ebook Farmakoterapia kardiologiczna

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2026

Farmakoterapia kardiologiczna – nowoczesne kompendium leczenia chorób sercowo-naczyniowych oparte na aktualnej wiedzy i praktyce klinicznej

Dynamiczny rozwój współczesnej kardiologii i postęp w farmakoterapii sprawiają, że lekarze każdego dnia stają przed koniecznością podejmowania coraz bardziej złożonych decyzji terapeutycznych. Skuteczne leczenie wymaga nie tylko znajomości właściwości poszczególnych leków, lecz także umiejętności ich świadomego doboru zgodnie z aktualnymi wytycznymi i indywidualną sytuacją kliniczną pacjenta.

Farmakoterapia kardiologiczna to kompleksowe opracowanie stworzone z myślą o lekarzach, którzy chcą korzystać z najnowszej wiedzy i podejmować decyzje terapeutyczne na podstawie aktualnych dowodów naukowych. Publikacja została przygotowana przez uznanych ekspertów – praktyków oraz naukowców specjalizujących się w kardiologii.

Książka łączy dwa niezwykle istotne aspekty nowoczesnego leczenia. W pierwszej części przedstawiono szczegółową charakterystykę najważniejszych grup leków stosowanych w kardiologii – ich mechanizmy działania, wskazania, przeciwwskazania, działania niepożądane oraz praktyczne zasady stosowania. Druga część przenosi tę wiedzę do codziennej praktyki klinicznej, pokazując, jak poszczególne leki znajdują zastosowanie w leczeniu konkretnych chorób układu sercowo-naczyniowego oraz jakie miejsce zajmują w obowiązujących rekomendacjach i wytycznych.

Publikacja została opracowana w sposób odzwierciedlający rzeczywiste wyzwania codziennej praktyki lekarskiej. Autorzy pokazują, że te same grupy leków – takie jak ß-adrenolityki, inhibitory układu renina–angiotensyna–aldosteron czy nowoczesne leki przeciwkrzepliwe – odgrywają istotną rolę w wielu różnych jednostkach chorobowych.

W publikacji zastosowano współczesną terminologię medyczną, stosując zarówno polskie, jak i powszechnie używane angielskie skróty. Ułatwia to korzystanie z międzynarodowych wytycznych oraz literatury naukowej.

Spis treści ebooka Farmakoterapia kardiologiczna

CZĘŚĆ I. LEKI KARDIOLOGICZNE 1

1. Leki hipolipemizujące – Piotr Dobrowolski, Aleksander Prejbisz 3
1.1. Wprowadzenie 3
1.2. Statyny: rosuwastatyna, atorwastatyna, simwastatyna, pitawastatyna 3
1.3. Ezetimib 4
1.4. Preparaty złożone rosuwastatyny/ezetimibu i atorwastatyny/ezetimibu 5
1.5. Kwas bempediowy 5
1.6. Inhibitory proproteiny konwertazy subtylizyny/keksyny typu 9: ewolokumab i alirokumab 6
1.7. Inklisiran 7
1.8. Fenofibrat 7
1.9. Podsumowanie 8

2. Inhibitory konwertazy angiotensyny i antagoniści receptora angiotensyny – Iwona Gorczyca-Głowacka 11
2.1. Wprowadzenie 11
2.2. Farmakologiczne mechanizmy działania 12
2.3. Podstawowe badania kliniczne 15
2.4. Miejsce leków w wytycznych towarzystw naukowych 18
2.4.1. Ogólne wskazania do zastosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny i antagonistów receptorów angiotensyny 18
2.4.2. Nadciśnienie tętnicze 19
2.4.3. Niewydolność serca 20
2.4.4. Zespoły wieńcowe 23
2.4.5. Wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe 24
2.5. Podsumowanie 24

3. Leki β-adrenolityczne – Rafał Dąbrowski, Tomasz Hryniewiecki 27
3.1. Wprowadzenie 27
3.2. Zaburzenia rytmu serca 30
3.3. Choroba wieńcowa 30
3.4. Nadciśnienie tętnicze 32
3.5. Niewydolność serca 32
3.6. Wskazania – podsumowanie 33
3.7. Najczęściej stosowane leki 33
3.7.1. Selektywne β-adrenolityki 33
3.7.2. Nieselektywne β-adrenolityki 35
3.8. Ograniczenia stosowania 36
3.9. Czy i jak długo stosować po zawale serca? 38
3.10. Podsumowanie 39

4. Leki moczopędne (diuretyczne) – Tomasz M. Rywik 41
4.1. Wprowadzenie 41
4.2. Ogólne zasady leczenia moczopędnego 41
4.3. Praktyczne aspekty działania leków moczopędnych 43
4.4. Zasady bezpieczeństwa terapii moczopędnej 45
4.5. Klasyfikacja leków moczopędnych 45
4.5.1. Tiazydy 48
4.5.2. Leki pętlowe 48
4.5.3. Antagoniści receptora mineralokortykoidowego 49
4.5.4. Inhibitory anhydrazy węglanowej 51
4.5.5. Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego 2 52
4.6. Zastosowanie leków moczopędnych w niewydolności serca oraz w nadciśnieniu tętniczym 52
4.6.1. Niewydolność serca 52
4.6.2. Praktyczne aspekty stosowania leków moczopędnych w niewydolności serca 53
4.6.3. Nadciśnienie tętnicze 56
4.7. Podsumowanie 57

5. Antagoniści receptora mineralokortykoidowego – Rafał Dąbrowski 59
5.1. Wprowadzenie 59
5.2. Spironolakton 60
5.2.1. Nadciśnienie tętnicze 60
5.2.2. Niewydolność serca 61
5.3. Eplerenon 62
5.4. Finerenon 62
5.5. Działania niepożądane antagonistów receptora mineralokortykoidowego 66

6. Antagoniści kanałów wapniowych – Marcin Kamil Dobrowolski 69
6.1. Wprowadzenie 69
6.2. Mechanizm działania 70
6.3. Wskazania 73
6.3.1. Nadciśnienie tętnicze 73
6.3.2. Choroba niedokrwienna serca 74
6.3.3. Inne wskazania 75
6.4. Właściwości farmakokinetyczne 75
6.5. Działania niepożądane 77
6.6. Przedawkowanie i intoksykacja 78
6.7. Przeciwwskazania 78
6.8. Interakcje 80
6.9. Charakterystyka wybranych antagonistów kanałów wapniowych 81

7. Leki α-adrenolityczne – Marlena Broncel 87
7.1. Wprowadzenie 87
7.2. Charakterystyka lekow α-adrenolitycznych 88
7.3. Właściwości farmakokinetyczne α-adrenolityków – porównanie 89
7.4. Interakcje lekowe α-adrenolityków 92

8. Leki antyarytmiczne – Rafał Dąbrowski, Hanna Szwed 97
8.1. Wprowadzenie 97
8.2. Podział leków antyarytmicznych 98
8.2.1. Grupa I 99
8.2.2. Grupa II (leki β-adrenolityczne, według konsensusu EHRA: klasa IIa) 106
8.2.3. Grupa III (według konsensusu EHRA: klasa IIIa) 107
8.2.4. Grupa IV (według konsensusu EHRA: klasa IVa) 111
8.2.5. Leki wprowadzone do klasyfikacji według konsensusu EHRA 2025 112
8.3. Szczególne wskazania do terapii antyarytmicznej 117
8.3.1. Wrodzone pierwotne arytmie, kanałopatie 117
8.3.2. Zespół wydłużonego odstępu QT 117
8.3.3. Zespół skróconego odstępu QT 118
8.3.4. Zespół Brugadów 118
8.3.5. Katecholaminergiczny polimorficzny częstoskurcz komorowy 118
8.3.6. Zespół wczesnej repolaryzacji 118

9. Katecholaminy – Mariusz Skowerski 121
9.1. Wprowadzenie 121
9.2. Rola katecholamin w układzie sercowo-naczyniowym 122
9.3. Ogólne zasady stosowania katecholamin we wstrząsie kardiogennym 124
9.3.1. Cel terapii 124
9.3.2. Wybór leków inotropowych 124
9.3.3. Dawkowanie i monitorowanie 126
9.3.4. Kiedy zmieniać leki 126

10. Leki przeciwpłytkowe – Krzysztof Jaworski, Rafał Dąbrowski 127
10.1. Wprowadzenie 127
10.2. Kwas acetylosalicylowy 127
10.3. Klopidogrel 128
10.4. Tikagrelor 129
10.5. Prasugrel 129
10.6. Leki przeciwpłytkowe w prewencji pierwotnej i wtórnej zdarzeń sercowo-naczyniowych 130
10.7. Zastosowanie i wskazania 131
10.7.1. Choroba wieńcowa 131
10.7.2. Pacjenci po zabiegach pomostowania aortalno-wieńcowego 131
10.7.3. Choroby naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego 133
10.7.4. Miażdżyca tętnic obwodowych 134
10.7.5. Nadciśnienie tętnicze 134
10.7.6. Przewlekła choroba nerek 135
10.7.7. Przezcewnikowe wszczepienie zastawki aortalnej 136
10.8. Podsumowanie 136

11. Leki przeciwkrzepliwe – Anetta Undas 141
11.1. Heparyny i fondaparynuks 141
11.1.1. Mechanizm działania 141
11.1.2. Dawkowanie i monitorowanie leczenia 142
11.1.3. Powikłania i postępowanie 145
11.2. Antagoniści witaminy K 152
11.2.1. Mechanizm działania 152
11.2.2. Dawkowanie i monitorowanie leczenia 153
11.2.3. Powikłania i postępowanie 155
11.3. Bezpośrednie doustne antykoagulanty 157
11.3.1. Mechanizm działania 157
11.3.2. Dawkowanie i monitorowanie leczenia 158
11.3.3. Powikłania i postępowanie 159

12. Leki przeciwcukrzycowe i stosowane w leczeniu otyłości w praktyce kardiologicznej – Marlena Broncel 163
12.1. Wprowadzenie 163
12.2. Inhibitory kotransportera sodowo-glukozowego 2 164
12.2.1. Ogólna charakterystyka 164
12.2.2. Właściwości farmakodynamiczne flozyn – porównanie 166
12.2.3. Właściwości farmakokinetyczne flozyn – porównanie 167
12.2.3. Działania niepożądane flozyn 169
12.3. Agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu 1 170
12.4. Tirzepatyd – charakterystyka, mechanizm działania, zastosowania kliniczne i potencjalna rola w kardiologii 175
12.5. Podsumowanie 177

13. Inne leki stosowane w praktyce kardiologicznej – Zbigniew Gąsior 181
13.1. Digoksyna 181
13.2. Iwabradyna 182
13.3. Trimetazydyna 184
13.4. Ranolazyna 184
13.5. Mawakamten 185
13.6. Tafamidis 186
13.7. Leki stosowane w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego u dorosłych 187
13.7.1. Inhibitory fosfodiesterazy typu 5 i stymulatory cyklazy guanylowej 187
13.7.2. Antagoniści receptora endoteliny 189
13.7.3. Antagoniści prostacyklin i agoniści receptora prostacykliny 190

CZĘŚĆ II. OCENA KLINICZNA I LECZENIE FARMAKOLOGICZNE 195

14. Leczenie dyslipidemii – Piotr Dobrowolski, Aleksander Prejbisz 197
14.1. Wprowadzenie 197
14.2. Leczenie dyslipidemii 198

15. Nadciśnienie tętnicze i choroby współistniejące – leczenie – Iwona Gorczyca-Głowacka 203
15.1. Wprowadzenie 203
15.2. Zindywidualizowane podejście w leczeniu hipotensyjnym oparte na ryzyku sercowo-naczyniowym 204
15.3. Odmienności leczenia nadciśnienia tętniczego u pacjentów z wybranymi schorzeniami 206
15.3.1. Niewydolność serca 206
15.3.2. Zespoły wieńcowe 208
15.3.3. Wady zastawkowe 209
15.3.4. Przewlekła choroba nerek 209
15.3.5. Cukrzyca 211
15.4. Podsumowanie 213

16. Zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny – Marlena Broncel 215
16.1. Wprowadzenie 215
16.2. Epidemiologia zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego 217
16.3. Wczesna diagnostyka i stratyfikacja ryzyka 217
16.4. Leczenie zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego 217
16.4.1. Modyfikacja stylu życia 218
16.4.2. Kontrola ciśnienia tętniczego 218
16.4.3. Kontrola glikemii (cukrzyca) 218
16.4.4. Kontrola gospodarki lipidowej 219
16.5. Podsumowanie 221

17. Przewlekłe zespoły wieńcowe. Choroba wieńcowa i choroby współistniejące – Marcin Kamil Dobrowolski 223
17.1. Wprowadzenie 223
17.2. Definicja i patogeneza 224
17.3. Klasyfikacja 225
17.4. Leczenie 225
17.4.1. Leczenie farmakologiczne 227

18. Ostre zespoły wieńcowe – farmakoterapia przeciwpłytkowa i przeciwzakrzepowa – Tomasz Skowerski, Grzegorz Smolka 235
18.1. Wprowadzenie i epidemiologia 235
18.2. Patofizjologia i cele terapii przeciwpłytkowej 236
18.3. Leczenie 236
18.3.1. Kwas acetylosalicylowy 236
18.3.2. Inhibitory receptora P2Y12 – wybór, dawkowanie, strategie 237
18.3.3. Inhibitory receptora glikoproteinowego IIb/IIIa 238
18.3.4. Parenteralna antykoagulacja w ostrych zespołach wieńcowych 239
18.3.5. Strategia podwójnej terapii antyagregacyjnej po ostrym zespole wieńcowym i personalizacja leczenia 240
18.3.6. Terapia potrójna u chorych z migotaniem przedsionków po przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej 241
18.4. Postępowanie przedszpitalne: zespół ratownictwa medycznego i szpitalny oddział ratunkowy 242
18.5. Sytuacje szczególne 242
18.6. Podsumowanie praktyczne 243

19. Niewydolność serca – Tomasz M. Rywik 247
19.1. Definicja niewydolności serca 247
19.2. Zasady farmakoterapii niewydolności serca 252
19.2.1. Zasady farmakoterapii w niewydolności serca z obniżoną frakcją wyrzutową 252
19.2.2. Farmakoterapia w niewydolności serca z łagodnie obniżoną frakcją wyrzutową 255
19.2.3. Farmakoterapia w niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową 256
19.3. Występowanie poszczególnych chorób współistniejących i ich wpływ na zasady farmakoterapii u pacjentów z niewydolnością serca 256
19.3.1. Niewydolność nerek 257
19.3.2. Cukrzyca 265
19.3.3. Choroby układu oddechowego – przewlekła obturacyjna choroba płuc i astma 269
19.3.4. Nadciśnienie tętnicze 274
19.3.5. Choroba niedokrwienna serca 278
19.3.6. Choroba naczyń obwodowych 278
19.3.7. Migotanie przedsionków 279
19.3.8. Niedokrwistość i niedobór żelaza 279

20. Przeszczepienie serca – leczenie farmakologiczne – Anna Drohomirecka 283
20.1. Wprowadzenie 283
20.2. Leczenie immunosupresyjne 284
20.2.1. Indukcja immunosupresji 284
20.2.2. Immunosupresja podtrzymująca 285
20.2.3. Leczenie ostrego odrzucania przeszczepu 296
20.3. Farmakoterapia uzupełniająca 301
20.3.1. Statyny i leczenie dyslipidemii 301
20.3.2. Kwas acetylosalicylowy 302
20.3.3. Leczenie nadciśnienia tętniczego 303
20.3.4. Leczenie antyarytmiczne 303
20.3.5. Leczenie przeciwkrzepliwe 304
20.3.6. Leczenie suplementacyjne 305
20.4. Podsumowanie 306

21. Zapalenie mięśnia serca – Tomasz Zieliński 309
21.1. Definicja 309
21.2. Czynniki etiologiczne 309
21.3. Prezentacja i diagnostyka 310
21.4. Ogólne zasady leczenia 312
21.5. Terapia szczególnych postaci zapalenia 314
21.5.1. Piorunujące limfocytarne zapalenie mięśnia serca 314
21.5.2. Wielkokomórkowe zapalenie mięśnia serca 315
21.5.3. Sarkoidoza serca 316
21.5.4. Zapalenie eozynofilowe 317
21.5.5. Zapalenie mięśnia serca związane z leczeniem inhibitorami immunologicznych punktów kontroli 317
21.5.6. Przewlekłe limfocytarne zapalenie mięśnia serca 318

22. Choroby osierdzia – Magdalena Dudek, Marta Kałużna-Oleksy 321
22.1. Wprowadzenie 321
22.2. Obraz kliniczny 322
22.3. Diagnostyka 323
22.4. Leczenie 325
22.4.1. Leczenie pierwszego rzutu 326
22.4.2. Leczenie przewlekłego zapalenia osierdzia i nawrotowych postaci choroby 328
22.4.3. Leczenie interwencyjne 331
22.4.4. Leczenie chirurgiczne 335
22.4.5. Leczenie niefarmakologiczne 336
22.5. Podsumowanie 336

23. Wady zastawkowe – rola farmakoterapii – Zbigniew Gąsior 339
23.1. Niedomykalność zastawki mitralnej 339
23.1.1. Ocena kliniczna 339
23.1.2. Leczenie farmakologiczne 341
23.2. Zwężenie zastawki mitralnej 342
23.2.1. Ocena kliniczna 342
23.2.2. Leczenie farmakologiczne 343
23.3. Zwężenie zastawki aortalnej 343
23.3.1. Ocena kliniczna 343
23.3.2. Postępowanie farmakologiczne 344
23.4. Niedomykalność aortalna 345
23.4.1. Ocena kliniczna 345
23.4.2. Postępowanie farmakologiczne 346
23.5. Niedomykalność zastawki trójdzielnej 346
23.5.1. Ocena kliniczna 346
23.5.2. Postępowanie farmakologiczne 347
23.6. Protezy zastawkowe 347
23.6.1. Ocena kliniczna 347
23.6.2. Postępowanie farmakologiczne 348

24. Leczenie kardiomiopatii – Łukasz Mazurkiewicz 351
24.1. Kardiomiopatia przerostowa 351
24.1.1. Leczenie farmakologiczne 351
24.1.2. Metody inwazyjne 353
24.1.3. Postępowanie niefarmakologiczne i styl życia 354
24.2. Kardiomiopatia rozstrzeniowa 355
24.2.1. Cele leczenia 355
24.2.2. Leczenie farmakologiczne 355
24.2.3. Modyfikacja stylu życia 357
24.2.4. Elektroterapia 358
24.2.5. Leczenie kardiochirurgiczne 358
24.3. Kardiomiopatia restrykcyjna 359
24.3.1. Leczenie farmakologiczne 359
24.3.2. Leczenie inwazyjne 360
24.3.3. Leczenie specyficzne zależne od etiologii 360

25. Nadkomorowe zaburzenia rytmu serca – Mariusz Pytkowski 367
25.1. Migotanie przedsionków 367
25.1.1. Podział migotania przedsionków 368
25.1.2. Obraz kliniczny 369
25.1.3. Badania diagnostyczne 370
25.1.4. Leczenie 371
25.1.5. Pacjentki w ciąży 393
25.1.6. Wady serca 395
25.1.7. Rokowanie i uwagi końcowe 395
25.2. Częstoskurcze nadkomorowe 396
25.2.1. Podział częstoskurczów nadkomorowych 397
25.2.2. Obraz kliniczny 398
25.2.3. Rola adenozyny 400
25.2.4. Postacie nadkomorowych zaburzeń rytmu 401
25.2.5. Częstoskurcze nadkomorowe u dorosłych z wadami wrodzonymi serca 420
25.2.6. Częstoskurcze nadkomorowe w czasie ciąży 422
25.2.7. Pacjenci powyżej 75. roku życia 424
25.2.8. Częstoskurcze nadkomorowe u pacjentów z podejrzeniem kardiomopatii tachyarytmicznej 425
25.2.9. Rokowanie chorych z częstoskurczami nadkomorowymi 426
25.3. Podsumowanie 426

26. Farmakoterapia komorowych zaburzeń rytmu serca – Andrzej Kułach 429
26.1. Wprowadzenie 429
26.2. Mechanizmy arytmii 430
26.3. Arytmie w chorobie strukturalnej i bez chorób strukturalnych 430
26.4. Postępowanie doraźne w arytmiach komorowych 431
26.5. Burza elektryczna 432
26.6. Postępowanie przewlekłe w arytmiach komorowych 433
26.7. Podsumowanie 435

27. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Zatorowość płucna – Marcin Waligóra, Grzegorz Kopeć 437
27.1. Epidemiologia 437
27.2. Farmakoterapia 438

28. Nadciśnienie płucne – Marcin Waligóra, Grzegorz Kopeć 445
28.1. Epidemiologia 445
28.2. Farmakoterapia 446
28.2.1. Farmakoterapia swoista tętniczego nadciśnienia płucnego (grupa 1) 446
28.2.2. Farmakoterapia swoista nadciśnienia płucnego związanego z chorobami lewego serca 450
28.2.3. Farmakoterapia swoista nadciśnienia płucnego związanego z chorobami płuc i/lub hipoksją 451
28.2.4. Farmakoterapia swoista przewlekłego zakrzepowo-zatorowego nadciśnienia płucnego 451
28.2.5. Farmakoterapia nieswoista nadciśnienia płucnego i leczenie wspomagające 452

29. Profilaktyka i leczenie przeciwkrzepliwe – Anetta Undas 455
29.1. Tromboprofilaktyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u chorych hospitalizowanych 455
29.1.1. Tromboprofilaktyka u pacjentów niechirurgicznych 455
29.1.2. Tromboprofilaktyka u chorych chirurgicznych 457
29.2. Antykoagulacja – wskazania 459
29.3. Antykoagulacja – przeciwwskazania 460
29.4. Antykoagulacja pomostowa 461
29.4.1. Antagoniści witaminy K 462
29.4.2. Bezpośrednie doustne antykoagulanty 464
29.5. Sytuacje szczególne w antykoagulacji – ciąża 464
29.5.1. Antagoniści witaminy K 464
29.5.2. Bezpośrednie doustne koagulanty 465

30. Farmakoterapia kardiologiczna w ciąży – Józefa Dąbek 467
30.1. Wprowadzenie 467
30.2. Leki przeciwkrzepliwe 468
30.3. Leki przeciwpłytkowe 470
30.4. Diuretyki i flozyny 472
30.5. Leczenie nadciśnienia płucnego 472
30.6. Leki antyarytmiczne 472
30.7. Antagoniści kanałów wapniowych 474
30.8. Leki działające na układ renina–angiotensyna 474
30.9. Leki hipolipemizujące 476
30.10. Leki β-adrenolityczne 477
30.11. Inne leki hipotensyjne 479
30.12. Podsumowanie 479

Skorowidz 483