Praca ta jest próbą oceny, w jakim stopniu Nowe Zarządzanie Gospodarcze w Unii Europejskiej pomogło zdyscyplinować finanse publiczne w państwach członkowskich. Autorzy w publikacji wskazują słabe strony instytucjonalnych podstaw funkcjonowania Unii Europejskiej, które pogłębiły niekorzystne zjawiska w sferze realnej oraz fiskalnej w okresie kryzysu finansowego. Ocenione zostały strategie konsolidacji fiskalnych państw członkowskich. Krytycznej analizie poddana została polityka austerity jako metoda konsolidacji finansów publicznych i wiążące się z nią tzw. niekeynesowskie efekty polityki fiskalnej. Szczegółowo omówione są metody dyscyplinowania finansów publicznych takich krajów jak: Niemcy, Wielka Brytania, Węgry, Polska. Uwzględniono także charakterystyczne doświadczenia innych państw członkowskich w celu wskazania zalet i wad realizowanych strategii konsolidacji fiskalnej. Zastosowane metody ilościowe wykorzystane zostały zarówno do zbadania zależności między saldem budżetowym a innymi zmiennymi makroekonomicznymi, jak też do identyfikacji zmian w potencjale ekonomicznym państw członkowskich oraz w ocenie procesów konwergencji gospodarczej.

Wstęp 9 Rozdział 1. Praktyczny wymiar badań nad finansami publicznymi (Stanisław Owsiak) 15 1.1. Przesłanki dyscyplinowania finansów publicznych w Unii Europejskiej 17 1.2. Środki dyscyplinujące finanse publiczne podejmowane przez Unię Europejską 20 1.3. Tezy badawcze 23 1.4. Metody weryfikacji tez 25 1.5. Zakres czasowy badań 36 1.6. Kryteria doboru krajów – studia przypadków 38 Rozdział 2. Koncepcje konsolidacji fiskalnej (Anna Moździerz) 43 2.1. Trudności definicyjne 45 2.2. Kontrowersje wokół koncepcji konsolidacji fiskalnej 46 2.3. Dylemat wyboru instrumentów konsolidacyjnych 53 2.4. Ocena trwałości konsolidacji fiskalnych w wybranych krajach UE 57 Podsumowanie 60 Rozdział 3. Nadzór fiskalny jako element nowego zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej (Anna Moździerz) 63 3.1. Traktatowe podstawy koordynacji polityk gospodarczych i budżetowych państw członkowskich 65 3.2. Ewolucja nadzoru fiskalnego w latach 1992–2005 69 3.3. Nadzór fiskalny jako element nowego zarządzania gospodarczego 75 3.4. Kolejne próby wzmocnienia nadzoru fiskalnego 93 3.5. Ocena reformy zarządzania gospodarczego w UE 100 Rozdział 4. Polityka oszczędności budżetowych – perspektywa teoretyczna i empiryczna (Kalim Siddiqui) 115 4.1. Dług publiczny a polityka oszczędności budżetowych 117 4.2. Rys historyczny 121 4.3. Neoliberalizm i finansjalizacja 127 4.4. Dane makroekonomiczne 130 4.5. Uzasadnienie polityki oszczędności budżetowych 134 4.6. Kryzys gospodarczy a polityka fiskalna 141 4.7. Ideologiczne podstawy ekonomii podaży 151 4.8. Brexit i jego skutki dla Wielkiej Brytanii 158 Podsumowanie 162 Rozdział 5. Próby konsolidacji fiskalnej w Wielkiej Brytanii (Joseph Abodakpi) 165 5.1. Warunki makroekonomiczne 167 5.2. Przegląd sytuacji przed kryzysem 173 5.3. Analiza okresu kryzysu finansowego 178 5.4. Próby konsolidacji fiskalnej 185 5.5. Skutki polityki fiskalnej dla gospodarki Wielkiej Brytanii 190 5.6. Finanse publiczne Wielkiej Brytanii a brexit 191 Podsumowanie 193 Rozdział 6. Konsolidacja fiskalna w Republice Federalnej Niemiec (Radosław Ślusarczyk) 194 6.1. Charakterystyka polityki fiskalnej w RFN w latach 1999–2007 197 6.2. Reformy w systemie wydatków publicznych 212 6.3. Zmiany w systemie dochodów publicznych w latach 1999–2007 216 6.4. Charakterystyka polityki fiskalnej w RFN w latach 2008–2015 220 6.5. Polityka fiskalna RFN a cykl koniunkturalny 232 6.6. Problem wspólnej polityki pieniężnej 239 6.7. Społeczno-gospodarcze skutki polityki fiskalnej Republiki Federalnej Niemiec 243 Podsumowanie 248 Rozdział 7. Strategie konsolidacji fiskalnej na Węgrzech (Anna Moździerz) 251 7.1. Wprowadzenie 253 7.2. Nadmierny deficyt na Węgrzech i scenariusze jego korekty 254 7.3. Średniookresowy cel budżetowy 259 7.4. Zadłużenie publiczne na Węgrzech 262 7.5. Instrumenty dyscyplinowania finansów publicznych po stronie wydatkowej 265 7.6. Scenariusze dostosowań wydatków a ich realizacja 268 7.7. Instrumenty dyscyplinowania finansów publicznych po stronie dochodowej 271 7.8. Scenariusze dostosowań dochodów a realizacja 276 7.9. Zmiany instytucjonalne sprzyjające konsolidacji fiskalnej 284 7.10. Ocena konsolidacji fiskalnej 285 7.11. Gospodarcze skutki konsolidacji fiskalnej 286 7.12. Zakłócenia równowagi makroekonomicznej na Węgrzech w okresie prób konsolidacji fiskalnej 294 Podsumowanie 299 Rozdział 8. Strategie konsolidacji fiskalnej w Polsce (Katarzyna Stabryła-Chudzio) 301 8.1. Wprowadzenie 303 8.2. Konsolidacja fiskalna w Polsce w latach 2003–2008 304 8.3. Wpływ reformy emerytalnej z roku 1999 na stan finansów publicznych w okresie 2004–2015 325 8.4. Polityka fiskalna w Polsce w reakcji na światowy kryzys finansowo-gospodarczy 334 Podsumowanie 355 Rozdział 9. Badanie dynamicznych zależności między deficytem sektora finansów publicznych a zmiennymi makroekonomicznymi w wybranych krajach UE (Marcin Salamaga) 357 9.1. Opis procedury badawczej 359 9.2. Wyniki modelowania dynamicznego w wybranych gospodarkach UE 362 9.3. Analiza funkcji odpowiedzi na impuls 373 9.4. Wyniki testu przyczynowości Grangera 380 Podsumowanie 383 Rozdział 10. Wpływ kryzysu finansowego na rozkład sił między państwami członkowskimi UE (David Clowes) 385 10.1. Wprowadzenie 387 10.2. Pomiar siły i jej rozkładu w Unii Europejskiej 389 10.3. Zmiany w rozkładzie siły 401 10.4. Analiza porównawcza wpływu kryzysu na państwa bałtyckie 410 Podsumowanie 417 Rozdział 11. Proces konwergencji gospodarczej krajów Europy (Tadeusz Grabiński) 419 11.1. Wprowadzenie 421 11.2. Modele konfiguracji zmiennych przekrojowo-czasowych 422 11.3. Metody analizy warstwowej 428 11.4. Wstępna analiza zmienności wskaźników PKB per capita w krajach Europy w latach 1950–2015 431 11.5. Analiza ruchomych indeksów dynamiki wskaźników PKB per capita w krajach Europy 436 11.6. Analiza uporządkowań krajów Europy według wielkości wskaźników PKB per capita w wybranych latach 439 11.7. Analiza wielkości i kierunku zróżnicowania wskaźników PKB per capita w krajach Europy 444 Podsumowanie 453 Rozdział 12. Warianty dyscyplinowania finansów publicznych – synteza (Stanisław Owsiak) 455 12.1. Stan finansów publicznych jako wypadkowa różnych czynników 457 12.2. Ocena skutków impulsu fiskalnego na finanse publiczne w krajach Unii Europejskiej 459 12.3. Konwergencja czy dywergencja – wyniki badań 463 12.4. Ocena dyscyplinowania finansów publicznych w krajach badanych metodą studiów przypadku 465 12.5. Ocena konsolidacji fiskalnych 484 12.6. Ocena nowego zarządzania publicznego z punktu widzenia dyscyplinowania finansów publicznych 491 12.7. Warianty dyscyplinowania finansów publicznych – wnioski dla Polski 496 Aneks 501 Bibliografia 507