ebook Terapia integracji sensorycznej w Polsce Fakty, mity, analiza fenomenu Agnieszka Sternak

Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego

Rok wydania: 2025

Książka przedstawia kompleksowy opis metody integracji sensorycznej (SI), ukazując jej historię, związane z nią kontrowersje oraz jej ewolucję w świetle współczesnej wiedzy naukowej. Autorka omawia aktualne zastosowania terapii SI, standardy diagnozy, prowadzenia terapii oraz ewaluacji jej skuteczności, zwracając uwagę na etyczne aspekty pracy terapeuty.

Ważnym elementem publikacji jest również perspektywa matek dzieci uczestniczących w terapii SI, która wzbogaca obraz metody o doświadczenia rodzinne. Książka stanowi bogaty i uporządkowany zbiór danych naukowych i popularnonaukowych oraz opis obserwowanych współcześnie modeli i trendów wychowawczych, a nowatorskie zestawienie tych perspektyw pozwala lepiej zrozumieć istotę fenomenu popularności metody integracji sensorycznej w specyficznym kontekście społeczno-kulturowym.

******

Sensory Integration Therapy in Poland. Facts, Myths, the Analysis of the Phenomenon

The books presents a comprehensive description of the sensory integration method (SI), showing its history, the controversies related to it and its evolution in the light of contemporary scientific knowledge. The author discusses the current applications of SI therapy, the standards of diagnosis and therapy, as well as the evaluation of its effectiveness, paying particular attention to the ethical aspects of therapist\'s work.

An important element of the publication is the perspective of mothers of children participating in SI therapy, which enriches the perception of the method with family experiences. The book is a rich and structured collection of scientific and popular science data as well as the description of currently observed educational models and trends, and the innovative combination of these perspectives allows us to better understand the essence of the phenomenon of SI popularity in a specific socio-cultural context.

Spis treści ebooka Terapia integracji sensorycznej w Polsce

Przedmowa 9
Wstęp 19

Rozdział 1. Rodzina jako system w terapii 23
1.1. Rodzina jako system 23
1.2. Ewolucja myślenia systemowego – od metafory
cybernetycznej do epistemologii konstrukcji
społecznej 27

Rozdział 2. Rodzina małego dziecka jako kontekst terapii 30
2.1. Rodzina z małym dzieckiem jako kontekst terapii
– rys historyczny 31
2.2. Terapie oparte na analizie interakcji z
wykorzystaniem materiału wideo 36
2.2.1. Doradztwo interakcyjne Susan McDonough 36
2.2.2. Zintegrowany, skoncentrowany na
komunikowaniu się monachijski model poradnictwa i
psychoterapii Mechthild Papoušek 41
2.2.3. Metoda Marte Meo Marii Aarts 44
2.2.4. Metoda wideotreningu komunikacji (VIT)
Harriego Biemansa 48
2.3. Podejścia niedyrektywne oparte na relacji 50
2.3.1. Niedyrektywna terapia przez zabawę Virginii
Mae Axline 51
2.3.2. Metoda DIR/Floortime Stanleya Greenspana i
Sereny Wieder 54
2.4. Wybrane czynniki wpływające na jakość relacji i
interakcji oraz efektywność terapii z udziałem
rodziny z małym dzieckiem 59
2.4.1. Responsywność i refleksyjność opiekuna 59

Rozdział 3. Teoria i terapia integracji sensorycznej Jean A. Ayres 66
3.1. Założenia teorii integracji sensorycznej 68
3.2. Definicja integracji sensorycznej 74
3.3. Definicja zaburzeń integracji sensorycznej 82
3.4. Diagnoza procesów integracji sensorycznej 87
3.4.1. Południowo-kalifornijskie testy integracji
sensorycznej (South-California Sensory Integration
Tests, SCSIT) 90
3.4.2. Testy integracji sensorycznej i praksji
(Sensory Integration and Praxis Tests, SIPT) 92
3.5. Czynniki ryzyka występowania zaburzeń integracji
sensorycznej 93
3.6. Zaburzenia integracji sensorycznej a zaburzenia
rozwoju 97
3.6.1. Perspektywa diagnozy nozologicznej według
klasyfikacji diagnostycznych: ICD10/11, DSM-5, DC:
0-3R, ICF-CY, DMIC 97
3.6.2. Współchorobowość – epidemiologia oraz
charakterystyka wspólnych objawów zaburzeń SI i
innych zaburzeń rozwoju 116
3.7. Terapia integracji sensorycznej 128
3.7.1. Cele, standardy i ocena terapii integracji
sensorycznej 128
3.7.2. Dostępność i zastosowanie terapii SI na
świecie 132

Rozdział 4. Krytyka i ewolucja teorii i terapii integracji sensorycznej Jean A. Ayres 136
4.1. Zastrzeżenia wobec założeń teorii integracji
sensorycznej i zagadnienie trudności definicyjnych:
„Panacea, placebo or poison?” 137
4.2. Ograniczenia metodologiczne badań dotyczących
zastosowań i efektywności terapii integracji
sensorycznej 139
4.3. Efektywność terapii integracji sensorycznej z
wykorzystaniem kryteriów praktyk opartych na dowodach
(evidence-based practices, EPB). Przegląd raportów
143
4.4. Nowe typologie, oddziaływania i narzędzia
pomiaru procesów przetwarzania sensorycznego 150
4.4.1. (R)ewolucja wiedzy w obszarze teorii i
terapii integracji sensorycznej 151
4.4.2. Wskaźnik wierności oddziaływań: Ayres
Sensory Integration Fidelity Measure®, ASIFM 154
4.4.3. Testy Evaluation in Ayres Sensory
Integration® (EASI) 158
4.5. Identyfikacja biologicznych podstaw zaburzeń
procesów przetwarzania sensorycznego 161
4.5.1. Dwupoziomowy anatomiczny model adaptacji
162
4.5.2. Biologiczny marker zaburzeń przetwarzania
sensorycznego (SPD) 167
4.6. Podsumowanie 168

Rozdział 5. Teoria i terapia integracji sensorycznej w Polsce 171
5.1. Integracja sensoryczna w polskim piśmiennictwie
naukowym 171
5.2. Narzędzia pomiaru rozwoju psychomotorycznego i
integracji percepcyjno-motorycznej 174
5.3. Integracja sensoryczna w narracji popularnej –
analiza treści dostępnych w Internecie 183
5.3.1. Komunikat „parentingowy” – analiza
zawartości portali internetowych adresowanych do
rodziców 186
5.3.2. Komunikat specjalistyczny 189
5.3.3. Komunikat komercyjny 201
5.4. Terapia SI w Polsce – wymagania i standardy
obowiązujące terapeutów metodą integracji
sensorycznej 206
5.5. Działalność polskich organizacji zrzeszających
terapeutów integracji sensorycznej 210
5.6. Terapia integracji sensorycznej wśród innych
metod terapii dostępnych w publicznych i prywatnych
ośrodkach terapii 215

Rozdział 6. Problematyka badań własnych 223

Rozdział 7. Metoda 227
7.1. Wybór paradygmatu badawczego 227
7.1.1. Interpretacyjna analiza fenomenologiczna
(IPA) 229
7.2. Etapy badań własnych – wprowadzenie 237
7.2.1. Etap I: kwerenda I 239
7.2.2. Etap II: kwerenda II 241
7.2.3. Etap III: badania pilotażowe 242
7.2.4. Etap IV: badania właściwe 244
7.2.5. Etap V: analiza danych 254
7.2.6. Etapy badań własnych – podsumowanie 258
7.3. Refleksyjność badacza i czynniki wpływające na
konceptualizację badania 259
7.3.1. Czynniki wynikające z wiedzy i
doświadczenia 264
7.3.2. Czynniki wynikające z okoliczności
zewnętrznych towarzyszących badaniom 265
7.4. Etyczne aspekty przeprowadzonych badań 269
7.4.1. Komisja Etyki 269
7.4.2. Anonimizacja danych i zapewnienie poufności
oraz dobrowolności uczestnictwa w badaniu 270
7.4.3. Dbałość o ochronę interesów osób
wymienionych w pracy 271
7.4.4. Dbałość o brak konfliktu interesów i
obiektywizację 272

Rozdział 8. Prezentacja wyników 273
8.1. Opis kryteriów porządkujących sposób prezentacji
wyników 273
8.2. Narracje matek – sprawozdania z wywiadów i
schemat organizacji zawartych w nich treści 274
8.2.1. Narracja pani Anny 277
8.2.2. Narracja pani Beaty 290
8.2.3. Narracja pani Celiny 300
8.2.4. Narracja pani Edyty 311
8.2.5. Narracja pani Felicji 320
8.2.6. Narracja pani Gabrieli 332
8.2.7. Narracja pani Hanny 342
8.2.8. Narracja pani Iwony 354
8.2.9. Narracja pani Łucji 365
8.2.10. Narracja pani Marii 380
8.2.11. Narracja pani Natalii 394
8.2.12. Narracja pani Olgi 409
8.2.13. Narracja pani Pauliny 427
8.2.14. Podsumowanie Varia 438
8.3. Tematy główne i podtematy – wykaz 441
8.4. Tematy główne i podtematy – opis 443
8.4.1. Terapeutyczna funkcja diagnozy SI 443
8.4.2. Terapia SI jako odpowiedź na niezaspokojone
potrzeby 448
8.4.3. Fizyczne i emocjonalne osamotnienie matek
451
8.4.4. Terapia SI jako jedno z wielu oddziaływań
diagnostycznych i terapeutycznych 454
8.4.5. Określony podział ról w rodzinach
korzystających z terapii SI 457
8.4.6. Diagnoza i terapia SI źródłem różnorodnych
uczuć 462
8.4.7. Terapeuta to człowiek o wielu kompetencjach
471
8.4.8. Profil dziecka – adresata terapii SI 480
8.4.9. Zmiany w rodzinie w wyniku terapii SI 487

Rozdział 9. Omówienie wyników 491
9.4.1. Wprowadzenie 491
9.1. Terapeutyczna funkcja diagnozy SI 494
9.2. Terapia SI jako odpowiedź na niezaspokojone
potrzeby 498
9.3. Fizyczne i emocjonalne osamotnienie matek 502
9.4. Terapia SI jako jedno z wielu oddziaływań
diagnostycznych i terapeutycznych 506
9.5. Określony podział ról z rodzinach korzystających
z terapii SI 509
9.6. Diagnoza i terapia SI źródłem różnorodnych uczuć
515
9.7. Terapeuta to człowiek o wielu kompetencjach 519
9.8. Profil dziecka – adresata terapii SI 526
9.9. Zmiany w rodzinie w wyniku terapii SI 533
9.10. Podsumowanie 537

Ograniczenia badania 557
Konkluzje 564
Bibliografia 572
Summary 614
Indeks osobowy 616