne 739
23.4.2. Techniki terapeutyczne 739
23.5. Oddziały/ośrodki terapii i rehabilitacji uzależnień od substancji psychoaktywnych 743
23.6. Oddziały/ośrodki terapii i rehabilitacji dla osób z uzależnieniem od substancji psychoaktywnych ze współistniejącymi zaburzeniami psychicznymi, głównie psychotycznymi (podwójna diagnoza) 746
23.7. Oddziały detoksykacyjne 749
23.8. Współpraca z innymi placówkami i organizacjami wspierającymi proces zdrowienia 751

Rozdział 24. Nowe zjawiska – leczenie przez doświadczenie, czyli o zastosowaniu psychodelików w terapii uzależnień – Jakub Greń, Maciej Lorenc 753
24.1. Wprowadzenie 754
24.2. Krótka historia terapii psychodelicznej 756
24.2.1. Doświadczenie psychodeliczne Billa Wilsona 756
24.2.2. Psychodeliczna terapia uzależnienia od alkoholu 757
24.2.3. Prohibicja i renesans 758
24.2.4. Zagrożenia związane z użyciem psychodelików 759
24.2.5. Potencjalne mechanizmy terapeutycznego działania psychodelików 761
24.3. Klasyczne psychodeliki w terapii uzależnień 762
24.3.1. LSD 762
24.3.2. Psylocybina 765
24.4. Badania populacyjne nad klasycznymi psychodelikami 769
24.5. Nieklasyczne psychodeliki w leczeniu uzależnień 770
24.5.1. Ketamina 770
24.5.2. MDMA 771
24.5.3. Ibogaina 772
Podsumowanie 773

Rozdział 25. Nowa era psychoterapii – terapia online – Robert Rejniak 779
25.1. Wprowadzenie 780
25.2. Terapeutyczna rewolucja online – przypadek czy konieczność? 781
25.3. Czym właściwie jest terapia online? 782
25.3.1. Definicje i klasyfikacje: terapia przez internet, wideoterapia, czat, e-mail 782
25.3.2. Modele terapeutyczne online 783
25.3.3. Platformy i aplikacje 783
25.3.4. Co terapią online jest, a co nią nie jest? 784
25.4. Terapia online pod lupą – co mówią badania? 785
25.5. Psychoterapia uzależnień prowadzona przez internet – wyzwania i nowe możliwości 787
25.5.1. Terapia hazardu prowadzona przez internet – szansa i wyzwanie 788
25.5.2. Uzależnienie od internetu i gier cyfrowych – paradoks leczenia w przestrzeni cyfrowej 788
25.5.3. Grupy wsparcia, fora i samopomoc online – wsparcie uzupełniające 789
25.6. Specyfika pracy terapeutycznej online – czyli czego terapeuta uczy się na nowo 789
25.6.1. Nowe kompetencje terapeuty w pracy online 789
25.6.2. Jak budować przymierze terapeutyczne online? 790
25.6.3. Poczucie obecności i więzi w świecie cyfrowym 790
25.6.4. Wyzwania związane z utrzymywaniem uwagi i motywacji pacjenta 790
25.7. Plusy i minusy terapii online – między elastycznością a ograniczeniami 791
25.7.1. Plusy terapii online – atuty 792
25.7.2. Minusy terapii online – ograniczenia 792
25.8. Jak poprawić skuteczność terapii online? Dobre praktyki terapeutyczne 794
25.8.1. Jasne reguły sesji: struktura, rytm i przewidywalność 794
25.8.2. Warunki techniczne i prywatna przestrzeń 794
25.8.3. Monitorowanie postępów i poziomu motywacji 795
25.8.4. Dostosowanie tempa i formy do indywidualnych potrzeb 795
25.8.5. Wykorzystywanie narzędzi interaktywnych 795
25.8.6. Budowanie relacji i przymierza terapeutycznego 796
25.9. Kwestie etyczne a terapia online – o odpowiedzialności, standardach i nowych dylematach 796
25.9.1. Granice kontaktu i zasady relacji online 797
25.9.2. Odpowiedzialność w sytuacjach kryzysowych 798
25.9.3. Etyka w terapii uzależnień online – szczególny obszar 798
25.10. Prognozy, wyzwania i nowe kierunki rozwoju 798
25.10.1. Hybrydowe modele terapii – połączenie online i offline 799
25.10.2. Rola sztucznej inteligencji i automatyzowanych interwencji 799
25.10.3. Terapia przez wirtualną rzeczywistość, rozszerzoną rzeczywistość i interaktywne technologie 799
25.10.4. Dostępność terapii dla grup zagrożonych wykluczeniem 800
25.10.5. Nowe standardy kształcenia terapeutów do pracy online 800
25.10.6. Polityka zdrowotna a finansowanie terapii przez internet 800
25.11. Szkolenia psychoterapeutów online 801
Podsumowanie 802

Skorowidz 805

Szczegóły ebooka Diagnoza i psychoterapia uzależnień tom 1

ISBN:

9788301250898

Wydawca:

PZWL

Rok wydania:

2026

Typ publikacji:

Ebook

Język:

polski

Format:

epub mobi

Redakcja:

Barbara Bętkowska-Korpała

Liczba stron:

838

Miejsce wydania:

Warszawa

ISBN dla wersji papierowej:

9788301248635

Recenzje ebooka Diagnoza i psychoterapia uzależnień tom 1