W książce Ironia finansjalizacji Wiesław Gumuła przedstawia i interpretuje powstawanie nowego społeczeństwa na początku XXI wieku w następstwie przemian światowego systemu finansowego. Odpowiada między innymi na następujące pytania: Jak przebiegają procesy składające się na finansjalizację? Jaki jest sens teoretyczny i praktyczny owych przemian? Nie jest to łatwe zadanie, ponieważ procesy te są przepełnione rozmaitymi paradoksami, a ich efekty daleko odbiegają od uwodzicielskich idei oraz wizji, którymi kierowali się zwolennicy globalizacji, mobilizując rządy, elity gospodarcze i masy społeczne do przeobrażania gospodarki. Świat miał zmierzać w kierunku dobrostanu społecznego, zmniejszania różnic między krajami oraz nierówności między warstwami społecznymi, ograniczania stref bezrobocia i wykluczenia, wzrostu produktywności gospodarek, ograniczenia rozmaitych nierównowag i zagrożeń przynoszących destabilizację, inflację lub kryzys gospodarczy. Jak na ironię, sprawy poszły w niepomyślnym kierunku, chociaż zapowiedzi były optymistyczne. Kryzys finansowy z lat 2008-2009 oraz pandemia COVID-19 z lat 2020-2022 z całą mocą obnażyły zaskakujące i przewrotne oblicze ufinansowienia gospodarki oraz pozostałych domen życia społecznego. Uczestnicy życia zbiorowego zaczęli ze zwiększoną intensywnością doświadczać licznych dotkliwych dyskomfortów finansjalizacji. Wielu z nich traktuje taki obrót rzeczy jako przejaw ironii dziejów. Ironia finansjalizacji jest książką, która łączy wyrafinowane analizy ekonomiczne i socjologiczne systemu finansowego z przystępnym wykładem na temat codziennych problemów, z którymi borykają się już trzecią dekadę gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa w Polsce i na świecie – w międzyczasie dotknięte kryzysem, pandemią i wojną w Ukrainie. Zawiera treści o wyjątkowym znaczeniu zarówno dla polityki gospodarczej państwa, jak i dla funkcjonowania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Jej wdzięcznymi czytelnikami będą nie tylko przedstawiciele środowiska finansowego i naukowego, lecz również światli obywatele, jako że książka dostarczy im klucza interpretacyjnego do zrozumienia niekiedy zagmatwanych i nieprzejrzystych procesów finansowych. Książka, mimo poważnej i hermetycznej dla większości problematyki, jest napisana niezwykle barwnym i przystępnym językiem, dzięki czemu otwiera oczy osób niedysponujących więcej niż elementarną wiedzą na tematy finansowe na wiele fundamentalnych zagadnień. Przemawia do szerokiego grona czytelników, budząc refleksję w zakresie niezwykle ważnych procesów, których są zarówno sprawcami, jak i ofiarami lub beneficjentami. Ta książka może zmienić myślenie o finansach każdego z nas.

WPROWADZENIE 7 1. FINANSJALIZACJA – GŁÓWNE TRENDY I PROCESY 11 Pojęcie finansjalizacji 11 Ubankowienie 15 W stronę rynków finansowych 23 Hipertrofia finansów 29 Dominacja finansów nad sferą realną 38 Finansowe motywy działania 54 Finanse jako główne miejsce osiągania zysku 59 Logika funkcjonowania systemu gospodarczego w czasach finansjalizacji 62 2. PRZEMIANY SPOŁECZNEGO ŚRODOWISKA FINANSOWEGO 69 Środowisko społeczne 69 Przestrzeń interakcyjna w czasach finansjalizacji 83 Indywidualizacja mas i bunt elit 94 Bunt mas raz jeszcze? 101 3. KULTUROWA PRZESTRZEŃ FINANSJALIZACJI 113 Kultura normatywna 113 Erozja przestrzeni aksjonormatywnej w czasach finansjalizacji 119 Tchórzostwo moralne 132 Kultura symboliczna i kultura normatywna w służbie finansjalizacji 138 4. PO KRYZYSIE FINANSOWYM – ŚWIAT I POLSKIE OSOBLIWOŚCI W DRUGIEJ DEKADZIE XXI WIEKU 149 Światowy kryzys finansowy 149 Finanse krajowe i światowe w drugiej dekadzie XXI wieku 162 Przedsiębiorstwa, gospodarstwa domowe i rynek pracy w drugiej dekadzie XXI wieku 173 Co wniósł światowy kryzys do finansjalizacji? 179 5. FINANSJALIZACJA PODCZAS PANDEMII COVID-19 191 Wprowadzenie 191 Pandemia, recesja i kryzys gospodarczy w 2020 roku 193 Przebieg pandemicznego kryzysu gospodarczego z perspektywy finansjalizacji 202 Co wnosi kryzys pandemiczny do finansjalizacji? 212 Pandemiczna recesja gospodarcza w Polsce z perspektywy osobliwości polskiej odmiany finansjalizacji 221 Spotkanie pandemii z finansjalizacją w przestrzeni relacji międzyludzkich 227 KONKLUZJE 241 POSŁOWIE: OD POWIETRZA, GŁODU, OGNIA I WOJNY… 263 BIBLIOGRAFIA 271 SPIS TABEL 285 INDEKS RZECZOWY 287