ebook Pielęgniarstwo diabetologiczne

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2025

III wydanie podręcznika o ugruntowanej pozycji na rynku wydawniczym. Zespół Autorów z wieloletnim doświadczeniem w praktycznej pracy z osobami chorymi na cukrzycę przygotował kompendium wiedzy o prawidłowej opiece nad pacjentami z cukrzycą. W książce omówiono zarówno zagadnienia kliniczne, jak i uwzględniono znaczenie edukacji terapeutycznej. Książka adresowana jest do studentów pielęgniarstwa i położnictwa, pielęgniarek i położnych pracujących z pacjentami z cukrzycą i ich rodzinami, a także pielęgniarek i położnych uczestniczących w kształceniu podyplomowym.

Spis treści ebooka Pielęgniarstwo diabetologiczne

1. Cukrzyca jako choroba społeczna i cywilizacyjna – Renata Wójcik 1
1.1. Organizacja ośrodków diabetologicznych 1
1.1.1. Organizacja opieki nad dorosłym chorym na cukrzycę 1
1.1.2. Organizacja opieki diabetologicznej nad dziećmi i młodzieżą chorymi na cukrzycę 2
1.2. Epidemiologia cukrzycy 3
1.3. Podział cukrzycy, etiologia i patogeneza 4
1.4. Koszty społeczne leczenia cukrzycy 7
1.5. Współpraca pielęgniarki w zespole terapeutycznym 9

2. Postępowanie terapeutyczne w cukrzycy 13
2.1. Metody niefarmakologiczne 13
2.1.1. Odżywianie – Grażyna Korzeniewska, Danuta Gajewska 13
2.1.2. Wysiłek fizyczny – Anna Stefanowicz-Bielska 46
2.2. Metody farmakologiczne 51
2.2.1. Leczenie lekami doustnymi – Ewa Kostrzewa-Zabłocka 51
2.2.2. Leczenie insuliną – Alicja Szewczyk, Renata Koczan, Renata Seredyn 69

3. Opieka pielęgniarska nad pacjentem z cukrzycą 97
3.1. Samokontrola w cukrzycy – Teresa Benbenek-Klupa, Ewa Targońska-Piekutowska 97
3.1.1. Monitorowanie glikemii 100
3.2. Ostre powikłania cukrzycy – Cecylia Olszak, Elżbieta Nowicka, Dorota Herbut 115
3.2.1. Hipoglikemia 115
3.2.2. Stany ostrego niedoboru insuliny – śpiączki hiperglikemiczne 125
3.3. Przewlekłe powikłania cukrzycy 137
3.3.1. Retinopatia cukrzycowa – Agnieszka Wróblewska, Halina Mazur 137
3.3.2. Cukrzycowa choroba nerek – Agnieszka Karczewska, Krystyna Ośródek, Karolina Kuśnierz 148
3.3.3. Choroby naczyniowe mózgu w przebiegu cukrzycy – Cecylia Olszak, Elżbieta Nowicka, Dorota Herbut 156
3.3.4. Kardiomiopatia cukrzycowa – Cecylia Olszak, Elżbieta Nowicka, Dorota Herbut 159
3.3.5. Zmiany skórne – Małgorzata Krajewska 164
3.3.6. Zapalenie przyzębia w przebiegu cukrzycy – Elżbieta Kościńska 172
3.4. Zespół stopy cukrzycowej 174
3.4.1. Zasady rozpoznawania – Mirosława Młynarczuk 174
3.4.2. Wykaz badań stosowanych w diagnostyce i monitorowaniu zespołu stopy cukrzycowej – Mirosława Młynarczuk 186
3.4.3. Edukacja z zakresu profilaktyki stopy cukrzycowej – Justyna Kapuściok 194
3.5. Opieka pielęgniarska nad dziećmi chorymi na cukrzycę w środowisku nauczania i wychowania – Alicja Szewczyk 205
3.5.1. Zadania rodzica dziecka z cukrzycą w szkole 206
3.5.2. Sytuacje szczególne 208
3.5.3. Szkolny kodeks praw dziecka z cukrzycą 214
3.6. Opieka pielęgnacyjno-położnicza w przebiegu ciąży – Grażyna Bączek, Ewelina Adamczyk-Brożyna 214
3.6.1. Cukrzyca przedciążowa – opieka nad kobietą w okresie przedkoncepcyjnym, w czasie ciąży, opieka okołoporodowa i w czasie połogu 215
3.6.2. Opieka nad kobietą w ciąży chorą na cukrzycę ciążową 222
3.7. Opieka okołooperacyjna u chorych na cukrzycę – Elżbieta Nowicka, Cecylia Olszak, Dorota Herbut 231

4. Edukacja chorych na cukrzycę 255
4.1. Wprowadzenie – Elżbieta Kościńska 255
4.2. Cele, funkcje i znaczenie edukacji terapeutycznej – Elżbieta Kościńska 256
4.2.1. Edukacja formalna i nieformalna 260
4.2.2. Zespół edukacyjny we współczesnym systemie ochrony zdrowia 262
4.2.3. Etapy edukacji terapeutycznej w cukrzycy 264
4.2.4. Metody i formy procesu uczenia się 266
4.2.5. Czynniki determinujące efektywność uczenia się/nauczania 271
4.2.6. Zakres edukacji 276
4.3. Modele edukacji zdrowotnej w cukrzycy 277
4.3.1. Wprowadzenie – Elżbieta Kościńska 277
4.3.2. Model u dzieci i młodzieży – Alicja Szewczyk 279
4.3.3. Model u osób dorosłych – Elżbieta Kościńska 284
4.3.4. Model u seniorów – Elżbieta Kościńska 284
4.3.5. Model u osób słabowidzących i niewidomych – Dorota Herbut, Cecylia Olszak, Elżbieta Nowicka 286
4.3.6. Modele edukacji – przykłady dobrych praktyk – Ewa Kobos 299
4.4. Porada pielęgniarska u osób z cukrzycą 315
4.4.1. Porada pielęgniarska w diabetologii w Ambulatoryjnej Opiece Specjalistycznej (AOS) – Alicja Szewczyk 315
4.4.2. Porady edukacyjne realizowane w Podstawowej Opiece Zdrowotnej (POZ) w ramach świadczenia opieki koordynowanej – Mariola Pietrzak, Aleksander Biesiada, Alicja Szewczyk, Ewa Kobos, Beata Ostrzycka 320

5. Zagadnienia psychologiczne w opiece nad pacjentem z cukrzycą – Joanna Pietrusińska-Nunziati 331
5.1. Psychologia chorego somatycznie 331
5.2. Specyfika cukrzycy w ujęciu psychologicznym 332
5.2.1. Czynniki emocjonalne w przebiegu i leczeniu cukrzycy 332
5.2.2. Cukrzyca z perspektywy psychologicznej 332
5.3. Psychologiczna sytuacja osoby z cukrzycą 335
5.3.1. Reakcja pacjenta na rozpoznanie cukrzycy 335
5.3.2. Postępowanie w pierwszej fazie choroby 335
5.3.3. Emocjonalne reakcje na chorobę 336
5.3.4. Zaburzenia emocjonalne i zachowania towarzyszące cukrzycy 337
5.4. Cukrzyca typu 1 w życiu i rozwoju dziecka 338
5.4.1. Dynamika adaptacji rodziny do choroby 339
5.4.2. Cukrzyca w różnych okresach życia dziecka 339
5.4.3. Rozwój dzieci i młodzieży z cukrzycą 340
5.4.4. Rodzina wobec przewlekłej choroby dziecka 341
5.4.5. Sygnały emocjonalnej adaptacji do cukrzycy u dzieci i młodzieży 342
5.5. Współpraca z pacjentem w opiece diabetologicznej 343
5.5.1. Zmiana paradygmatu w terapii cukrzycy: od przedmiotu do podmiotu leczenia 343
5.5.2. Psychologiczne znaczenie wiedzy o chorobie 344
5.5.3. Komunikacja z pacjentem chorym na cukrzycę 346
5.5.4. Psychologiczne błędy w postępowaniu wobec pacjenta z cukrzycą 346
5.6. Jakość życia osób z cukrzycą 347

6. Programy profilaktyczne i terapeutyczne w cukrzycy – Ewa Kostrzewa-Zabłocka 353
6.1. Schemat programu zdrowotnego 354

7. Podstawy pielęgniarstwa opartego na dowodach naukowych w praktyce pielęgniarki diabetologicznej – Ewa Kobos 361
7.1. Praktyka oparta na dowodach naukowych (evidence-based practice) 361
7.2. Pytanie kliniczne – kluczowy krok w EBP 363
7.2.1. Analiza sytuacji klinicznej, budowanie pytania klinicznego na potrzeby wyszukiwania dowodów naukowych 368
7.2.2. Rodzaje schematów badawczych 370
7.2.3. Wybór zasobów 392
7.2.4. Wyszukiwanie wyników badań z użyciem słów kluczowych 396
7.3. Krytyczna ocena wiarygodności dowodów naukowych 405
7.4. Wykorzystanie danych naukowych 408

8. Pielęgniarstwo zaawansowanej praktyki – Beata Hornik 411
8.1. Model zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej w diabetologii 411
8.2. System uzyskiwania uprawnień 413
8.3. Modele APN w wybranych krajach 414
8.4. Metody oceny i monitorowania APN 418
8.5. Elastyczność modelu APN 418
8.6. Kompetencje pielęgniarki APN 419
8.7. Model zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej w diabetologii 419
8.7.1. Definicja i zakres działań 419
8.7.2. Pielęgniarki APN diabetologiczne w zespołach interdyscyplinarnych 421
8.8. Uzasadnienie dla rozwoju APN w diabetologii 422

9. Wyroby medyczne ordynowane przez pielęgniarki pacjentom ze zdiagnozowaną cukrzycą – Mariola Pietrzak, Zofia Sienkiewicz 425

10. Bezpieczeństwo pacjenta w opiece diabetologicznej – Józefa Czarnecka 440

11. Towarzystwa naukowe i stowarzyszenia w diabetologii – Alicja Szewczyk 446
11.1. Towarzystwa naukowe i stowarzyszenia polskie 446
11.2. Towarzystwa naukowe i stowarzyszenia zagraniczne 448

12. Akty prawne związane z opieką pielęgniarską – Alicja Szewczyk 450

Skorowidz 455