Skomplikowany charakter rzeczywistości - szczególnie tej, którą starożytni Grecy w odróżnieniu od zastanego porządku przyrodniczego, physis, uznali za rzeczywistość thesis, czyli stwarzaną i odtwarzaną przez człowieka za sprawą jego socjo- i kulturotwórczej aktywności - zawsze stanowił wyzwanie nawet dla zawodowych myślicieli, stawiających sobie ambitny cel usystematyzowania wiedzy o tym, co istnieje, jak i mocą czego istnieje, a także o tym, co jako istniejące - zachowuje szczegó1ną ważność poprzez swoje bezwyjątkowe i nieodparte obowiązywanie. Do tej szczegó1nej rzeczywistości należą normy działania, które zawarte są zwłaszcza w treści interesującego nas pojęcia prawa. Również jego powstawanie, istnienie, status ontologiczny i ważnościowy (resp. deontologiczny) są intelektualnym wyzwaniem, które wprawia we frustrację poznawczą.
Problematyka poznania zasadności prawa zawiera się w pytaniach o istnienie uniwersalnych struktur kategorii bytu, jaką jest prawo, a także o możliwość jego obiektywnego poznania (jako kategorii ontologicznej i deontologicznej - czyli bytu, który w osobliwy sposób określa powinność) w zakresie satysfakcjonującym o tyle, o ile poznanie takie odsłania uzasadnienie jego istnienia. Tym samym problem ten staje zagadnieniem transcendentalnym, czyli pytającym o warunki możliwości istnienia prawa. Nie pozwala ono zrezygnować z poszukiwania czegoś uniwersalnego, niezmiennego, być może tylko formalnie uchwytnego, co uzasadnia i warunkuje istnienie prawa niezależnie od przyjęcia tego uzasadnienia jako faktycznego i w jakikolwiek praktyczny sposób nośnego argumentu za istnieniem porządku społecznego bądź jako podstawy do budowy kolejnej czy wzmacniania którejś z istniejących już teorii normatywnych. Poszukiwanie to jest wyrazem transcendentalnej i transcendującej zastany porządek fenomenalny dążności intelektu. Tego rodzaju poznanie mogłoby dostarczyć koronnego, ale także powszechnie zrozumiałego i dlatego też wiążącego argumentu, przemawiającego za tym, by prawa po prostu przestrzegać.
Wstęp. Założenia metodologiczne. Struktura pracy 8
Rozdział 1. Pojęcie uzasadnienia 32
1.1. Uzasadnienie w rozumieniu epistemicznym 32
1.2. Uzasadnienie w rozumieniu socjologii wiedzy 37
1.3. Pytanie o uzasadnienie prawa 46
Rozdział 2. Horyzont pytania o istotę bądź ideę prawa 58
2.1. Wprowadzenie 58
2.2. Analiza ejdetyczna. Fenomenologia. Ontologia. Metafizyka 59
2.3. Ontologia prawa jako analiza ogólnej idei prawa 66
Rozdział 3. Uzasadnienie prawa w projekcie filozofii transcendentalnej 80
3.1. Filozofia transcendentalna i pojęcie transcendentalizmu 80
3.2. Argument transcendentalny 89
3.3. Uzasadnienie prawa jako uzasadnienie warunków możliwości istnienia intersubiektywnej komunikowalności 104
Rozdział 4. Fenomen prawa pozytywnego 132
4.1. Perspektywa fenomenologiczna 132
4.2. Perspektywa transcendentalna 145
4.3. Grundnorm 154
Rozdział 5. Uzasadnienie i warunek możliwości prawa: transcendens 162
Zakończenie 180
Bibliografia 194
Za darmo